I SA/Go 1316/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Asesor WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Protokolant sekr.sąd. Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2007 r. sprawy ze skargi H - B. i K. Spółka Jawna na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oddala skargę. Decyzją z [...] sierpnia 2006 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z [...] maja 2006 r. wydaną dla - "HBK" Spółki jawnej uznającą za nieprawidłowe zgłoszenie celne nr [...] z [...] czerwca 2003 r. w części dotyczącej stawki celnej, kwoty należności celnych przywozowych oraz kwoty podatku od towarów i usług z tytułu importu i określającą kwotę wynikającą z długu celnego oraz należny podatek od towarów i usług. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, co następuje. [...] czerwca 2003 r. Agencja Celna działając z upoważnienia importera (skarżącej) zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar określony jako "przyrząd do mycia podłóg - mop" z kodem PCN 9603 90 99 0 i stawką celną preferencyjną 7,2% stosowaną dla niektórych towarów z pozaeuropejskich krajów i regionów rozwijających się (DEV). Jako dowód pochodzenia będący podstawą do zastosowania wnioskowanej stawki celnej przedłożono chińskie świadectwo pochodzenia Form A nr [...] z dnia [...].04.2003 r. Korzystając z uprawnień przewidzianych w § 29 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz. U. Nr 134 poz. 886) organ celny przekazał załączony do zgłoszenia celnego dowód pochodzenia do weryfikacji. W związku z brakiem wyniku weryfikacji w ciągu łącznie10 miesięcy od dnia wysłania wniosku - po uprzednim wszczęciu postępowania, decyzją nr [...] z dnia [...].05.2006 r. Naczelnik Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i orzekł, iż w sprawie należy zastosować stawkę celną konwencyjną w wysokości 9% wartości celnej towaru, w związku z czym dokonał określenia kwoty długu celnego oraz należnego podatku. Skarżąca nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem i wniosła od niego odwołanie do Dyrektora Izby Celnej , który jednak nie podzielił zastrzeżeń strony i orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, w tym wskazując przesłanki, które uniemożliwiają zastosowanie stawki celnej preferencyjnej (DEV) w wysokości 7,2% wartości celnej towaru, organ odwoławczy wywiódł, że zastosowanie preferencyjnej stawki celnej przewidzianej dla towarów pochodzących z krajów rozwijających się - zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz. U. Nr 134 poz. 886) - uzależnione jest od udokumentowania pochodzenia towarów świadectwem pochodzenia wystawionym na formularzu "A", które może zostać zweryfikowane na podstawie art. 83 Kodeksu celnego w trybie wskazanym § 29 cyt. rozporządzenia z 21 października 1997 r. Wskazując na tę ostatnią regulację - wobec bezskutecznego upływu przewidzianych w niej terminów oczekiwania na odpowiedź organów celnych państwa pochodzenia, organ odwoławczy za trafne uznał, że nie udokumentowano pochodzenia towarów w sposób uprawniający do zastosowania preferencyjnej stawki celnej. Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił również zarzutów skarżącej dotyczących uchybień w postępowaniu organu celnego I instancji. Stwierdził, że wystąpienie do władz chińskich z zapytaniem weryfikacyjnym w trybie § 29 rozporządzenia z 21 października 1997 r. nie wymagało wcześniejszego wszczęcia postępowania, ponieważ taka konieczność nie wynikała z przepisów prawa celnego. Postępowanie celne zostało winno zostać wszczęte dopiero po upływie terminu oczekiwania na odpowiedź chińskich organów celnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżąca zarzuciła organowi celnemu, iż jako podstawę rozstrzygnięcia przyjął § 29 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.10.1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania, który w jej ocenie stoi w sprzeczności z: - art. 70 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, w myśl którego organ celny może zażądać od zgłaszającego przedstawienia innych dokumentów w celu sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu, - art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej nakładającego na organ celny obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, - art. 129 Ordynacji podatkowej, który zawiera kardynalną zasadę postępowania, polegającą na jawności postępowania w każdym jego stadium. Zasadniczy zarzut skargi dotyczył pozbawienia strony prawa do uczestnictwa w postępowaniu już od momentu wystąpienia przez