I SA/Go 148/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.S. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: 1. Zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. 2. Ustanowić dla skarżącego adwokata. R.S. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. W skardze tej skarżący zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wskazał, że jest osobą chorą. Ma problemy z pamięcią i wiele schorzeń. Wariuje psychicznie ze względu na sprawy i jego schorzenia i nie wie jak ma odpisać. Skarżący podniósł, że 15 lutego 2017 r. uległ wypadkowi przecięcia ścięgna palca na skutek tego operowano mu rękę w kilku miejscach. Skarżący oświadczył, że nie może obecnie podjąć żadnej pracy. W 2015 r. w lipcu i sierpniu dwukrotnie uszkodził głowę w wypadku komunikacyjnym. Wskazał także, że najechał go tir, ma uszkodzony kręgosłup, wrzody, częste ataki oraz przepuklinę brzuszną. Jest bez pracy i bez środków do życia. Zaznaczył także, że ma w sądzie administracyjnym 50 spraw i nie stać go na obronę. Do skargi skarżący załączył dokumentację medyczną. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 marca 2017 r. przesłano skarżącemu urzędowy formularz "PPF", celem jego wypełnienia, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał w terminie uzupełniony formularz. Wskazał w nim, że nie ma dochodu, oszczędności ani wartościowych przedmiotów. Oświadczył także, że ma 2 dzieci, na które obowiązany jest łożyć alimenty w kwocie 300 zł na każde dziecko, na leki wydaje ok 400 zł. Nadto ponosi koszty licznych wizyt u lekarza. Zaznaczył, że ma 2 000 000 zł długu oraz ok 20 000 zł długu alimentacyjnego. Wskazał też na liczne choroby opisane w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika w sprawie (art. 245 § 3 tej ustawy). Z kolei art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a określa przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy więc do Sądu, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). ). Oceniając sytuację finansową i majątkową przedstawioną przez skarżącego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sąd wziął pod uwagę oświadczenia skarżącego dotyczące jego trudnej sytuacji majątkowej i osobistej. Z przedłożonych do akt sprawy kopii kart leczenia szpitalnego i zaświadczeń lekarskich wynika, że skarżący cierpi na schorzenia narządów wewnętrznych oraz wynikające z doświadczonych w ciągu jego życia urazów. Często korzysta z pomocy jednostek służby zdrowia. Sam podkreśla, że nie potrafi obsłużyć wielości swoich postępowań. Jednocześnie nie ma stałego źródła dochodów, obecnie zaś nie może podjąć żadnej pracy z uwagi na uraz ręki. Obowiązany jest natomiast do płacenia alimentów na dwójkę swoich dzieci w kwocie 300 zł na każde dziecko. Ponosi także koszty związane z leczeniem. Dodatkowo sytuację skarżącego komplikuje fakt wielości spraw zawisłych przed tutejszym Sądem i konieczność poniesienia kosztów z tym związanych. Nadto sposób formułowania pism procesowych wskazuje na zasadność ustanowienia dla skarżącego adwokata. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.