I SA/Go 1212/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2012 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "H" Sp. z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Przedsiębiorstwo H Spółka z o.o. (zw. dalej: Skarżąca, Strona, Spółka) wniosło skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zw. dalej: Kolegium Odwoławcze, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia [...] września 2011r nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy (zw. dalej: Wójt Gminy, organ I instancji) z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] września 2006r. nr [...] w sprawie określenia Stronie wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2005r. Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiło następujący stan sprawy oraz argumentację prawną: Prezes Zarządu reprezentujący Spółkę pismem z dnia [...] maja 2011r. zwrócił się do Wójta Gminy z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2011r. W ramach motywów wskazał, iż w związku z nadchodzącymi Świętami Wielkanocnymi oraz następującymi po nich dniami wolnymi od pracy, przebywał na urlopie wypoczynkowym od dnia 21 kwietnia do dnia 6 maja 2011r. W tym czasie udzielił również urlopu wypoczynkowego wszystkim pracownikom z wyjątkiem pracowników zatrudnionych przy pilnowaniu siedziby Spółki (dozorcy). Stwierdził, że nieszczęśliwym zbiegiem okoliczności w/w rozstrzygnięcie z dnia [...] kwietnia 2011r. zostało doręczone dozorcy w dniu 21 kwietnia 2011r., który z kolei przekazał je do sekretariatu Zarządu Spółki dopiero po upływie terminu na wniesienie odwołania, tj. w dniu 9 maja rano. Do wniosku Strona załączyła odwołanie od w/w decyzji; kserokopię karty urlopowej Prezesa Zarządu, wyciąg z dziennika podawczego Spółki. Następnie organ odwoławczy wskazał, że Wójt Gminy pismem z dnia [...] maja 2011r. przekazał mu komplet dokumentów wraz z potwierdzeniem odbioru w/w orzeczenia z [...] kwietnia 2011r. Z treści przesłanej korespondencji wynika, że Spółka wystąpiła również o przywrócenie terminu co do pozostałych decyzji z dnia [...] kwietnia 2011r. odmawiających wznowienia postępowania w sprawach podatku od nieruchomości, a dotyczących lat 2006, 2007, 2008 i 2009. Rozstrzygnięcia te wysłano za potwierdzeniem odbioru dnia 18 kwietnia 2011r. przesyłką o nr nadawczym [...], datowaną w Placówce Pocztowej dnia 21 kwietnia 2011r. Nadto, organ I instancji wystąpił pismem z dnia [...] maja 2011r. do poczty o podanie dokładnego terminu doręczenia decyzji, bowiem na potwierdzeniach odbioru tych orzeczeń brakuje daty odbioru korespondencji, a odbiór został potwierdzony własnoręcznym podpisem przez p. H., upoważnionego do odbioru pracownika Przedsiębiorstwa H. Dalej Kolegium Odwoławcze wskazało, że na etapie wstępnego rozpoznania sprawy, zobowiązało organ I instancji do uzupełnienia materiału dowodowego i złożenia reklamacji w Urzędzie Pocztowym, na okoliczność daty doręczenia ww. decyzji, natomiast Prezesa Zarządu Spółki - do wykazania umocowania do reprezentacji Spółki i przesłania aktualnego odpisu z KRS. Nadto, w toku prowadzonego postępowania odwoławczego pismami z [...] lipca i [...] sierpnia 2011r. wystąpiło do Prezesa Zarządu Spółki o udzielenie wyjaśnień dotyczących okoliczności związanych z doręczeniem Spółce w/w decyzji z [...] kwietnia 2011r. W odpowiedzi z dnia [...] lipca 2011r. Prezes poinformował, że przedmiotowe orzeczenie doręczono w dniu 21 kwietnia 2011r. pracownikowi – G.H.. W dniu 9 maja 2011r., zostało ono przekazane pracownikowi sekretariatu Zarządu Spółki – K.F., która w tym dniu zarejestrowała je w dzienniku podawczym pod nr 218. Z kolei w piśmie, z dnia [...] września 2011r., odwołując się do argumentów zawartych we wniosku z [...] maja 2011r. przypomniał, że we wskazanym okresie on oraz wszyscy pracownicy korzystali z urlopów wypoczynkowych. Dołączając ksero L-4 dodał, że pracownik sekretariatu był na zwolnieniu lekarskim. Na terenie firmy przebywały osoby dyżurujące. Podkreślił, iż listy, w których była decyzja zostały w dniu 9 maja 2011r. przekazane pracownikowi sekretariatu –K.F.. Ponieważ zaadresowane były na jego nazwisko, nikt wcześniej nie odważył się ich otworzyć - tak więc treść ich nie była mu znana. W dniu 21 kwietnia 2011r. (przedświąteczny czwartek) dyżur miała pracownica Spółki G.H., która potwierdziła odbiór korespondencji i zostawiła ją "w specjalnym pudełku przeznaczonym na odkładanie wszelkich spraw do załatwienia po urlopach pracowników. Podał też, że sprawdzono w Urzędzie Pocztowym zbiorowy dokument odbioru przesyłek do firmy