I SA/Go 144/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za marzec 2015 r. z tytułu obrotu suszem tytoniowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W.B. złożył skargę na decyzję wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia. Następnie 5 kwietnia 2018 r., na urzędowym formularzu PPF, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że ma zawieszoną działalność gospodarczą. Zawieszenie wynikało ze stanu zdrowia powstałego w wyniku choroby. Poniesienie kosztu wpisu sądowego nie jest możliwe gdyż nie posiada stałych dochodów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani żadnych przedmiotów wartościowych. Nie ma żadnych dochodów, a wśród stałych zobowiązań wskazał zaległości podatkowe na kwotę 3.7000.000 zł. Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano jego pełnomocnika do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego poinformował, że na miesięczne wydatki skarżącego składają się: koszty zakupu żywności 500 zł, opłaty za media 250 zł, paliwo 250 zł. Wskazał ponadto, że na utrzymaniu skarżącego jest małoletni syn A.B.. Skarżący mieszka z matką prowadząc z nią wspólne gospodarstwo domowe. Lokal mieszkalny stanowi własność rodzica. Skarżący jest żonaty jednak wraz z żoną ustanowili rozdzielność majątkową. Żona prowadzi działalność gospodarczą. Pełnomocnik nadesłał również wyciągi z rachunków bankowych małżeństwa B., zestawienie dochodów i kosztów ich działalności gospodarczych oraz deklaracje VAT-7 składane przez żonę skarżącego. Postanowieniem z 29 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zwolnił skarżącego od wpisu od skargi w części przekraczającej 3.779 zł, z kolei wyrokiem z 31 lipca 2018 r. Sąd oddalił skargę. W.B. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zawarł w niej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu PPF skarżący wypełnił jedynie rubryki nr 5 (Uzasadnienie) oraz nr 11 (Zobowiązania i stałe wydatki), wpisując w tej ostatniej "zobowiązania podatkowe 3,7 mln zł". Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano go do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji. Z nadesłanego oświadczenia żony skarżącego wynika, że posiada ona nieruchomości o znacznej wartości: budynek wykorzystywany w działalności gospodarczej (obciążony hipoteką na kwotę 1.200.000 zł), mieszkanie prywatne (hipoteka 100.000 zł), dom (hipoteka 420.000). Jest ponadto właścicielką dwóch samochodów osobowych o łącznej wartości 90.000 zł. Z podsumowania księgi przychodów i rozchodów wynika, że w okresie od 1 sierpnia do 31 października 2018 r. działalność gospodarcza żony skarżącego przyniosła łącznie 10.615,67 zł dochodu (93.416,53 zł przychodu). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, jeżeli osoba występująca z wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów. Z przepisów regulujących instytucję udzielania prawa pomocy wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na osobie fizycznej, albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji. Obowiązkiem strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie, w sposób nie budzący wątpliwości, swojej sytuacji majątkowej. Przedstawienie tej sytuacji w sposób niepełny lub nierzetelny, skutkuje brakiem możliwości porównania jej zdolności finansowych z wysokością obligatoryjnych kosztów postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedstawiony przez skarżącego obraz jego sytuacji rodzinnej, majątku i dochodu jest niepełny. Skarżący ponownie, pomimo korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika – doradcy podatkowego S.C. - nie wypełnia w sposób prawidłowy formularza PPF. Nie wskazał w nim żadnych informacji o kosztach utrzymania skarżącego i źródłach ich finansowania. Już sama ta okoliczność skutkować może odmową przyznania prawa pomocy. Tak samo negatywnie, jako próbę ukrycia swoich rzeczywistych zdolności płatniczych, należy uznać okoliczność nie nadesłania czytelnych wyciągów ze wszystkich kont bankowych. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że sytuacja majątkowa rodziny skarżącego nie uzasadnia zwolnienia go z kosztów sądowych. Z prowadzonego wcześniej postępowania w przedmiocie prawa pomocy wynika, że Skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwo domowego z żoną, mają oni ustanowioną rozdzielność majątkową. Wskazać jednak należy, że jeżeli w małżeństwie skarżącego nie orzeczono separacji bądź rozwodu, uzasadnione jest żądanie złożenia dokumentacji obrazującej dochody jego małżonki. Fakt istnienia pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej małżeńskiej, a nawet nie prowadzenie przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego i pozostawania w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to małżonka nie może pomóc w uiszczeniu kosztów postępowania. Z oświadczenia żony skarżącego wynika, że dysponuje ona znacznym majątkiem, na który składają się nieruchomości i ruchomości o łącznej wartości około 1.810.000 zł. Wszystkie nieruchomości oraz jeden z samochodów obciążone są kredytami. Analiza nadesłanych wyciągów bankowych wskazuje, że na spłatę kredytów i pożyczek żona skarżącego przeznacza co najmniej 10.399,41 zł (kredyt hipoteczny w [...], umowa pożyczki w [...], kredyt w [...]). Wysokość tych zobowiązań może być większa ponieważ, jak wskazano wyżej, pomimo wezwania skarżący nie nadesłał czytelnych wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, co uniemożliwia pełną analizę przepływów pieniężnych. Nadesłane dokumenty jasno wskazują jednak, że żona skarżącego osiąga stałe, wysokie przychody z działalności gospodarczej (w ostatnich trzech miesiącach średnio 31.138,85 zł), które w większości przeznaczane są na spłatę zobowiązań cywilnoprawnych. W tej sytuacji przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 18.894 zł) oznaczałaby dofinansowanie prywatnego przedsiębiorstwa z budżetu państwa i to w sytuacji gdy dysponuje ono znacznym majątkiem. Jak podnosi się również w orzecznictwie i literaturze przedmiotu nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, które występując na drogę postępowania sądowego powinny mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i - w miarę możliwości - zgromadzić, zabezpieczyć środki niezbędne na jego prowadzenie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. ki