I SA/Go 1254/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Asesor WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi E.L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę. W dniu 21 sierpnia 2006 r. E.L. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 12 maja 2005 r. E.L. złożyła wniosek o przyznanie na rok 2005 płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Skarżąca objęła swoim wnioskiem działki położone w gminie o łącznej powierzchni 26,42 ha, oświadczając iż na cele rolnicze wykorzystywane jest 8,54 ha. Wniosek otrzymał numer identyfikacyjny [...]. Przesłuchiwana w charakterze strony skarżąca zeznała, iż jest współwłaścicielką 1/3 gospodarstwa, w skład którego wchodzą działki objęte wnioskiem, a wniosek złożyła na 1/3 powierzchni działek (zaznaczając ugór) ponieważ nie ma dostępu do nich i nie mogła swojej części użytkować samodzielnie lub z pozostałymi właścicielami. Na dwóch działkach zgłosiła łąki, bo takowe są w wypisie i tak są użytkowane. Wymienionych działek nie uprawiała z powodu nieudostępnienia jej ich przez ojca M.K.. Z zeznań M.K. wynika, iż on także złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych na 2005 r. na te same grunty, a objęte tym wnioskiem działki są uprawiane i były obsiane zbożami. Wszystkie prace związane z uprawą tych działek wykonuje osobiście, na własnym sprzęcie, a będąca jego córką skarżąca uważa, że część majątku po zmarłej matce jej się należy. Uprawianie gruntów rolnych tylko przez M.K. potwierdzili w swoich zeznaniach świadkowie: T.B., J.M. i J.K.. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] odmówił skarżącej przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, nakładając sankcję na okres trzech lat kalendarzowych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na objęte wnioskiem skarżącej działki wniosek złożył także M.K., a postępowanie wykazało, iż skarżąca nie uprawiała działek rolnych zadeklarowanych na spornych działkach ewidencyjnych. zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych płatności te przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej jeżeli łącznie spełnione są trzy przesłanki, m. in. wnioskodawca jest posiadaczem gospodarstwa rolnego. Pojęcie "posiadacza gospodarstwa rolnego" nie zostało zdefiniowane w przepisach cytowanej ustawy, zatem odpowiednie zastosowanie mają przepisy kodeksy cywilnego – art. 336, w świetle którego organ I instancji stwierdził, iż skarżąca nie posiadała – nie uprawiała spornych działek. Stwierdzono błąd przedeklarowania powierzchni w wielkości JPO=8,54 ha i UPO=0,42 ha. Ponadto organ I instancji wymierzył sankcję w wysokości 2.040,09 zł, która to kwota będzie potrącana z płatności pomocy, do których producent rolny jest uprawniony w ramach wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. Przy jednolitej płatności obszarowej podstawę odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji stanowi art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004, ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców, który mówi o redukcjach i wyłączeniach odnośnie warunków kwalifikacji. W związku z tym, że płatność w bieżącym roku nie przysługuje, na producenta rolnego zostaje także nałożona sankcja w kwocie odpowiadającej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. Przy płatności uzupełniającej podstawę odmowy płatności bezpośrednich i nałożenia sankcji stanowi art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 mówiący o zmniejszeniach płatności i wykluczeniach od płatności w przypadku przekroczenia powierzchni wnioskowanej. W związku z tym, że płatność w bieżącym roku nie przysługuje, na producenta rolnego zostaje także nałożona sankcja w kwocie odpowiadającej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. W odwołaniu złożonym dnia 16 czerwca 2006 r. E.L. podniosła, iż decyzja została wydana z nadinterpretacją statusu posiadacza. Organ I instancji całkowicie pominął drugi z elementów posiadania – aspekt psychologiczny, ponieważ nie wziął pod uwagę faktu, że gdyby nie konflikt z pozostałymi współwłaścicielami i brak dostępu do jej części gospodarstwa, skarżąca uprawiałaby grunty. Przyznając dopłaty za rok 2004 nikt nie kwestionował skarżącej prawa do nich, a w 2005 r. jej status nie uległ zmianie. Nałożenie sankcji skarżąca uznała za nieporozumienie, gdyż areał nie uległ zmianie, a działki są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując iż organ I instancji postąpił zgodnie z art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, z którego wynika, iż podstawą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest fakt rzeczywistego użytkowania gruntu w celach rolnych. Spełnienie warunku posiadania i rzeczywistego użytkowania przez wnioskodawcę spornych działek nie zostały potwierdzone w toku postępowania, a podstawą ubiegania się o płatności bezpośrednie jest łączne spełnienie przesłanek ustawowych. Także określając wysokość sankcji organ I instancji postąpił zgodnie zobowiązującymi przepisami. Powyższą decyzję doręczono skarżącej w dniu 20 lipca 2006 r., która w dniu 21 sierpnia 2006 r. zaskarżyła ją do tut. Sądu, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu E.L. wskazała, iż zaskarżonej decyzji brak jest konsekwencji, gdyż z jednej strony uznaje się ją za producenta rolnego i odmawia dopłat, z drugiej zaś jako na producenta rolnego zostają nałożone potrącenia. Skarżąca podkreśliła także, iż