I SA/Go 1290/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 2 lutego 2011 r. wniosku J.Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi J.Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu określonego na 100 zł, skarżąca wystąpiła o zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego). Oświadczyła, że nie ma majątku ani oszczędności. Mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem. Skarżąca utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego brutto 3.800 zł. Oświadczyła jednak, że połowa wynagrodzenia jest potrącana na poczet zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca posiada samochód [...], na zakup którego zaciągnęła kredyt. Samochód jest przewłaszczony na zabezpieczenie na rzecz banku. Według oświadczenia skarżącej, jej konkubent prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi miesięcznie dochód w wysokości 1.876 zł. Na wezwanie wystosowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.. 1270 ze zm.) skarżąca przedstawiła wyciągi bankowe potwierdzające brak istotnych oszczędności gotówkowych. Przedstawiła także zaświadczenie o wysokości dochodów, z którego wynika, że skarżąca zarabia 3033,78 zł netto miesięcznie. Zastrzegła jednak, że zaświadczenie nie uwzględnia faktu zajęcia jej wynagrodzenia za pracę przez organ egzekucyjny. Złożyła również odpis rocznego zeznania podatkowego za 2009 rok zaświadczającego wysokość dochodów deklarowaną we wniosku, Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje stronie będące] osobą fizyczną, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje natomiast w razie wykazania, że poniesienie całości kosztów postępowania 2 mogłoby narazić wnioskodawcą iub jego rodziną na uszczerbek utrzymania koniecznego (art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Należy podkreślić, że - co do zasady - prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochody są na tyle niskie, że uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych, nie jest możliwe. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze wzglądu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Skarżąca nie wykazała okoliczności uzasadniających obciążenie Skarbu Państwa kosztami jej udziału w sprawie. Nie udokumentowała bowiem swego twierdzenia o niemożliwości poniesienia kosztów postępowania. Ze złożonych dokumentów i oświadczeń skarżącej 3 wynika, że posiada ona stałe źródło dochodów. I chociaż nie ma podstaw do kwestionowania jej oświadczenia o prowadzonym z jej majątku postępowaniu egzekucyjnym, to jednak ze złożonych przez skarżącą dowodów nie wynika wysokość dokonywanych potrąceń. Nie potwierdza tego w szczególności przedstawione zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia, gdzie mowa jest, że wynagrodzenie netto wynosi 3.000 zł. Także wyciągi z rachunków bankowych nie zawierają wskazania wysokości faktycznie uzyskiwanego przez skarżącą wynagrodzenia. Tym samym nie można uznać by skarżąca znajdowała się w niedostatku. W powiązaniu z oświadczeniem skarżącej, że jej konkubent, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, wykazuje zysk zf prowadzonej działalności gospodarczej, uzasadniona jest konkluzja, iż skarżąca jest w stanie sfinansować swój udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Należy przy tym zauważyć, że wpis od skargi stanowiący jedyną opłatę podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania wynosi jedynie 100 zł. W tym kontekście warto przypomnieć, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe . Skarżąca nie wykazała, by znajdowała się w takiej sytuacji. W tym stanie rzeczy jej wniosek jako nieuzasadniony, nie mógł zostać uwzględniony. 4