I SA/Go 1195/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant Specjalista Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi E.A.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru, kwoty długu celnego, kwoty podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. 3. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 2875 zł (dwa tysiące osiemset siedemdziesiąt pięć złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. 4. Zwraca skarżącemu kwotę 71 zł (siedemdziesiąt jeden złotych 00/100) tytułem zwrotu nadpłaconego wpisu. I SA/Go 1195/11 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z [...] października 2011r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z [...] marca 2011r. określającą skarżącemu E.A.G. wartość celną towaru w kwocie 37222,00 zł, kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 3722 zł, kwotę podatku akcyzowego w wysokości 1269 zł oraz kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 9287 zł. Rozstrzygnięcia organów celnych zapadły na podstawie następującego stanu faktycznego sprawy. W dniu [...] maja 2008 r., A.M. z upoważnienia E.A.G. dokonał zgłoszenia do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu używany samochód osobowy marki [...] o nr nadwozia [...], pojemności silnika 1968 cm3, rok produkcji 2007. Jako wartość celną importowanego pojazdu Strona zadeklarowała kwotę 5100 CHF - zgodnie z dołączonym do zgłoszenia celnego rachunkiem nr [...] z dnia [...] maja 2008r. Ponadto na podstawie deklaracji zamieszczonej na rachunku z dnia [...] maja 2008 r., skarżący zadeklarowała preferencyjną stawkę celną 0% przewidzianą dla towarów pochodzących ze Wspólnoty lub z krajów korzystających. Korzystając z postanowień art. 78 ust. 1 i 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (rozporządzenie Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r., ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WEL nr 302 z 19.10.1992 r. ze zmianami) organ celny po zwolnieniu towaru dokonał z urzędu kontroli zgłoszenia celnego. W toku czynności organ celny zgodnie z postanowieniami art. 33 Protokołu Nr 3 dotyczącymi definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy administracyjnej Umowy zawartej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją Szwajcarską (Dz. Urz. WE L 45 z 15 lutego 2006r. ze zmianami) przekazał załączony do zgłoszenia celnego rachunek do weryfikacji przez szwajcarskie służby celne, W piśmie nr [...] z dnia [...] stycznia 2010r. Generalny Dyrektoriat Ceł Federalnej Administracji Celnej, poinformował, że eksporter nie udowodnił pochodzenia pojazdu. Z tego względu pojazd należy traktować jako nieokreślonego pochodzenia i uznać dowód pochodzenia za nieważny. Ponadto w wyniku przeprowadzonej analizy załączonych do odprawy dokumentów poddano w wątpliwość deklarowaną wartość celną pojazdu. W wyniku porównania importowanego pojazdu (5100CHF) z ceną tego rodzaju pojazdu na rynku szwajcarskim (notowania wg szwajcarskiego katalogu EUROTAXGLASS'S Personenwagen 05/08 s.382, poz.14, strona internetowa - www.car4you.ch) tj. z miejsca zakupu pojazdu wynikało, iż ceny tego rodzaju pojazdu na rynku szwajcarskim, znacząco odbiegały od ceny zadeklarowanej przez skarżącego i kształtowały się na poziomie od 22100 do 27100 CHF. Uwzględniając nawet przedstawioną przez importera ocenę techniczną nr [...] z dnia [...] maja 2008r., wg, której wskazano procentowy wskaźnik ubytku wartości pojazdu (ubytek min.: z tytułu uszkodzeń, braków w wyposażeniu) wartość pojazdu ustalona na podstawie materiału porównawczego kształtuje się na poziomie kilkakrotnie wyższym od ceny określonej na umowie kupna - sprzedaży załączonej do zgłoszenia celnego. W związku z powyższym organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej wartości celnej towaru, retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego oraz określenia prawidłowych wysokości kwot należnych podatków z tytułu importu. W celu ustalenia wartości samochodu organ I instancji w dniu [...] czerwca 2010r. powołał biegłego eksperta z zakresu techniki motoryzacyjnej. W wydanej opinii nr [...] z dnia [...] lipca 2010r. biegły rzeczoznawca na. podstawie przesłanych dokumentów pojazdu samochodowego oraz opinii technicznej nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. załączoną do zgłoszenia celnego, ustalił wartość rynkową brutto pojazdu o zbliżonych parametrach techniczno-eksploatacyjnych, wyprodukowanego w innym kraju, nie będącym krajem Wspólnoty, a dostępnego na rynku polskim określił na kwotę 51.500,00 PLN. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] marca 2011 r. określił wartość celną importowanego pojazdu na kwotę 37.222,00zł metodą "ostatniej szansy", przyjmując za cenę wyjściową wartość określoną przez biegłego rzeczoznawcę samochodowego oraz dokonał ponownego wymiaru należności celnych a także zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym z tytułu importu. Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie od decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: - naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 180 § Ordynacji podatkowej, przez brak przedsięwzięcia jakichkolwiek działań zmierzających do wyjaśnienia przyczyn braku potwierdzenia pochodzenia towaru, co doprowadziło do wadliwego wniosku, że nie pochodzi on z kraju należącego do Wspólnoty Europejskiej i wobec tego nie można do niego stosować preferencyjnej stawki celnej na podstawie deklaracji eksportera oraz brak wyjaśnienia tej sprawy na podstawie innych dowodów mogących przyczynić się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, - naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 125 § 1 Ordynacji, przez brak wnikliwego działania w zakresie prawdziwości oświadczenia eksportera oraz informacji od władz celnych Szwajcarii o kraju pochodzenia, a nadto w zakresie prawidłowej oceny wyceny samochodu, co doprowadziło do bezzasadnego przyjęcia, że towar nie powinien podlegać preferencyjnej stawce cła oraz posiadał wartość wyższą niż zadeklarowana, - naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez wadliwe zebranie materiału dowodowego i brak wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu tego materiału, co doprowadziło do wadliwości ustaleń w zakresie istnienia podstawy do zastosowania preferencyjnej stawki celnej oraz zawyżenia wartości towaru, wadliwe nadanie ustaleniom władz celnych Szwajcarii charakteru wiążącego, - naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez bezzasadne kwestionowanie kraju pochodzenia towaru i jego wartości, co podważ dokonaną przez ten organ prawidłowość odprawy celnej z 2008 r. oraz powszechnie znany fakt, że samochód [...] z 2006 r. produkowany był wyłącznie w krajach należących do Wspólnoty Europejskiej, - naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 122, w zw. z art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej przez nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy z zakresu mechaniki samochodowej oraz nie uwzględnienie wniosku o ustalenie kraju pochodzenia w oparciu o numer seryjny nadwozia, - art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez wadliwą ocenę prawidłowości wyliczenia opinii biegłego dopuszczonej w tym postępowaniu celem ustalenia wartości towaru, pomimo że w sposób jaskrawy opierając się na opinii technicznej z dnia dokonania zgłoszenia celnego, przyjmowała inną metodykę wyliczenia, mniej korzystną dla strony postępowania i prowadziła do zawyżenia rzeczywistej wartości towaru, - naruszenie art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez oddalenie i nie uwzględnienie wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego, - nieuzasadnione zastosowanie art. 31 WKC w sytuacji, gdy stopień uszkodzenia samochodu uzasadniał jego cenę transakcyjną, a cena ta została uznana za prawdziwą w trakcie przeprowadzonej w 2008 r. odprawy celnej przez celnika, który widział towar i mógł osobiści stwierdzić stan jego uszkodzenia. Decyzją z [...] października 2011 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Skarżący, reprezentowany przez adwokata P.P., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 29 ust. 1 WKC w zw. z art. 181 a rozporządzenia wykonawczego do WKC, przez bezzasadne pominięcie wartości transakcyjnej pomimo braku uzasadnionych wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi faktycznie zapłaconą cenę za pojazd uszkodzony, 2. naruszenie przepisów prawa proceduralnych: art. 122 w zw. z art. 187 par. 1, art. 188,art. 194 par. 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 235 i art. 229.Ordynacji podatkowej poprzez:. - brak przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w zakresie rzeczywistej wartości towaru celnego, co przejawia się w bezzasadnym zawyżeniu jego wartości, - pozbawienie strony możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego przeciwko dokumentowi urzędowemu co do preferencji pochodzenia towaru, * wadliwą ocenę rzetelności danych zawartych na rachunku sprzedaży nr [...] z dnia [...].05.2008r. oraz prawidłowości wykonania wyceny [...], co doprowadziło do wadliwego zanegowania wartości transakcyjnej towaru i dowolnego ustalenia zawyżonej wartości towaru w oparciu o metodę ostatniej szansy, * zaprzeczenie zasadzie dążenia do ustalenia prawdy materialnej wobec nie uwzględnienia wniosków dowodowych strony w zakresie określenia rzeczywistego zakresu