organ celny z wnioskiem o weryfikację świadectwa pochodzenia. Dodatkowo skarżąca wyraziła wątpliwość, co do formalnej skuteczności wystosowania wniosku do władz chińskich. Formułując tej treści zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. W sprawie jest bezsporne, że skarżąca w dniu 23 czerwca 2003 r. zgłosiła do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu towar w postaci - jak określono "przyrządu do mycia podłóg - MOP". Ze zgłoszenia celnego wynika, że zgłaszający zadeklarował towar jako ujęty w taryfie celnej pod kodem PCN 9603 90 99 0, od importu którego należne jest cło obliczane według stawki celnej preferencyjnej 7,2% stosowanej dla niektórych towarów z pozaeuropejskich krajów i regionów rozwijających się (DEV). Dla udokumentowania preferencyjnego pochodzenia towaru zgłaszający przedstawił chińskie świadectwo pochodzenia Form A nr [...] wystawione [...] kwietnia 2003 r. Strony różniła ocena trybu weryfikacji tego świadectwa pochodzenia oraz sformułowany w jej wyniku wniosek o braku podstaw do zastosowania preferencyjnej stawki celnej. Zasady dokumentowania pochodzenia towarów dla których obowiązywały preferencyjne stawki celne ustalone jednostronnie przez Rzeczpospolitą Polską w odniesieniu do niektórych krajów, grup krajów lub regionów (art. 13 § 3 pkt 5 ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny - tekst. jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 75 poz. 802 ze zm.) regulowało rozporządzenia Rady Ministrów z 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania, wydane na podstawie art. 20 § 3 Kodeksu celnego. Zgodnie z § 15 tego rozporządzenia, w celu zastosowania preferencyjnych stawek celnych, pochodzenie towaru z kraju korzystającego z preferencji musiało zostać udokumentowane świadectwem pochodzenia na Formularzu "A", którego wzór określał załącznik do rozporządzenia. W przypadku, gdy świadectwo nie spełniało wszystkich wymogów formalnych organ celny przed zwolnieniem towaru mógł wydać jedną z decyzji o których mowa w art. 65 § 4 Kodeksu celnego. Dopuszczenie towaru do obrotu nie wyłączało jednak możliwości weryfikacji zgłoszenia celnego oraz załączonych do niego dokumentów - w tym świadectwa pochodzenia. Niemniej - w ocenie Sądu - wystąpienie z wnioskiem o sprawdzenie autentyczności świadectwa pochodzenia nie wymaga uprzedniego wszczynania powtórnej kontroli celnej (art. 83 Kodeksu celnego), ani też wszczęcia postępowania w sprawie celnej (art. 165 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego). Zgodnie bowiem z § 29 rozporządzenia z 21 października 1997 r. w celu sprawdzenia autentyczności dokumentu stanowiącego dowód pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych, organ celny, przez okres 3 lat od daty wydania dokumentu, może skierować do właściwych organów kraju korzystającego wniosek o przeprowadzenie weryfikacji tego dokumentu, wraz z jego oryginałem lub fotokopią, lub o przekazanie dokumentów, na których podstawie wystawiono weryfikowany dokument, lub na których podstawie towar został wywieziony z kraju korzystającego. Redakcja przepisu nie wskazuje zatem, że wystąpienie z wnioskiem o sprawdzenie nie jest uzależnione od powzięcia wątpliwości co do autentyczności świadectwa pochodzenia. Wszczęcie postępowania byłoby natomiast zasadne, gdyby istniały podstawy do uznania, iż zgłoszenie celne zawiera błędy, jest oparte na niewłaściwych dokumentach lub zawiera dane odbiegające od stanu faktycznego, ponieważ dopiero rozstrzygnięcie takiej kwestii wymagałoby wydania decyzji. Z akt sprawy nie wynika, by weryfikacja świadectwa pochodzenia była wynikiem wątpliwości dotyczących autentyczności tego dokumentu. Nie wskazuje na to bowiem treść wewnętrznej korespondencji urzędowej. Uprawnia wniosek, że sprawdzenie miało charakter rutynowy. Sąd podziela zatem stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że weryfikacja świadectwa pochodzenia nie wymagała wydania postanowienia o wszczęciu postępowania (art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) przed uzyskaniem odpowiedzi chińskich władz celnych, bądź przed upływem terminów wynikających z § 29 rozporządzenia z 21 października 1997 r. Postępowanie organu, który wystąpił z kwestionowanym zapytaniem bez informowania o tym importera również nie narusza jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Po pierwsze bowiem - jak wcześniej wskazano - w momencie wysyłania zapytania nie zachodziły przesłanki do wszczęcia postępowania, po drugie zaś weryfikacja świadectwa pochodzenia odbywa się