H w dniu 21 kwietnia 2011, gdzie uzyskano ustną informację, iż na ww. dokumencie znajduje się pieczątka firmowa Spółki, data odbioru przesyłek oraz podpis osoby z imienia i nazwiska identyfikowany jako G.H.. Podkreślił, że przesłana mu kserokopia odbioru decyzji wg dowodu nadania nr [...] jest problemem, ponieważ osoba o nazwisku "H" nie była i nie jest w Spółce zatrudniona, również nigdy nie podpisywał upoważnienia dla takiej osoby. Zwrócił uwagę, że na ww. kserokopii odbioru nie widnieje data oraz brak pieczątki firmowej. Ostatecznie, Prezes Zarządu Spółki podtrzymując żądanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podkreślił, że przesyłka z decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. została odebrana w firmie w dniu 21 kwietnia 2011r. przez osobę nieuprawnioną do zajmowania się korespondencją firmy, i że z jej treścią zapoznał się w dniu 9 maja 2011r. Kolegium odwoławcze wskazało także, że Strona w załączniku do pisma z dnia [...] września 2011r. przesłała kserokopię potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej z Urzędu Pocztowego oraz odpowiedź Naczelnika Urzędu Pocztowego z dnia [...] września 2011r., z której wynika, że na podstawie dokumentów stwierdzono, iż przedmiotowy list nadszedł do Urzędu Pocztowego w dniu 21 kwietnia 2011r. i tego samego dnia został przekazany do doręczenia. Odbiór przesyłki podpisem i pieczątką firmową potwierdziła G.H.. Organ odwoławczy stwierdził również, że Wójt Gminy w załączeniu do pisma z [...] czerwca 2011r. dosłał korespondencję z postępowania reklamacyjnego, w tym pisma: Urzędu Pocztowego z [...] maja 2011r. do Urzędu Gminy o nadesłanie ksera potwierdzeń odbioru przesyłek poleconych o nr nadawczym nr [...]; Urzędu Gminy z [...] maja 2011r. nr [...] - odpowiedź na ww. pismo Urzędu Pocztowego wraz z ksero potwierdzeń odbioru 5 przesyłek wszystkich o nr nadawczym [...]; kopertę (data stempla pocztowego [...] czerwca 2011r.), w której bez pisma przewodniego, wysłane zostały przez Urząd Pocztowy kserokopie potwierdzeń z odręcznie wpisaną datą doręczenia 21 kwietnia 2011r., na wszystkich potwierdzeniach o nr nadawczym [...], w tym decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011r. (z datą wpływu do Urzędu Gminy: 13 czerwca 2011r.). W ramach motywów prawnych zawartych w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych będących wynikiem nie wykonania czynności procesowej w terminie dla tej czynności wyznaczonym, jeżeli podmiot, który uchybił terminowi, nie ponosi w tym zakresie winy. Wskazał, że zgodnie z art.162 §1 i §2 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli: 1/ uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, 2/ podanie o przywrócenie terminu zostanie wniesione w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, 3/ jednocześnie z wniesieniem podania dopełniono czynności dla której był określony termin. Następnie przypomniał, iż przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego, jako kryterium należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, tj. uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Odnosząc się z kolei do stanu sprawy podkreślił, że bezspornym pozostaje, iż w Spółce jest zarząd jednoosobowy, a funkcję Prezesa Zarządu pełni L.K.. W przypadku strony będącej spółką prawa handlowego, wyposażoną w osobowość prawną i posiadającą reprezentujący ją organ, brak winy w uchybieniu terminu oznacza brak winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w imieniu tej jednostki organizacyjnej. Organ uznał, iż w świetle przepisów prawa i poglądów doktryny, formułowana w toku postępowania argumentacja Skarżącej, w żadnym razie nie może stanowić o braku winy do wniesienia odwołania w ustawowym terminie. To na Prezesie Zarządu Spółki - organie jednoosobowym, powołanym do zarządzania sprawami Spółki i reprezentowania jej na zewnątrz ciążył obowiązek należytego i profesjonalnego zorganizowania obsługi biurowo - administracyjnej przedsiębiorstwa Spółki, w tym - na czas korzystania przez Prezesa Zarządu i pracowników z urlopów - w zakresie odbioru korespondencji. Wszelkie zatem nieprawidłowości i zaniechania z tego tytułu, także ewentualne zaniedbania pracownika i tego następstwa prawne, obciążają samą jednostkę organizacyjną – Spółkę. Podkreślił też, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że list polecony nr [...] zawierający przedmiotową decyzję podatkową został doręczony w siedzibie Spółki w dniu 21 kwietnia 2011r., do rąk pracownicy tej firmy G.H., pełniącej w tym dniu dyżur. Okoliczności miejsca