prawo do przedmiotowych gruntów nabyła na skutek spadkobrania po zmarłej W.K. (sprawa o dział spadku toczy się przed Sądem Rejonowym), a uprawę i użytkowanie spornych działek rolnych uniemożliwiają jej pozostali spadkobiercy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż celem prowadzonego postępowania administracyjnego jest wyłącznie ustalenie osoby prowadzącej działalność rolniczą na spornych działkach, a działki te w 2005 r. były w całości użytkowane przez M.K.. Dopłaty nie są natomiast przewidziane dla właścicieli, którzy dysponując jedynie tytułem własności nie zajmują się produkcją rolną. Mimo, iż organ I instancji posługiwał się pojęciem "sankcji" zamiast "potrąceń", to nie wpływa to na prawidłowość rozstrzygnięcia, gdyż dokonanie potrąceń przez ARiMR wynika bezpośrednio z powołanych w obu zaskarżonych decyzjach przepisów prawa europejskiego, a kwoty potrąceń zostały ustalone prawidłowo. Sąd zważył: Skarga okazała się niezasadna. W skardze podniesiono przede wszystkim zarzut braku konsekwencji zaskarżonej decyzji, którą z jednej strony odmawia się skarżącej dopłat z powodu nie uznania jej za producenta rolnego, a z drugiej strony zostają nałożone na nią jako na producenta rolnego potrącenia. Rozpoznawana przez organy obu instancji sprawa dotyczyła przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a u jej podstaw legły m. in. przepisy art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w chwili złożenia wniosku, z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej w dniu 29 czerwca 2004 r., choć zmiana ta niniejszej sprawie nie ma znaczenia. Zgodnie z art. 2 ust. 1 osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Ustęp 2 tegoż artykułu stanowi m. in., iż warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. W zaskarżonej decyzji cyt. wyżej przepisy, zdaniem Sądu, zostały prawidłowo zastosowane, konsekwencją czego stała się zasadna odmowa przyznania skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Należy zgodzić się z organami obu instancji, iż jednym z koniecznych warunków przyznania płatności bezpośrednich jest posiadanie przez wnioskodawcę gospodarstwa rolnego, którego grunty objęte są wnioskiem. Nawet gdyby pozostałe warunki wymienione w cyt. wyżej przepisach były spełnione, a ubiegający się o uzyskanie tych płatności nie był posiadaczem gruntów objętych wnioskiem, wniosek ten nie mógłby zostać rozpatrzony pozytywnie. W niniejszej sprawie organy obu instancji zebrały w sposób wyczerpujący i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, ustalając prawidłowo, iż skarżąca nie jest posiadaczem gruntów, które objęła swoim wnioskiem. Sąd podziela pogląd wyrażony w decyzjach organów obu instancji, iż z uwagi brak zdefiniowania terminu "posiadanie" w powołanej wyżej ustawie o płatnościach bezpośrednich (...) odpowiednie zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego dotyczące posiadania. W treści art. 336 kc można wyprowadzić wniosek, iż posiadanie to stan faktyczny określonego trwałego władztwa nad rzeczą. To faktyczne władztwo przejawia się w zatrzymaniu rzecz, używaniu jej czy korzystaniu z niej. Równocześnie posiadacz winien mieć zamiar władania rzeczą dla siebie. Bezsporny w niniejszej sprawie jest fakt, iż skarżąca nie użytkowała działek objętych wnioskiem, nie korzystała z nich, nie uprawiała ich rolniczo i nie ma w tej sytuacji znaczenia, co było powodem takiego stanu rzeczy. Organy obu instancji zasadnie zatem uznały, iż skarżąca nie była posiadaczem objętych wnioskiem gruntów, a co za tym idzie zasadnie odmówiły przyznania wnioskowanych płatności. Sąd nie dopatrzył się także w zaskarżonym rozstrzygnięciu braku konsekwencji. Jak wyżej wskazano, powodem odmowy przyznania płatności bezpośrednich było niespełnienie przez skarżącą warunku posiadania gruntów objętych wnioskiem. Nie ma w zaskarżonej decyzji wskazania, iż E.L. organ nie uznaje za producenta rolnego i to jest powodem odmowy przyznania płatności. Także podstawą wykluczenia z przywileju uzyskania płatności bezpośrednich nie było uznanie skarżącej za producenta rolnego lecz stwierdzenie przez organy obu instancji różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. W przypadku jednolitej płatności obszarowej przepis art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. UE. L. 04.345.1 z późn. zm.) obliguje organ rozpoznający wniosek o przyznanie płatności, w przypadku gdy stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej różnica przekracza 50 %, do wykluczenia wnioskodawcy z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada tej różnicy. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. Natomiast w przypadku uzupełniającej płatności obszarowej, jeżeli obszar zadeklarowany przekracza obszar zatwierdzony i różnica ta przekracza 50 %, wnioskodawca będzie, na podstawie art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE. L. 04.141.18), wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym. Reasumując, Sąd stwierdził, iż ustalenia dokonane przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji w oparciu o wyczerpująco zebrany w sprawie materiał dowodowy są prawidłowe i zgodne z istniejącym stanem faktycznym, a rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o prawidłowo powołane w/w przepisy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji. ( - ) Anna Juszczyk - Wiśniewska ( - ) Krystyna Skowrońska - Pastuszko ( - ) Barbara Rennert