I SA/Go 1183/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 2012 r. wniosku B.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 rok postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi B.W. (skarżącej) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą, po wznowieniu postępowania, odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej wydanej w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 rok. W skardze zawarty został wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, uzasadniony faktem nieuzyskiwania przez skarżącą dochodów oraz brakiem majątku (k. 10). Wobec nieuzupełnienia braku formalnego tego wniosku, tzn. niezłożenia go na urzędowym formularzu, postanowieniem z 15 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. pozostawił wniosek bez rozpoznania (k. 47). 14 marca 2012 r. skarżąca wystąpiła z kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, sporządzonym - tym razem - na urzędowym formularzu PPF (k. 55). W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podniosła, że nie posiada żadnego majątku, a w związku z zawieszeniem prowadzenia działalności gospodarczej, od [...] stycznia 2011 r. nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Skarżąca jest mężatką i mieszka z mężem i siedemnastoletnią córką. W dodatkowym oświadczeniu skarżąca podała, że jej mąż – M.W. utrzymuje się z prowadzenia działalności gospodarczej, z której dochody oszacowała na 2.800 zł miesięcznie. Mąż nie posiada żadnego majątku. Rodzina skarżącej zamieszkuje w domu stanowiącym własność jej syna, a koszty związane z utrzymaniem tego mieszkania skarżąca oszacowała na ok. 1.070 zł miesięcznie. Po dwukrotnym wezwaniu do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących sytuacji majątkowej swojej rodziny, skarżąca przedstawiła: - potwierdzenie zawieszenia działalności gospodarczej (k. 68) - wyciąg z rachunku bankowego M.W., z którego wynikało, że na [...] kwietnia 2012 r. saldo rachunku było dodatnie i wynosiło 2.080 zł (k. 69-71) - wydruk z ksiąg rachunkowych prowadzonych przez M.W. w związku z działalnością gospodarczą, z którego wynikało, że do końca marca 2012 r. przychody z działalności gospodarczej wyniosły 137.601,96 zł, zaś koszty prowadzenia działalności wyniosły 209.403,42 zł (k. 75) - zeznanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych złożone przez M.W. za 2011 rok, gdzie zadeklarowano dochód wynoszący 7.389,24 zł (przy przychodach wynoszących 920.463,65 zł i kosztach ich uzyskania w wysokości 913.074,41 zł) - zeznanie podatkowe skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok (k. 85), gdzie zadeklarowano stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 80.858,35 zł (przy przychodach wynoszących 63.946,25 zł, a kosztach uzyskania przychodów 144.804,60 zł) - odpisy deklaracji VAT-7 za pierwsze trzy miesiące bieżącego roku, złożone w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną przez M.W. (k. 80-84), w których zadeklarowano: za styczeń - sprzedaż towarów i usług o wartości 55.041 zł brutto (nie przedstawiono deklaracji za styczeń w części zawierającej rozliczenie podatku naliczonego); za luty - sprzedaż towarów i usług o wartości 56.751 zł brutto, nabycie towarów i usług o wartości 17.911 zł brutto; za marzec sprzedaż towarów i usług o wartości 57.248 zł brutto i nabycie towarów i usług o wartości 25.382 zł brutto. Oceniając wniosek skarżącej w świetle przedstawionych przez nią dokumentów, należało uznać, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Treść złożonych dokumentów ujawnia bowiem zasadnicze wątpliwości co do wiarygodności oświadczenia o wysokości dochodów i zasobów majątkowych rodziny skarżącej. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim jakiego przyznania domagała się skarżąca, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe wykazanie, że poniesienie pełnych kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (lub referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (lub referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (lub referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła bowiem, że ani ona ani jej domownicy nie uzyskują jakichkolwiek dochodów (k. 57). W kolejnym oświadczeniu, złożonym w odpowiedzi na wezwanie wystosowane do niej na podstawie art. 255 p.p.s.a. podała, że jej mąż zajmuje się prowadzeniem działalności gospodarczej, a jego dochody z tego tytułu wynoszą średnio 2.800 zł miesięcznie (k. 67). Twierdzenia te nie znajdują jednak odzwierciedlenia w złożonych dokumentach źródłowych. Z zestawienia przychodów i kosztów prowadzenia działalności gospodarczej przez M.W. wynika tymczasem że za pierwsze trzy miesiące bieżącego roku działalność gospodarcza nie jest dochodowa i przyniosła stratę wynoszącą 71.801 zł, zaś dochód brutto z tego samego źródła przychodów za 2011 rok wyniósł zaledwie 7.389 zł. Z przedstawionego zestawienia za 2012 rok nie wynika jednocześnie, by wskazane tam koszty obejmowały również wartości nie stanowiące wydatków potrącane od przychodów (np. odpisy amortyzacyjne). Tym samym należy przyjąć, że ujęte w zestawieniu wartości wiązały się z rzeczywistymi wydatkami znacznie przewyższającymi dochody i deklarowany stan posiadania skarżącej i jej męża. Stawia to w wątpliwość twierdzenie o braku oszczędności oraz uprawnia domniemanie, iż małżonkowie W. posiadają niewskazane przez skarżącą źródła finansowania wydatków. Dalsze wątpliwości co do twierdzenia o braku środków na pokrycie kosztów sądowych ujawnia również treść przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego M.W.. Wynika z niego, że rachunek bankowy był uznawany o kwoty przelewane z innego rachunku bankowego M.W. (o końcówce numeru [...]). Skarżąca tymczasem została, w trybie art. 255 p.p.s.a. wezwana do złożenia wyciągów ze wszystkich rachunków i lokat bankowych swoich i męża. Treść złożonego wyciągu dowodzi, że nie wywiązała się należycie ze wspomnianego wezwania, czym uniemożliwiła poczynienie wyczerpujących i niewątpliwych ustaleń dotyczących jej sytuacji majątkowej, które warunkują uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W tym kontekście należy przypomnieć i podkreślić, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony, bowiem art. 246 § 1 p.p.s.a. wymaga wykazania, nie zaś innego - sumarycznego i uproszczonego dowiedzenia istnienia wskazanych w jego treści przesłanek, inaczej niż to ma miejsce w przypadku np. przywrócenia terminu, gdzie mowa jest o uprawdopodobnieniu (art. 87 § 2 p.p.s.a). Z zasady tej wywodzi się, że strona powinna wykazać istnienie okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Winna też przedstawić spójnie swój stan majątkowy, który - dla uwzględnienia wniosku - musi zostać poparty niezbędnymi dowodami (tak NSA w post. z 6 października 2011 r. II FZ 610/11 LEX 965100). Należy przy tym zaznaczyć, że skarżącą pouczono o tym, iż ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy obciąża ją jako osobę występującą z wnioskiem (k. 63v). Ostatecznie należało uznać, że oświadczenie skarżącej o stanie majątkowym jej i jej rodziny nie znalazło potwierdzenia w złożonych na jego poparcie dokumentach, a dokumenty te również ujawniają wątpliwości dyskredytujące twierdzenie o braku środków na pokrycie kosztów sądowych. Należy przy tym zaznaczyć, że na obecnym etapie postępowania jedyną opłatą potencjalnie obciążającą skarżącą jest wpis od skargi, który - z uwagi na rodzaj zaskarżonego aktu administracyjnego - winien wynieść zaledwie 200 zł (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Uwzględniając powyższe, postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).