I SA/Go 1235/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie: sędzia WSA Joanna Wierchowicz asesor WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant: Aleksandra Kosiecka po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi B.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Sygnatura akt ISA/Go 1235/05 UZASADNIENIE Skarżący B.K. zwrócił się w dniu 20 października 2004roku do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za sierpień 2004r. w kwocie 1.046,80 zł wraz z odsetkami w łącznej kwocie 13,80 zł. W uzasadnieniu wskazano, że działalność jaką prowadzono do połowy sierpnia 2004 r. była formą dorabiania do skromnej renty. Trudności skarżącego zaczęły się w grudniu 2000 roku, to jest od momentu pozbawienia go świadczenia rentowego. Niskie dochody, składki na ZUS i inne opłaty oraz duże wydatki na leki spowodowały, że skarżący zaczął się zadłużać sadząc, iż pokona trudności finansowe. Pogarszający się stan zdrowia, rosnące długi, malejące dochody i oczekiwanie dwa lata na decyzję sądu pracy dotyczące przywrócenia renty, spowodowały pogrążanie się w zadłużeniach. Uzyskane środki przeznaczał na pokrycie zaległych faktur i innych zadłużeń. Wskazał, że wysokość pobieranej renty, która po potrąceniu raty debetu wynosi 550 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego rozpatrując wniosek skarżącego dokonał analizy zebranego materiału. Przyjmując, że Skarb Państwa nie może przejmować ryzyka związanego z działalnością podmiotów gospodarczych, ani ponosić konsekwencji nieudanych przedsięwzięć gospodarczych, uznano w decyzji z dnia [...] grudnia 2004 roku nr [...], że nie zachodzą szczególne okoliczności do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Skarżący korzystając z przysługującego mu prawa złożył dnia [...] stycznia 2005 roku odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Jak wynika z jego treści - istotą problemów B.K. było cofnięcie przez ZUS prawa do renty. Ponownie powołał okoliczność swojej złej sytuacji finansowej. Wskazał, że kwota jaka mu pozostaje na żywność, leki, odzież, środki transportu i higieny wynosi 221 zł. Ponadto skarżący wniósł dodatkową okoliczność -dwa włamania jakie miały miejsce pod koniec prowadzenia działalności i mimo posiadanego ubezpieczenia nie otrzymał z tego tytułu pieniędzy. Poza tym skarżący w swoim odwołaniu nie wskazał naruszenia konkretnego przepisu prawa. Dyrektor Izby Skarbowej po zapoznaniu z materiałem dowodowym w sprawie, nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji i zastosowania wobec odwołującego ulgi podatkowej na podstawie art.67 §1 ustawy Ordynacja podatkowa. - co znalazło swoje odzwierciedlenie w wydanej decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2005r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dn. [...].12.2004 r. W motywach podjętego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił jak rozumie przesłanki, zawarte w art. 67 §1. Wskazano, że instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma bardzo wyjątkowy charakter, stosowany w okolicznościach, gdy zapłata należności na ogólnie obowiązujących zasadach jest niemożliwa z przyczyn niezależnych od podatnika. Powszechną zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie od tego obowiązku, stąd zastosowanie wobec podatnika wskazanej instytucji traktowane być musi jako przywilej podatnika, nie zaś jako jego prawo. Ponadto stwierdzono, że przedsiębiorca, jako profesjonalista, nie może opierać powodzenia prowadzonej działalności wyłącznie na otrzymywanym świadczeniu z ZUS. 1/4 Sygnatura akt ISA/Go 1235/05 W przypadku trudności gospodarczych, należy podjąć działania naprawcze, a w sytuacji szczególnie skomplikowanej odpowiednio wcześnie zaprzestać wykonywania działalności. Pozbawienie podatnika świadczenia renty nie może stanowić czynnika losowego zasługującego na uwzględnienie. Wg organu - nie zasługuje na akceptację sytuacja, kiedy dłużnik w pierwszej kolejności reguluje zobowiązania wobec innych wierzycieli, nie uwzględniając Skarbu Państwa, potem zaś wnosi o umorzenie zaległości podatkowych. Umorzenie zaległości prowadziłoby w istocie do przerzucenia ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej na całe społeczeństwo. Dyrektor Izby Skarbowej porównał wysokość renty skarżącego z minimalnym wynagrodzeniem za pracę i przyznając, że obecna sytuacja podatnika jest trudna, jednocześnie zauważył, że renta B.K. pobierana w wysokości 652,93 zł netto stanowi dochód stały i przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę| w 2005 r. (849 zł brutto - ok. 615 zł netto). Ponadto powołał się na okoliczność - że po spłacie kredytu odnawialnego strona dysponować będzie środkami w kwocie 90zł, które mogą być przeznaczone na spłatę zaległości podatkowych, oraz że nie wyjaśnioną i nadal otwartą pozostaje kwestia wypłaty odszkodowania od ubezpieczyciela - firmy A., które mogłoby teoretycznie pokryć przynajmniej część zaległości podatkowych. W jego ocenie, powyższe przeważyło, że w interesie publicznym nie leżało, aby zaległości podatkowe umorzyć, albowiem względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania podatkowe były realizowane, a podatnik nie był pochopnie z nich zwalniany. Na rozstrzygniecie Dyrektora Izby Skarbowej strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w której zaznaczyła, że ze zrozumieniem odnosi się do stwierdzenia, iż Skarb Państwa nie może przejmować ryzyka związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą ani ponosić konsekwencji z tym związanych, brak w tym jednak miejsca dla "szarego człowieka", że problemy pojawiły się dopiero w związku z bezprawnym odebraniem mu prawa do renty, i około 2-letnim oczekiwaniem rozwiązania tej sprawy w Sądzie Pracy. Skarżący wskazał, że stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie pracy, czuje się zrujnowany finansowo i psychicznie, ma żal do Państwa, które ręką swoich przedstawicieli przyczyniło się do takiej sytuacji, teraz natomiast próbuje pozbawić go 200,00 zł, pozostałych na żywność i środki czystości. Kwota 200,00 zł, to pieniądze które potrzebowałby na leki. W odpowiedzi na zarzuty skargi Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z treścią art.1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art.3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed 2/4 Sygnatura akt ISA/Go 1235/05 sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a., sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Oznacza to, ze skarga, może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 - 150 ustawy). Zgodnie z treścią art.67 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Ustalając przesłanki umorzenia, ustawodawca użył w przedmiotowym przepisie zwrotów niedookreślonych "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", co można uznać za swoistą klauzulę generalną odsyłającą do systemu ocen pozaprawnych. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu tak zwanego uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej, na wybór konsekwencji prawnych powstania sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Wybór ten musi być jednak oczywiście poprzedzony przeprowadzeniem prawidłowego wszechstronnego postępowania w tej mierze. Należy podkreślić, że "ważny interes podatnika" wyraźnie dotyczy indywidualnego bytu osoby prawnej lub fizycznej, a organ podatkowy rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości podatkowej na podstawie art.67§1 ma wręcz obowiązek brać pod uwagę przede wszystkim sytuację, w jakiej w chwili podejmowania decyzji znajduje się podatnik, a nie tylko budżet państwa. Znamiennym pozostaje, że treść przedmiotowego przepisu uprawnia organ podatkowy do umorzenia zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę z ważnej przyczyny nie warunkując tego, ani od losowego charakteru tych przyczyn, ani od tego, że te ważne przyczyny muszą wystąpić z powodów niezależnych od podatnika. Ważny interes" nie powinien być ograniczony do nadzwyczajnych nieprzewidzianych zdarzeń losowych. Wręcz przeciwnie - powinien być widziany szeroko z uwzględnieniem wysokości uzyskiwanych przez stronę dochodów, konieczności ponoszenia wykazanych wydatków, w tym również związanych z przymusem ponoszenia kosztów leczenia, oraz kwot które pozostają stronie do dyspozycji po uregulowaniu wszystkich obciążeń. Podstawy umorzenia zaległości podatkowej powinny więc nawiązywać do sytuacji finansowej podatnika i mieć na względzie ochronę minimalnego poziomu jego życia. Ważny interes podatnika występuje wówczas, gdy po uiszczeniu podatku nie będzie on dysponował środkami na niezbędną opiekę medyczną, wyżywienie, mieszkanie, ubranie oraz inne konieczne potrzeby życiowe. W ocenie składu orzekającego, z treści uzasadnienia decyzji obu instancji nie wynika, iż kwestia "ważnego interesu" podatnika, została właściwie przez organy podatkowe przeanalizowana - w aspekcie treści art. 67§1 w związku z art.121 §1, art.122, art.187§1 - ustawy Ordynacja podatkowa.. 3/4 Sygnatura akt ISA/Go 1235/05 Organ odwoławczy w rozpoznawanej sprawie ograniczył się jedynie do przyznania, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji, ale wnioski wyciągnięte z tego faktu odnosi do oceny postępowania podatnika w przeszłości, a więc do zdarzeń, które doprowadziły go do finansowych niepowodzeń, a nie do sytuacji w jakiej znajduje się skarżący w chwili podejmowania decyzji. Za zupełne nieporozumienie należy uznać stwierdzenie zawarte w treści rozstrzygnięcia : "z posiadanego materiału dowodowo-wyjaśniającego wynika, iż po spłacie kredytu odnawialnego strona dysponować będzie środkami w kwocie 90,00 zł., które mogą być przeznaczone na spłatę zaległości podatkowych." Jak wynika właśnie z zebranego w sprawie materiału dowodowo-wyjaśniającego, okoliczność ta jako możliwość zaradzenia zaległościom podatkowym została przywołana przez organ w decyzji wydanej w 2005 roku, zaś sama spłata kredytu ma nastąpić dopiero w 2006 roku. Reasumując, ze wszystkich wskazanych powyżej powodów należało, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylić zaskarżoną decyzję oraz na podstawie art. 152 określić, że nie może być wykonana. Asesor WSA Sędzia WSA Sędzia WSA Alina Rzepecka Krystyna Skowrońska-Pastuszko Joanna Wierchowicz 4/4