szkody w pojeździe, wysokiej koniecznej naprawy oraz wartości towaru a nadto zaakceptowanie braku przeprowadzenia postępowania co do wartości transakcyjnej pojazdów uszkodzonych na rynku szwajcarskim, * nie wyjaśnienie metody przyjętej do sporządzenia opinii [...] o ile wskaźniki określone miały stanowić podstawę wyceny towaru w opinii [...], w szczególności czy wskaźniki opinii [...] stanowią współczynnik uszkodzenia poszczególnych zespołów do wartości całego samochodu, co nie pozwalało na zastosowanie współczynnika uzi jako bezzasadnie podwyższającego wartość pojazdu, * wadliwą ocenę potwierdzenia kraju pochodzenia pojazdu, jako fakt dający podstawę do zakwestionowania wartości transakcyjnej towaru, * wadliwą ocenę, że dane z katalogu Eurotaxglass's Personenwagen 05/08 dają podstawę do powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do rzetelności wskazanej na rachunku wartości transakcyjnej pojazdu a zatem istnienia podstaw do zastosowania metody ostatniej szansy, * wadliwe zaakceptowanie opinii [...] jako mogącej stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie, pomimo że nie uwzględnia ona współczynnika stopnia uszkodzeń i współczynnika uszkodzeń ukrytych, a nadto z wyjaśnień wynikało że: a/ nie była rzeczoznawcy znana metoda obliczeniowa zastosowana w opinii [...], na wynikach której miał opierać, b/ rzeczoznawca nie opierał się w pełni na opinii [...] i przyjmował własne współczynniki uszkodzenia zespołów, c/ zastosowanie współczynnika uz zawyżało wartość pojazdu i zaniżało wartość uszkodzeń w odniesieniu do metody zastosowanej w opinii [...]. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucił sprzeczność ustaleń organu II instancji z zebranym w spawie materiałem dowodowym co do istnienia uzasadnionych wątpliwości pozwalających na zakwestionowanie wartości transakcyjnej towaru wykazanej na rachunku nr [...] oraz tego, że wartość tego pojazdu wynosiła 37222 zł. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak i decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, mimo że nie wszystkie podniesione w niej zarzuty Sąd uznał za zasadne. Skarżąca podniosła w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego oraz materialnego. W pierwszej kolejności Sąd zobowiązany był do rozpoznania zarzutów naruszenia prawa procesowego, ponieważ dopiero stwierdzenie, że w sprawie ustalony został prawidłowy stan faktyczny, umożliwia dokonanie oceny, czy organy podatkowe dokonały prawidłowej subsumcji prawa materialnego do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Skarga okazała się zasadna w części dotyczącej prawidłowości zastosowania art. 181 a RWKC oraz wykonania opinii przez rzeczoznawcę powołanego przez organ celny. Organy kwestionując deklarowaną cenę transakcyjną sprzedaży samochodu, dokonały porównania cen transakcyjnych wg katalogu EUROTAXGLASS, który jednak dotyczył samochodów używanych nieuszkodzonych, gotowych do jazdy. Natomiast w przypadku pojazdów powypadkowych, katalog odsyłał do wytycznych wyceny 2000 vffs Szwajcarskiego Związku Rzeczoznawców ds. Pojazdów Mechanicznych (k.57 akt adm.). Zdaniem orzekającego sądu nie są potrzebne specjalne wiadomości do tego aby stwierdzić nieprawidłowość polegającą na porównaniu cen transakcyjnych samochodu nieuszkodzonego do samochodu uszkodzonego. Organy chcąc wykazać istnienie przesłanek z art. 181 a RWKC, powinny dokonać porównania cen transakcyjnych samochodów uszkodzonych zawieranych na terenie Szwajcarii z ceną podaną przez skarżącego. Brak takiego porównania powoduje, że organy nie przeprowadziły w tym zakresie postępowania spełniającego wymogi z art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Ponadto zdaniem sądu orzekającego, organy celne, w tym organ odwoławczy nie dokonał oceny uzyskanego dowodu w postaci opinii sporządzonej przez powołanego rzeczoznawcę w sposób zgodny z wymaganiami art. 191 Ordynacji podatkowej. Otóż powołany przez organ I instancji rzeczoznawca w opinii technicznej nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. w punkcie 5 podstawy opracowania opinii wskazał, na instrukcję ustalenia wartości pojazdów 1/2005 SRTS i RD. Podkreślić jednak należy, że biegły nie wskazał w opinii, jaką przyjął metodę, do ustalenia wartości rynkowej wycenianego pojazdu. Ustalając wartość rynkową pojazdu uszkodzonego (a na taki pojazd będący po kolizji, wskazano w opinii technicznej nr [...], która w tym zakresie nie było przez rzeczoznawcę i organy celne kwestionowana), mógł przyjąć jedną z trzech metod określonych w instrukcji: metodę stopnia uszkodzenia pojazdu, która metody kosztu naprawy oraz metody odzysku części. Przyjmując metodę stopnia uszkodzenia pojazdu, rzeczoznawcą oprócz