doręczenia, daty i osoby kwitującej podpisem i pieczątką firmową odbiór przesyłki potwierdza zarówno Prezes Zarządu Spółki jak i doręczyciel - Naczelnik Urzędu Pocztowego w swoim piśmie z [...] września 2011r. Stwierdził też, że opisany przez Stronę zwyczaj pozostawienia przez pracownicę Spółki odebranej korespondencji w specjalnym pudełku na odkładanie wszelkich spraw do załatwienia przebywających na urlopach pracowników, oznacza, że taki właśnie był ustalony i akceptowany sposób postępowania, co też świadczy o upoważnieniu pełniącej dyżur, do odbioru przychodzącej korespondencji. W ocenie Kolegium Odwoławczego jest to tym bardziej prawdopodobne, jeśli się zważy, iż p. G.H. pełni w Spółce funkcję Głównego Księgowego, a więc osoby na stanowisku zaliczanym do ścisłego kierownictwa przedsiębiorstwa Spółki, co potwierdza pieczątka i podpis tej osoby jako poświadczającej za zgodność z oryginałem kserokopię wniosku o urlop wypoczynkowy z dnia [...] kwietnia 2011r. Prezesa Zarządu - załączona do wniosku o przywrócenie terminu. W tej sytuacji organ uznał, że doręczenie decyzji jest zgodne z warunkami określonymi w art.151 Ordynacji podatkowej, zatem jest prawnie skuteczne. Konkludując, Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w sprawie nie wystąpiły łącznie przesłanki warunkujące przywrócenie uchybionego terminu. W skardze do Sądu Spółka zarzuciła, iż organ odwoławczy w sposób niedostateczny ustalił i ocenił, kwestię uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z [...] kwietnia 2011r. Podniosła, że organ odwoławczy nie miał wątpliwości, że zarząd Spółki jest jednoosobowy i to na Prezesie Zarządu Spółki ciąży obowiązek osobistego zarządzania sprawami Spółki i reprezentowania jej na zewnątrz. Zatem żaden z pracowników, bez specjalnego pełnomocnictwa Prezesa, nie może reprezentować Spółki na zewnątrz i nie ma tu znaczenia, czy pełnomocnictwo zostanie udzielone pracownikowi ścisłego kierownictwa czy też innemu pracownikowi. Podkreśliła, że Prezes Zarządu Spółki przed pójściem na urlop wypoczynkowy nie przewidział, że w czasie jego nieobecności Spółka otrzyma pięć decyzji podatkowych na złożenie od nich odwołania (w tym święta Wielkanocne). W przeciwnym przypadku z urlopu by nie skorzystał, jak również nie udzieliłby urlopu innym pracownikom. Natomiast złożenie odwołania od decyzji Wójta Gminy nawet przez pracownika ścisłego kierownictwa Spółki byłoby prawnie nieskuteczne, pomimo dochowania terminu do złożenia odwołania (brak pełnomocnictwa). Zdaniem Skarżącej uchybienie terminu było konsekwencją niekorzystnego dla niej splotu zdarzeń i nastąpiło bez jej winy, zatem wnioskowany termin do złożenia odwołania powinien być jej przywrócony. W odpowiedzi na skargę, Kolegium Odwoławcze wskazując na bezzasadność podnoszonych zarzutów, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art.1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Stosownie natomiast do art.3 §2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania takiego postanowienia. Oceniając zaskarżone orzeczenie, w świetle powyżej przywołanych kompetencji, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie stwierdził, aby naruszało ono prawo w stopniu warunkującym jego uchylenie. Normą prawną o istotnym znaczeniu dla podjętego przez Kolegium Odwoławcze rozstrzygnięcia jest art.162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Z brzmienia tego przepisu wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Stosownie zatem do przytoczonej wyżej regulacji - dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek: 1. uchybienie terminowi, 2. złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3. uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi, 4. dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Spór pomiędzy stronami dotyczy trzeciej przesłanki - uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy Skarżącej. Pozostałe przesłanki nie są w sprawie problematyczne. Przystępując w tym stanie rzeczy do oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że powołana powyżej norma nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, iż jakiekolwiek niedbalstwo wnioskującego, każdy, nawet najlżejszy stopień jego zawinienia w uchybieniu terminu - dyskwalifikuje możliwość zastosowania wobec niego przedmiotowej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa - rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Warunek uprawdopodobnienia jest bezpośrednio związany ze wskazaniem przyczyny naruszenia terminu. Zainteresowany, ubiegający się o zastosowanie wobec niego