I SA/Go 1229/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Protokolant Referent Aleksandra Kosiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia [...]r. nr [...]P w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług oddala skargę. Skarżący [...] wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie pozostałych rat podatku od towarów i usług za lata 1999-2002. Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał, że do 1 stycznia 2000 r. prowadził działalność gospodarczą polegającą na handlu samochodami osobowymi używanymi. Księgowość firmy prowadzona była przez żonę skarżącego. Śmierć żony, poprzedzona długotrwałą chorobą, spowodowała, że nie wszystkie przychody były rozliczone w Urzędzie Skarbowym. Na dzień składania wniosku, źródłem utrzymania skarżącego jest praca we własnym gospodarstwie rolnym, obecnie hoduje 30 sztuk trzody. W 2003 r. z powodu suszy osiągnął niskie plony i był zmuszony do zakupu paszy dla zwierząt, co było związane z wysokimi kosztami. Nadto skarżący wskazał, że nie stać go na opłacenie w terminie składek KRUS. Podatnik ma orzeczony trzeci stopień niepełnosprawności i nie może ciężko pracować. Naczelnik Urzędu Skarbowego, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, decyzją z dnia 9 lipca 2004 r., odmówił skarżącemu umorzenia zaległości w podatku VAT za okres 1999-2001 r. wskazując, że w przypadku skarżącego nie występują szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie ulgi podatkowej. Organ podatkowy ustalił, że skarżący prowadzi 13,80 ha gospodarstwo rolne, zajmując się hodowlą trzody chlewnej. Roczny dochód z gospodarstwa rolnego w 2002 r. wyniósł 10.542,48 zł. Mieszka w domu jednorodzinnym, zajmując parter. Mieszkanie składa się z dwóch pokoi z kuchnią, wyposażone jest standardowo. Wspólnie z zobowiązanym zamieszkuje syn Rafał (25 lat) bezrobotny, syn Dawid (1,5 lat) i konkubina (bezrobotna), otrzymująca zasiłek rodzinny. Na piętrze mieszka syn z rodziną prowadzący osobne gospodarstwo domowe. Miesięczne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynoszą ogółem 1.160,00 zł. W ocenie organu podatkowego w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których stanowi art. 67§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) zwaną dalej Ordynacją podatkową, ponieważ w ocenie organu znaczne obniżenie zdolności płatniczej podatnika musi być spowodowane klęską lub innym wypadkiem losowym niezawinionym przez podatnika, a takie okoliczności w sprawienie wystąpiły. Nadto organ wskazał, że podatnik podejmując się czynności powodujących powstanie obowiązku podatkowego musi mieć świadomość obowiązku terminowego regulowania należności podatkowych. W ocenie organu podatkowego trudna sytuacja bytowa, w jakiej znajduje się skarżący, sama przez się nie zwalnia go z obowiązku regulowania należności wobec Skarbu Państwa, a tym samym nie stanowi podstawy do umorzenia zaległości podatkowych, ponieważ byłoby to sprzeczne z zasadą sprawiedliwości i równości obywateli wobec prawa. Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę i umorzenie zaległości wraz z odsetkami ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że decyzja jest dla niego krzywdząca. Podnosi ponownie, że zaległości podatkowe powstały w związku z długotrwałą chorobą i śmiercią żony, która zajmowała się prowadzeniem dokumentacji oraz obliczaniem i odprowadzaniem podatków. Aktualnie skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, a jedynym źródłem dochodu jest praca we własnym gospodarstwie rolnym, z którego dochody są niewielkie i nie pokrywają nawet wydatków. Na spłatę zaległości nie starczą nawet 3-letnie dochody z gospodarstwa. Skarżący jest inwalidą częściowo niezdolnym do pracy, co umożliwia mu podjęcie zatrudnienia i osiąganie dochodów pozwalających na spłatę powstałych zaległości. Skarżący podkreśla, że Państwo nie może wymagać od podatnika, aby zdobywał środki na zapłacenie zaległych podatków w sposób sprzeczny z prawem, ani aby płacił podatki kosztem pozbawienia środków utrzymania siebie i swojej rodziny. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] października 2004 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji i zastosowania wobec skarżącego ulgi podatkowej na podstawie art. 67§1 Ordynacji podatkowej, stwierdzając że w świetle zebranego materiału dowodowego w przypadku skarżącego nie wystąpiły przesłanki do umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za lata 1991-2001r. Organ odwoławczy szczegółowo wskazał jaka była podstawa zaległości oraz dokonał oceny zebranego materiału dowodowego. Organ II instancji wskazał również, że skarżący miał możliwość zmniejszenia zaległości, np. w oparciu o sprzedaż trzody chlewnej i sprzedaż samochodów, które posiadał w latach 2002 i 2003. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie zaległości podatkowych ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący podkreśla w uzasadnieniu, że w interesie publicznym leży, aby obywatele utrzymywali się sami z legalnych źródeł dochodów, a nie stanowili obciążenia dla budżetu Państwa. Skarżący, aby wywiązać się z zaległości musiałby doprowadzić do ruiny swoje gospodarstwo i jako osoba niepełnosprawna utrzymać siebie i swoją rodzinę ze środków publicznych. W ocenie skarżącego postępowanie organów nie może prowadzić do pozbawienia podatnika źródeł utrzymania. Skarżący wskazuje również, że na skutek trudności finansowych sprzedał samochody, aby zapewnić ciągłość produkcji rolnej. Duże wydatki poniósł także w związku z chorobą i koniecznością leczenia żony. Samochody były stare, a uzyskane wpływy nie wystarczyły na pokrycie nawet niewielkiej części zaległości podatkowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 67§1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Wykładnia przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca określił dwie przesłanki, których wystąpienie (pojedynczo lub kumulatywnie) umożliwia organowi podatkowemu umorzenie zaległości podatkowych. Tymi przesłankami są "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Należy przy tym mieć na uwadze, że umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku. Określenie przez ustawodawcę owych przesłanek umorzenia można uznać za stworzenie swoistej klauzuli generalnej, odsyłającej do oceny pozaprawnej. Należy zatem przyjąć, że klauzula ta określa dyrektywy wyboru organu podatkowego, co wymaga każdorazowego dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, jakie kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego lub ważnego interesu podatnika. I tak nakaz uwzględniania interesu publicznego, oznacza dyrektywę postępowania nakazującą mięć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, kontrolę błędnych decyzji. Ważny interes podatnika to, z reguły, sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Należy mieć przy tym na uwadze, że decyzje wydawane w tym trybie opierają się w znacznej mierze na elementach natury słusznościowej (uznanie administracyjne), które wymykają się spod kontroli Sądu. Oznacza to, że kontroli tej podlega w rzeczywistości jedynie poprawność postępowania wyjaśniającego i wynikających zeń konkluzji. Podkreślenia wymaga również to, iż nawet zaistnienie którejś ze wskazanych przesłanek umorzenia nie jest równoznaczne z wystąpieniem po stronie organu obowiązku umorzenia zaległości. Oznacza to tylko, że w takim przypadku organ może, ale nie jest zobowiązany do umorzenia. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Sąd nie stwierdził , aby organy podatkowe prowadząc postępowanie w zakresie umorzenia zaległości dopuściły się naruszenia postępowania. Organy podatkowe w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny sprawy, dokonując analizy stanu majątkowego skarżącego, jego rodziny oraz wskazały podstawy, okoliczności, powstania zaległości, jak również możliwość ich spłaty. Subiektywne odczucie skarżącego, że jego sytuacja uzasadnia umorzenie zaległości nie jest przesłanką, którą może uwzględnić Sąd. Wnioski wyprowadzone przez organy podatkowe ze zgromadzonego materiału dowodowego są w ocenie Sądu prawidłowe i logiczne. Sąd pragnie zaznaczyć, że skarżący, jeżeli nastąpi istotna zmiana jego sytuacji osobistej lub materialnej może ponownie złożyć wniosek o umorzenie zaległości. W tym stanie rzeczy oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd oddalił skargę. |Sędzia WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA | |Krystyna Skowrońska - Pastuszko |Joanna Wierchowicz |Jacek Niedzielski |