ustalenia wartości głównych zespołów pojazdu, powinien także ustalić współczynnik zbywalności uszkodzonego pojazdu oraz współczynnik uszkodzeń ukrytych. Dopiero iloczyn tych trzech wielkości określa wartość rynkową pojazdu uszkodzonego (str. 31-38 instrukcji określenia wartości pojazdów nr 1/2005 SRTS i RD, powołanej przez rzeczoznawcę). Powołany przez organ I instancji rzeczoznawca nie wyjaśnił z jakich powodów ustalając wartość rynkową pojazdu uszkodzonego, nie ustalił współczynnika zbywalności uszkodzonego pojazdu oraz współczynnika uszkodzeń ukrytych, które mają istotny wpływ na ustalenia wartości rynkowej pojazdu uszkodzonego. Organy celne w tym organ odwoławczy dokonując oceny zebranego materiału dowodowego w tym wyżej wskazanej opinii nie wyjaśnił tej kwestii, czym naruszyły regulację z art. 191 Ordynacji podatkowej. Wskazane naruszenia art. 122, 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym przypadku ustalenie wartości rynkowej pojazdu uszkodzonego. Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 187 § 3 Ordynacji podatkowej, polegającym na kwestionowaniu kraju pochodzenia towaru i jego wartości, gdy powszechnie znanym faktem jest, że samochód [...] z 2006 r. produkowany jest wyłącznie w krajach należących do Wspólnoty Europejskiej. Z takim twierdzeniem nie można się zgodzić albowiem fakty powszechnie znane mogą dotyczyć zjawisk (np. przyrodniczych), wydarzeń (np. politycznych, historycznych), procesów ekonomicznych (np. dewaluacji pieniądza). Natomiast kwestia miejsca produkcji konkretnego modelu samochodu, przy dużej ilości fabryk samochodów nie jest okolicznością powszechnie znaną, wiedza ta jest ograniczona jedynie do osób zajmujących się motoryzacją, w szczególności importem samochodów. Nie można także przyjąć, że organy naruszyły regulację z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczącą przyjętej przez biegłego metody ustalenia wartości towaru, w szczególności poprzez zastosowanie wskaźnika ( uz1), powołany przez naczelnika Urzędu Celnego biegły w sporządzonej opinii nr [...] w pozycji podstawa opracowania opinii, wskazał na instrukcję ustalenia wartości pojazdów 1/2005 Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu drogowego (w skrócie SRTS i RD). Procentowy udział wartości zespołu wartości w pojeździe w procentach "uz1", jest jednym ze wskaźników koniecznych do ustalenia wartości rynkowej pojazdu uszkodzonego, przy zastosowanej przez biegłego metodzie ustalenia stopnia uszkodzenia pojazdu. Sporządzona przez biegłego opinia wskaźnika takiego nie zawiera. Natomiast przedłożona przez skarżącego opinia techniczna nr [...] wykonana nie wskazuje jaką metodą została ustalona wartość rynkową pojazdu uszkodzonego, chociaż odwołano się w niej do Instrukcji określenia wartości pojazdów nr 1/2005 SRTS i RD, nie wskazano jednak co dokładnie oznacza wyliczony wskaźnik "Sz" i dlaczego jest ustalony poprzez mnożenie wskazanych uszkodzeń i korekt (k. 9 akt adm.). Nie można także uznać za zasadny zarzut dotyczący naruszenia przez organy celne regulacji z art. 194 § 3 w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej przez bezzasadne odmówienie stronie przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu władz celnych Szwajcarii. Skarżący zwrócił się do organu odwoławczego o przeprowadzenie postępowania, które miało dotyczyć prawidłowości prowadzonego przez organy celne postępowania, a takich władczych uprawnień do tego aby kontrolować prawidłowość postępowania szwajcarskich organów celnych m.in., co do wiarygodności przeprowadzonego postępowania weryfikacyjnego, polski organ celny nie posiada, uprawnienia do przeprowadzenia takiego postępowania musiałoby wynikać z umowy międzynarodowej zawartej z Szwajcarią. Brak zatem było podstaw prawnych do żądania dalszych informacji od szwajcarskich organów celnych, w sytuacji gdy organy te poinformowały, że eksporter nie udowodnił pochodzenia rzeczowego pojazdu i z tego względu pojazd należy traktować jako nieokreślonego pochodzenia i uznać dowód pochodzenia za nieważny. Stwierdzone przez Sąd naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czynią zbędnymi rozważania na temat prawidłowości zastosowanego przez organy celne prawa materialnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy uzupełni postępowanie, o wskazane przez sąd okoliczności. Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ), zwaną dalej P.p.s.a., zaskarżoną decyzję należało uchylić. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. określono że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, a na podstawie art. 200 wskazanej ustawy, orzeczono o kosztach postępowania. /-/ J. Niedzielski /-/ B. Rennert /-/ A. Rzepecka