bez udziału strony. Z przepisów regulujących jej tryb (cyt. § 29 rozporządzenia) wynika, że weryfikacja świadectwa pochodzenia ogranicza się do wymiany pism i dokumentów przez organy celne polskie oraz kraju korzystającego z preferencji. O ich treści strona jest informowana w trakcie postępowania w sprawie celnej, tzn. wówczas, gdy wynik weryfikacji da podstawy do wszczęcia postępowania. W kontekście zarzutu dotyczącego pozbawienia strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu, należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie, skarżąca została poinformowana o prawie do zapoznania się z materiałami postępowania. Zarówno w postanowieniu o wyznaczeniu terminu zapoznania jak w uzasadnieniu postanowienia o wszczęciu postępowania wskazano nadto czego dotyczy postępowanie i poinformowano, jakie przepisy prawne mają w sprawie zastosowanie. Nie można zatem uznać, by stronie nie zapewniono należytego udziału w postępowaniu. Skarżąca miała nieskrępowaną możliwość orientacji co do prowadzonych czynności jak również zgromadzonych dowodów oraz posiadała możliwość wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, z której jednak - jak wynika z akt sprawy - nie skorzystała ani w postępowaniu przed organem I instancji ani też w postępowaniu odwoławczym. Mając na uwadze powyższą argumentację Sąd nie podzielił poglądu skarżącej o niezgodności § 29 rozporządzenia z 21 października 1997 r. z art. 123 oraz art. 129 Ordynacji podatkowej. Sąd nie znajduje również żadnych podstaw do kwestionowania uznania przez organy celne, iż skarżąca nie udokumentowała należycie preferencyjnego pochodzenia importowanego towaru. Prawo celne w sposób sformalizowany regulowało sposób w jaki strona mogła wykazać takie pochodzenie towaru w celu zastosowania preferencyjnej stawki celnej. Jak wcześniej wspomniano jedynym dowodem w tym zakresie mogło być świadectwo pochodzenia na Formularzu A, podlegające następczej (fakultatywnej) weryfikacji przez organ celny. Skarżąca błędnie wywodzi, że organ powziąwszy wątpliwość co do autentyczności przedstawionego świadectwa pochodzenia winien był zażądać od niej dowodów na pochodzenie towaru w trybie art. 70 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego. Jak trafnie podniesiono w odpowiedzi na skargę przepis ten odnosi się do kontroli zgłoszenia celnego dokonywanej przed zwolnieniem towaru. W niniejszej sprawie w momencie dokonywania zgłoszenia celnego preferencyjne pochodzenie towarów zostało udokumentowane w formie wymaganej przepisami prawa (świadectwo pochodzenia Form A), brak było zatem przesłanek do żądania dodatkowych dokumentów. Organowi przysługiwało jedynie prawo sprawdzenia autentyczności świadectwa załączonego do zgłoszenia celnego, a w razie, gdy uprawniony organ kraju eksportu udzielił odpowiedzi o nieautentyczności tego dokumentu, bądź nie udzielił żadnej odpowiedzi w terminie wymienionym w § 29 ust. 3 i 4 rozporządzenia z 21 października 1997 r. organ związany był prawnym domniemaniem niespełnienia warunków uprawniających do zastosowania preferencyjnej stawki celnej. Domniemania tego nie można było wzruszyć innymi dokumentami. Uwzględniając powyższe okoliczności nie można podzielić poglądu skarżącej o sprzeczności cyt. przepisu rozporządzenia z art. 70 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego. Brak jest też podstaw do uwzględnienia zarzutu sprowadzającego się do kwestionowania faktu skutecznego rozpoczęcia biegu terminu wyznaczonego na oczekiwanie na odpowiedź władz chińskich na wystąpienie o sprawdzenie autentyczności spornego świadectwa pochodzenia. Otóż - jak słusznie wskazał Dyrektor Izby Celnej w § 29 ust. 3 i 4 rozporządzenia mowa jest, iż wspomniany termin rozpoczyna swój bieg w momencie wysłania wniosku o przeprowadzenie weryfikacji, nie zaś od momentu jego doręczenia odpowiednim władzom kraju korzystającego z preferencji. Skoro więc do akt dołączono odpis pocztowej księgi nadawczej potwierdzającej nadanie wystąpienia 23 maja 2005 r., przyjęcie, że termin rozpoczął swój bieg tego dnia było w pełni uzasadnione. Zważywszy zarazem, że w okresach wymienionych w § 29 ust. 3 i 4 rozporządzenia organ celny nie otrzymał odpowiedzi władz chińskich zastosowanie znalazło prawne domniemanie niespełnienia warunku preferencyjnego pochodzenia towaru, co z kolei stanowiło przesłankę do określenia długu celnego według stawki konwencyjnej. Skarga podważająca takie rozstrzygnięcie, podlegała zatem oddaleniu jako bezzasadna (art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).