I SA/Go 126/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 maja 2013 r. po rozpoznaniu na skutek sprzeciwu wniosku Ł.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący Ł.K. wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] złożył wniosek o zwolnienie od koszów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach jak i przedstawionych dokumentów wynika, że skarżący zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką dzieci w wieku 2 i 6 lat. Małżonkowie K. są właścicielami mieszkania o pow. 72 m². Dochody uzyskują z tytułu wynagrodzeń za pracę. Żona skarżącego zarabia netto 1.843,35 zł, natomiast wynagrodzenie skarżącego wynosi brutto 7550 zł. Jednak na skutek zajęcia egzekucyjnego faktyczne wynagrodzenie skarżącego jest niższe: w styczniu 2013 r. otrzymał 4.832,80zł; w lutym i w marcu po 1.200 zł. Określając miesięczne wydatki skarżący wskazał kwotę 5.062,74 zł. Kwota ta obejmuje: ratę kredytu hipotecznego w wysokości 742,58 zł, ratę pożyczki hipotecznej wynoszącą 535,74 zł, ratę kredytu gotówkowego wynoszącą 2.091,66 zł. Spłaca ponadto rozłożoną na raty zaległość podatkową, na co miesięcznie przeznacza 891 zł. Skarżący posiada 3 rachunki bankowe, lecz nie posiada na nich oszczędności. Saldo rachunku bankowego żony skarżącego na koniec marca 2013 r. wynosiło 2.084,41 zł. Oprócz wpływu środków z tytułu wynagrodzenia w marcu 2013 r. dwukrotnie zanotowano na nim wpływ kwoty 1.351 zł z tytułu wynagrodzenia z umowy o dzieło oraz 200 zł z tytułu pomocy finansowej. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. referendarz sądowy tut. Sądu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu, poddając analizie dochody i ponoszone wydatki, wskazał, że część z tych wydatków nie służy utrzymaniu koniecznemu, jak np. wydatki z tytułu korzystania z telewizji, internetu, czy też wydatki ponoszone w związku z pozalekcyjnymi zajęciami dziecka. Podkreślił, że wysokość należnego wpisu sądowego jest wielokrotnie niższa od kwoty stałych miesięcznych wydatków, w związku z czym nie wpłynie zauważalnie na sytuację majątkową skarżącego i jego rodziny. Nadto zaznaczył, że zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, gdyż zasadą jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w sprawie. Skarżący prawidłowo pouczony o przysługującym mu sprzeciwie na postanowienie wydane przez referendarza złożył pismo zatytułowane "zażalenie", wnosząc o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2013 r. Podniósł, że w załączeniu do skargi złożył szereg dokumentów, z których wynika, że w obecnej sytuacji nie jest w stanie uiścić opłaty w wysokości 500 zł. Według skarżącego rzeczą Sądu jest oceniać aktualną sytuację majątkową wnioskującego, a nie sytuację potencjalną. Wyżej wymienione pismo skarżącego, z uwagi na jego treść oraz termin wniesienia uznano za sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – dalej: P.p.s.a.) wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którymi na obecnym etapie postępowania jest wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, przysługuje osobie fizycznej w razie wykazania, że poniesienie całości kosztów postępowania mogłoby narazić stronę bądź jej rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego. Co istotne, Sąd może a nie musi przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o wspomniany przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba. Mimo bowiem, że prawo pomocy ma w swej istocie stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, to jednak stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności, zgodnie z którą to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej Zatem zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe i jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na ich sfinansowanie. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie referendarz sądowy tut. Sądu w oparciu o przedstawione dokumenty i oświadczenia zasadnie uznał, że skarżący może ponieść ciężar uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Sąd podziela to stanowisko w pełni. Z przedstawionych dokumentów i oświadczeń wynika bowiem, że skarżący jak i jego żona posiadają stałe dochody, które osiągają z tytułu wynagrodzeń za pracę i mimo że rzeczywista kwota wynagrodzenia skarżącego uległa pomniejszeniu z uwagi na zajęcia egzekucyjne, to biorąc pod uwagę łączne dochody małżonków nie można wyprowadzić wniosku, że znajdują się w niedostatku. Choć skarżący w lutym i marcu otrzymał wynagrodzenie w wysokości 1200 zł, to jego żona w tym okresie prócz wynagrodzenia w wysokości 1.843,35 zł uzyskała również dodatkowe dochody, np. z tytułu umów o dzieło w wysokości 2.702 zł w marcu, czy też znacznie mniejszą kwotę z tytułu pomocy finansowej. Ponoszone wydatki skarżący określił na poziomie 5.062,74 zł. Jednak z ich analizy wynika, że nie wszystkie one służą koniecznemu utrzymaniu. Tytułem przykładu można wskazać choćby na opłaty za internet, czy też zajęcia pozalekcyjne dziecka. Ze złożonego wniosku PPF wynika również, że znaczna cześć wydatków związana jest ze spłatą zobowiązań kredytowo – pożyczkowych zaciągniętych przez skarżącego. Tymczasem okoliczności spłat kredytów zaciągniętych przez stronę nie mogą mieć wpływu na ocenę przesłanek przyznania prawa pomocy. Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie, zobowiązania cywilnoprawne strony nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez nią postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby zostałby przerzucony na współobywateli (por. postanowienie NSA z 18 października 2012 r., II FZ 898/12). W związku z powyższym, Sąd nie podzielił poglądu skarżącego, że z przedłożonych przez niego dokumentów wynika, iż nie jest w stanie ponieść należnej opłaty sądowej i w tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s..a orzekł jak w sentencji postanowienia.