I SA/Go 131/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko(spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Asystent sędziego Marta Świetlik po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi A.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Skarżący A.M. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] stwierdzające wniesienie z uchybieniem terminu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach. Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. noszącym tytuł "Wniosek o rozłożenie na raty" skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o: " - anulowanie kosztów egzekucyjnych w całości, - anulowanie kwoty odsetek w całości, - rozłożenie kwoty należności głównej na 48 miesięcznych rat." Po rozpatrzeniu powyższego wniosku w zakresie dotyczącym kosztów egzekucyjnych Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu [...] września 2011 r. postanowienie nr [...], w którym odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 12.629,66 zł powstałych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] oraz [...]. Jako podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia organ powołał przepisy art. 17 § 1 w związku z art. 64e § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a. W uzasadnieniu Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych, obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok. Należności te zostały określone decyzją Dyrektora UKS z dnia [...] listopada 2010 r. Organ egzekucyjny ponadto podał, że koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 12.629,66 zł powstały w związku z dokonanymi czynnościami egzekucyjnymi, tj. zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego oraz sporządzeniem protokołu o stanie majątkowym. Uzasadniając odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych Naczelnik Urzędu Skarbowego podniósł, że analiza sytuacji majątkowej wnioskodawcy pozwala na stwierdzenie, że uregulowanie należnych kosztów egzekucyjnych nie spowoduje uszczerbku dla jego sytuacji majątkowej. Zobowiązany posiada bowiem majątek w postaci udziałów w spółce prawa handlowego oraz wierzytelność, których wartość znacznie przekracza kwotę dochodzonych należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Dodatkowo organ egzekucyjny wskazał, że skarżący jest w trakcie negocjacji w sprawie podjęcia pracy zarobkowej, jak również istnieje perspektywa zawarcia kontraktu na roboty budowlane. W omawianym postanowieniu zostało zawarte prawidłowe pouczenie dotyczące trybu i terminu wniesienia zażalenia. Postanowienie o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych zostało doręczone skarżącemu w dniu 6 października 2011 r., na dowód czego w aktach znajduje się potwierdzenie odbioru, z własnoręcznym podpisem adresata (k.24 akt administracyjnych). Pismem z dnia [...] października 2011 r., nadanym jako przesyłka pocztowa w dniu 21 października 2011 r., skarżący skierował do Urzędu Skarbowego "Wniosek o rozłożenie na raty". W treści tego pisma w pierwszej kolejności autor wskazał, że w związku z odmową umorzenia kosztów egzekucyjnych prosi o ich rozłożenie na 48 rat. Jednocześnie jego prośba dotyczyła obniżenia kosztów egzekucyjnych "z powodu ich niewspółmiernej wysokości w stosunku do poniesionych nakładów (jedna wizyta poborcy skarbowego)". Dodatkowo zostało wskazane, że w kosztach egzekucyjnych ujęto nakłady poniesione za zajęcie konta bankowego, którego skarżący nie posiadał (informacja dotycząca rachunku bankowego zastała ujęta w protokole o stanie majątkowym). Powyższy wniosek skarżący uzupełnił pismem z dnia [...] listopada 2011 r. informując, że zawarte w tym wniosku żądania stanowią: - skargę w myśl art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa), - zażalenie na postanowienie z dnia [...] września 2011 r. nr [...], - wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych za zajęcie z rachunku bankowego, - inny środek prawny. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...] listopada 2011 r. przekazał jako organowi właściwemu Dyrektorowi Izby Skarbowej sprawę w części dotyczącej skargi wniesionej w myśl art. 227 kpa oraz zażalenia na postanowienie z dnia [...] września 2011 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 134 i art. 144 kpa w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zażalenie wniesione przez A.M. w dniu 21 października 2011 r., sprecyzowane pismem z dnia [...] listopada 2011 r., na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 12.629,66 zł powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia. Przedstawiając przebieg wszczętego na wniosek skarżącego postępowania o umorzenie kosztów egzekucyjnych oraz podając i omawiając podstawy prawne rozstrzygnięcia w tym przedmiocie organ odwoławczy wskazał, że na postanowienie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych służy zażalenie (art.64e § 5 u.p.e.a.), które wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia (art. 17 § 1 u.p.e.a.). Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy organ odwoławczy podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego doręczył skarżącemu postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego w dniu 6 października 2011 r. i zawierało ono prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia środka zaskarżenia, więc siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął z dniem 13 października 2011 r. Wniesienie zatem podania zawierającego zażalenie, przez nadanie go w placówce Poczty Polskiej w dniu 21 października 2011 r., nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu. Organ odwoławczy zauważył dodatkowo, że skarżący wnosząc zażalenie nie przedłożył równocześnie wniosku o przywrócenie terminu, zgodnie z uprawnieniami przysługującymi mu w myśl art. 58 § 1 i 2 kpa. W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej A.M. sformułował zarzuty o naruszeniu przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego postanowienie, tj.: 1) art. 134 i art. 144 kpa w związku z art. 17 i art. 18 u.p.e.a. przez błędne przyjęcie, że zażalenie wniesione przez skarżącego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 12.629,66 zł zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia, "podczas gdy dowody zgromadzone w niniejszej sprawie prowadzą do wniosku całkowicie przeciwnego", 2) art. 124 § 2 kpa w związku z art. 17 i 18 u.p.e.a. przez wydanie postanowienia o treści lakonicznej, niepełnej, niezawierającego wyczerpującego wyjaśnienia stanowiska organu i jego podstawy prawnej. Motywując powyższe zarzuty skarżący uznał zaskarżone rozstrzygnięcie za nieprawidłowe. Według skarżącego zachował on wszystkie terminy wymagane przepisami prawa. Dodał przy tym, że nie jest profesjonalnym prawnikiem, stąd nie może mieć pełnej wiedzy o wszelkich zawiłościach prawnych, jednak zawsze stara się sumiennie dochowywać obowiązujących go terminów. Następnie w treści uzasadnienia skargi zostały przytoczone przepisy prawa, a mianowicie art. 134 i art. 144 kpa oraz art. 17 i art. 18 u.p.e.a., z konkluzją, że w przekonaniu skarżącego organ odwoławczy naruszył wyżej wymienione przepisy, ponieważ niezasadnie uznał, że wniósł zażalenie po upływie terminu do jego złożenia. Przywołując następnie treść art. 57 kpa odnośnie obliczania terminów, skarżący ponownie stwierdził, że zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego zostało wniesione w terminie i w konsekwencji powinno być rozpatrzone merytorycznie przez Dyrektora Izby Skarbowej. Według skarżącego organ odwoławczy zaniechał jednak rozpoznania sprawy, "lakonicznie przyjmując przekroczenie terminu". W ocenie strony skarżącej zaskarżone postanowienie nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia dokonanego rozstrzygnięcia, a w dużej mierze skupia się na cytowaniu przepisów dotyczących umorzenia kosztów egzekucyjnych. W związku z odniesieniem się przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do meritum sprawy skarżący wyraził także swoje stanowisko w tym zakresie. Przede wszystkim nie zgodził się z odmową umorzenia kosztów w kwocie 12.629,66 zł, uważając je za rażąco zawyżone, bez należytego wyjaśnienia stronie ustalenia takiej ich wysokości. Zdaniem skarżącego w toczącym się postępowaniu wykazał on ponadto, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojego utrzymania. Dodał jeszcze, że organ egzekucyjny nie wykazał w żaden sposób dlaczego w obliczu nakładów w postaci jednorazowej wizyty poborcy podatkowego, obciążono skarżącego kosztami przekraczającymi kilkukrotność przeciętnego wynagrodzenia. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, stwierdzając w odniesieniu do zarzutów skargi, że nie znajdują one usprawiedliwionych podstaw w kontekście stanu faktycznego i prawnego sprawy. Organ podtrzymał także swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu wskazując, że wypowiedział się w zakresie zasadności wydanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. , poz. 270 ), zwanej P.p.s.a., jest sprawowana według kryterium zgodności z prawem. Aby zaskarżony akt wydany przez organ administracji publicznej mógł być wyeliminowany z obrotu prawnego w drodze kontroli sądowoadministracyjnej nieodzowne jest stwierdzenie przez Sąd, że doszło do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) lub że zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 2 cyt. ustawy). Przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonego aktu Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 17 § 1 u.p.e.a. , na wydane w postępowaniu egzekucyjnym postanowienie służy zażalenie, gdy tak stanowi ta ustawa lub kpa. Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. W rozpoznawanej sprawie zostało wydane postanowienie dotyczące odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, na które służy zażalenie, jak stanowi art. 64e § 5 u.p.e.a. Wniesienie zażalenia, jak i innego środka zaskarżenia (np. odwołania), powoduje wszczęcie postępowania drugiej instancji, gdzie obowiązkiem organu w tzw. wstępnej fazie jest dokonanie oceny, czy zażalenie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Słusznie zatem Dyrektor Izby Skarbowej, po przekazaniu mu zażalenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w pierwszej kolejności skoncentrował się na ustaleniach dotyczących terminu wniesienia tego zażalenia. Skarżący A.M. złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w piśmie z dnia [...] października 2011 r., nadanym jako polecona przesyłka pocztowa w dniu [...] października 2011 r. W tym miejscu stwierdzić także należy, że organ w powyższym postanowieniu pouczył skarżącego o prawie do złożenia zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej, podając również siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności. Powyższe jest niesporne, skarżący nie kwestionuje tych okoliczności. Należy też wskazać, że poza sporem jest to, że postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych zostało doręczone przez pocztę skarżącemu osobiście w dniu 6 października 2011 r. To również nie jest kwestionowane przez stronę. Obliczając zatem siedmiodniowy termin zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 57 § 1 kpa, w myśl której jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło a upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu, organ prawidłowo przyjął, że siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął z dniem 13 października 2011 r. (czwartek). Pamiętać przy tym trzeba, że stosownie do art. 57 § 5 pkt 2 kpa termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. W rozpoznawanej sprawie najpóźniej więc do końca 13 października 2011 r. należało wnieść zażalenie, np. nadając pismo w placówce pocztowej. Tą drogą zresztą skarżący złożył swoje zażalenie, niemniej pismo je zawierające zostało nadane 21 października 2011 r., więc spóźnienie jest wyraźne i niebudzące wątpliwości. W świetle powyższego całkowicie niezrozumiałe jest natomiast utrzymywanie przez skarżącego, i to wyrażające się wyłącznie gołosłownym twierdzeniem, niepopartym żadnymi argumentami, że zażalenie zostało przez niego złożone z zachowaniem terminu. Skarżący nie złożył przy tym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, zatem organ prawidłowo zastosował w zaskarżonym postanowieniu art. 134 kpa (przy zastosowaniu art. 144 kpa), stwierdzając w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Terminy do wnoszenia środków zaskarżenia są terminami ustawowymi, a więc nie mogą być przedłużane lub skracane przez organ administracji publicznej. Są także terminami procesowymi obliczanymi według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz terminami zawitymi, których upływ organ odwoławczy uwzględnia z urzędu. W przypadku stwierdzenia, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu oraz gdy strona nie wnosi o przywrócenie tego terminu, organ kończy postępowanie odwoławcze na podstawie art. 134 kpa wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, nie przechodząc do postępowania wyjaśniającego. W orzecznictwie jednolicie ustabilizowane jest stanowisko, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie przewidzianego w art. 134 w zw. z art. 144 kpa postanowienia o uchybieniu terminu. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia nie zależy więc od uznania organu odwoławczego. W takiej sytuacji organ nie ma innej możliwości, jak tylko stwierdzić owo uchybienie terminu, co wynika z przepisu art. 134 kpa. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację Sąd stwierdza, że całkowicie niezasadne są zarzuty skargi o naruszeniu art. 134 i art. 144 kpa w związku z art. 17 i art. 18 u.p.e.a. (ten ostatni jest przepisem odsyłającym do odpowiedniego zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej). Przyjęcie, że zażalenie skarżącego zostało wniesione po terminie, było w pełni uzasadnione w zaistniałych okolicznościach. Natomiast nie wiadomo na jakiej podstawie skarżący twierdził w skardze, że "...dowody zgromadzone w niniejszej sprawie prowadzą do wniosku całkowicie przeciwnego". Zarzut naruszenia art. 124 § 2 kpa odnoszący się do treści zaskarżonego postanowienia również jest nietrafny. W ocenie Sądu treść tego postanowienie nie jest ani lakoniczna, ani niepełna, ani też niezawierająca wyczerpującego wyjaśnienia stanowiska organu i podstawy prawnej. Istotą tego rozstrzygnięcia było stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia i w tym zakresie organ powołał i omówił właściwie zastosowane przepisy, wskazując okoliczności, na podstawie których ustalił, że to uchybienie terminu wystąpiło. Obliczenia dotyczące siedmiodniowego terminu były prawidłowe, zostały zaprezentowane w uzasadnieniu, trudno więc pojąć czego oczekiwał skarżący zarzucając, że "organ odwoławczy zaniechał jednak rozpoznania sprawy, lakonicznie przyjmując przekroczenie terminu". Jak już wcześniej była mowa, uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, która tylko wymaga stwierdzenia. Sąd nie zgadza się również z zarzutem, że w zaskarżonym postanowieniu organ, mimo że rozpoznawał sprawę wyłącznie formalnie, w dużej mierze skupił się na kwestiach dotyczących umorzenia kosztów egzekucyjnych. Zagadnieniem umorzenia kosztów egzekucyjnych organ zajął się na wstępie i tylko w tym celu, by wskazać, że na postanowienie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych służy zażalenie, które należy wnieść w określonym terminie. Podsumowując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na jego treść. Dodać przy tym można, że naruszenie proceduralne, żeby stanowić podstawę uwzględnienia skargi w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. musiałoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takiego zarzutu w skardze nie sformułowano a Sąd, niezwiązany granicami skargi, dokonując kontroli sądowadministracyjnej, takiego naruszenia nie stwierdził. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku. ( - ) Jacek Niedzielski ( - ) Krystyna Skowrońska-Pastuszko ( - ) Dariusz Skupień