przedmiotowej instytucji, powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe oznacza, że nie jest zatem wymagany dowód, lecz tylko środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, niedający pewności, lecz tylko wiarygodność - prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Z kolei, zadaniem organu w postępowaniu o przywrócenie terminu jest ustalenie, czy zainteresowany jest winny uchybienia. Za kryterium w tym względzie przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy czym, dla oceny, czy uchybienie powstało z winy podatnika, nie jest istotny zamiar z jakim on działał (wyrok NSA z dnia 28 września 2010r., I FSK 1582/09, LEX nr 602625). O braku winy można mówić w sytuacjach od strony niezależnych, kiedy zainteresowany nie miał wpływu na zdarzenia, określane często jako losowe. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, mając jednocześnie na względzie, że ocena dochowania reguł starannego działania winna być dokonana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria, Sąd stwierdza, że założeniom tym, zważywszy na okoliczności zaistniałe w przedmiotowej sprawie, w oczywisty sposób nie sprostano. Zwrócić bowiem należy uwagę na argumenty jakie Skarżąca sformułowała w treści pisma z dnia [...] maja 2011r. oraz podnosiła na etapie postępowania. W ramach "splotu nieszczęśliwych zdarzeń", mających w jej ocenie stanowić obiektywnie niezależną i niezawinioną przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, wskazała na nieobecność Prezesa Zarządu i innych pracowników Spółki (prócz pełniących dyżur), spowodowaną korzystaniem w okresie Świąt Wielkanocnych z zaplanowanego urlopu wypoczynkowego oraz na przyjęty w firmie proceder odkładania do specjalnego pudełka na czas pozostawania na urlopie prezesa, pracowników, wpływającej w tym czasie korespondencji. W ocenie Sądu, wskazane przez Spółkę okoliczności nie mogą przemawiać za przywróceniem terminu. Nie odpowiadają one bowiem kryterium uprawdopodobnienia braku winy - przesłance, która jak już wcześniej zasygnalizowano, wiąże się z miernikiem dochowania szczególnej staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Generalnie, wyjazdy, czy to w sprawach prywatnych, czy też służbowych nie mogą świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu procesowego. Należy bowiem podkreślić, że rolą Prezesa Zarządu – organu z założenia obowiązanego do należytego, profesjonalnego zarządzania i reprezentowania Spółki na zewnątrz - winno być takie pokierowanie organizacją Spółki, by uwzględniała ona także ewentualne skutki prawne wynikające z doręczenia przychodzącej podczas jego nieobecności do Spółki korespondencji, w tym decyzji administracyjnych. Za poprawną, w ocenie Sądu, należy uznać tezę Kolegium Odwoławczego, iż opisany przez Stronę zwyczaj odkładania przez dyżurującego pracownika korespondencji do specjalnego pudełka, oznacza, że w Spółce, w sytuacjach nieobecności/urlopów prezesa i pracowników, taki właśnie był ustalony i akceptowany sposób postępowania. To niewątpliwie również świadczy o upoważnieniu osoby pełniącej dyżur ( w niniejszej sprawie – głównej księgowej ) do odbioru przychodzącej korespondencji. Odnosząc się do powyższego, skład orzekający w sprawie pragnie dodatkowo zauważyć, że wskazany przez Stronę system odkładania wpływającej do firmy korespondencji należy ocenić jako nader nierozważny, zważywszy chociażby na jeden podstawowy fakt – takie postępowanie, z założenia nie niweluje skutku doręczenia pism, a w konsekwencji nie uwalnia od negatywnych następstw dokonania określonych czynności po upływie ustawowego terminu zakreślonego do ich wykonania. Przyjęty przez Stronę sposób postępowania nie może stanowić usprawiedliwienia uchybienia terminu. Dowodzi on raczej wadliwej organizacji pracy i braku staranności w dbaniu o interesy jednostki, szczególnie, gdy weźmie się pod uwagę fakt, że postępowanie zostało zainicjowane z jej wniosku. W takiej sytuacji, Strona tym bardziej winna była się spodziewać, że organ w ramach toczącego się postępowania może podjąć określone czynności, jak też wydać stosowne orzeczenia. Reasumując, w świetle powyższych rozważań niepodobna uznać, iż zaskarżone postanowienie narusza prawo. Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło na skutek braku staranności (niedbalstwa) strony skarżącej przy prowadzeniu swych spraw. Z przedstawionych powyżej przyczyn faktycznych i prawnych Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił. Sędzia WSA Sędzia WSA Sędzia WSA Alina Rzepecka Stefan Kowalczyk Jacek Niedzielski