I SA/Go 153/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi R.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. Oddala skargę. 2. Przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim adwokatowi K.K. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 123 (sto dwadzieścia trzy) złote obejmującą podatek od towarów i usług. R.S. (skarżący, strona) złożył skargę na postanowieniem z [...] lutego 2017 r. nr [...] Dyrektora Izby Skarbowej (dalej: Dyrektor IS, organ odwoławczy, organ II instancji) utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej (dalej: organ I instancji) z [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) decyzją z [...] marca 2016r., nr [...] określił stronie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. w wysokości 216.546,00 zł. Pismem nadanym 4 kwietnia 2016 r., skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji, w którym domagał się ponownego skierowania sprawy do wyjaśnienia. Zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe stosowanie. W jego ocenie należało dokładnie przedmiot po przedmiocie udowodnić, co było sprzedawane. Przekonywał, że zarabiał maksymalnie 10 % i należy zbadać przedmiot po przedmiocie. Naczelnik US pismem z [...] maja 2016 r., przekazał do organu odwoławczego pismo strony zatytułowane: "odwołanie od decyzji [...]" (data nadania w placówce pocztowej: 26 kwietnia 2016 r.). Wniosła między innymi o przesłuchanie wszystkich klientów jako świadków, ustalenie, co sprzedawała, o uznanie kosztów prowadzenia działalności oraz powołanie referenta określającego zysk. Podkreśliła, że wszystkie jej wnioski są odrzucane, że zarabiała 10 zł na sztuce, miała wiele kosztów, obrót to nie zysk. Dyrektor IS decyzją z [...] lipca 2016r. nr [...] utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie Naczelnika US z [...] marca 2016 r. nr [...] określające zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. w wysokości 216.546,00 zł. Orzeczenie doręczono stronie w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej - 2 sierpnia 2016 r. na adres ul. [...]. Strona wniosła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. (data nadania - 5 października 2016 r.). Pismem z [...] października 2016 r. Dyrektor IS przesłał do Sądu skargę strony oraz odpowiedź na skargę wraz z aktami sprawy. Postanowieniem z 15 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Go 364/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił ww. skargę. Ponowną skargę skarżącego na ww. decyzję, nadaną w placówce pocztowej w dniu 31 października 2016 r., Dyrektor IS przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pismem z [...] grudnia 2016 r. nr [...]. Natomiast w związku z postępowaniem z wniosku strony, który został nadany w placówce pocztowej dnia 5 października 2016 r. (data wpływu pisma do organu: 6 października 2016 r.), Dyrektor IS pismem z [...] października 2016 r. nr [...] wezwał stronę do udzielenia pisemnych wyjaśnień, w tym do sprecyzowania zakresu żądania, tj. wyjaśnienia, czy ww. pismem niezależnie od skargi na decyzję Dyrektora IS z [...] lipca 2016r. nr [...], strona wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją organu odwoławczego, a także do wskazania przesłanki z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej uzasadniającej wznowienie postępowania podatkowego. Odpowiedź na ww. wezwanie organ otrzymał 4 listopada 2016 r. W piśmie zatytułowanym - "wniosek o wznowienie postępowania" strona zawarła także: "wniosek o możliwość odwołania od decyzji za podatek dochodowy za rok 2008 i przywrócenie terminu odwołania, wniosek o nieuprawomocnienie decyzji". W uzasadnieniu podniosła, że cały czas wysyła pisma do urzędu skarbowego, sądu, policji, Izby Skarbowej, podając adres skrytki pocztowej [...]. Nie wie, dlaczego Izba Skarbowa wysyła pisma na adres [...]. Stwierdziła, że zaniepokojona tym stanem rzeczy wysłała ponowne pismo i dopiero wtedy wysłano jej decyzję. Przypomniała, że wielokrotnie wysyłała listy, podając adres [...]. Wskazała też, że jeżeli decyzja uprawomocniła się bez jego wiedzy, możliwości odwołania, to jest to niezgodne z Konstytucją, że została pozbawiona obrony. Skarżący wniósł również o sprawdzenie wszystkich listów, jakie wysłał do Izby Skarbowej i danych, jakie podał jako nadawca. Poprosił o informację, czy decyzja jest prawomocna, czy zrobił wszystko zgodnie z prawem i decyzja się nie uprawomocniła i czy zdążył się odwołać do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Ponadto wniósł o powołanie jako świadków wszystkich klientów, którzy dokonali zakupów w celu ustalenia, co sprzedawał; oraz o powołanie biegłego, który metodą porównawczą lub inną metodą niż Urząd Skarbowy wyliczyłby podatek dochodowy. Jego zdaniem naliczenie podatku od obrotu jest chore, nie uwzględnia ceny zakupu oraz sprzedaży. Wskazał, że raz zarabiał a raz dokładał, dlatego istotne jest dokładne sprawdzenie przelew po przelewie, co sprzedawał. Wniósł o przyznanie obrońcy z urzędu, jak też o powołanie biegłego rewidenta. Dyrektor IS działając jako organ I instancji postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. odmówił wszczęcia postępowania uznając wniosek strony za bezprzedmiotowy. Skarżący złożył na powyższe postanowienie w dniu 17 grudnia 2016 r (data stempla pocztowego) zażalenie. Wniósł o przywrócenie terminu aby mógł się odwołać od decyzji. Podniósł, że nie rozumie prawa, nie zna się na przepisach i nie miał jak odebrać pism. Wniósł o obrońcę z urzędu oraz o "prawo pomocy". Po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie organu I instancji, Dyrektor IS utrzymując w mocy zaskarżone orzeczenie stwierdził, że wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia ww. odwołania jest bezprzedmiotowy. Wyjaśnił, że przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniowego jest odmowa wszczęcia postępowania z "wniosku o możliwość odwołania od decyzji za podatek dochodowy za rok 2008 i przywrócenie terminu odwołania, wniosek o nieuprawomocnienie decyzji". Zaznaczył, że według art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a (art. 165 § 3 ww. ustawy). Wskazał, że zgodnie z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, gdy żądanie, o którym mowa wart. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Następnie zaznaczył, że ww. art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej ustanawia dwie podstawy odmowy wszczęcia postępowania: gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną oraz, jeżeli z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że zachodzi okoliczność z art. 165a § 1 ww. ustawy, tj. inna przyczyna, z której postępowanie nie może być wszczęte. Podkreślił, że pozostałe przesłanki odmowy wszczęcia postępowania zostały określone w ww. przepisie w sposób szeroki, gdyż organ wydaje postanowienie o odmowie, jeżeli z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte mogą dotyczyć m.in.: braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego, sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe oraz przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja. Przypomniał że odwołanie strony (data nadania: 4 kwietnia 2016 r.) od decyzji Naczelnika US z [...] marca 2016 r., zostało wniesione w ustawowym terminie i zostało rozpatrzone przez organ odwoławczy decyzją ostateczną Dyrektora IS z [...] lipca 2016 r. nr [...]. Zatem, nie jest możliwe wszczęcie postępowania i merytoryczne rozpatrzenie żądanie zgłoszonego przez skarzącego, gdyż sprawa była już przedmiotem postępowania odwoławczego zakończonego wydaniem decyzji. Podkreślił, że stronie przysługuje prawo jednokrotnego wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, co w tym przypadku skutecznie zrobiła. Następnie na wydane w trybie odwoławczym rozstrzygnięcie przysługuje stronie prawo złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący skorzystał z tego uprawnienia składając w dniu 5 października 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Dyrektora IS z [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. Postanowieniem z 15 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Go 364/16 Sąd ją odrzucił z powodu wniesienia jej po terminie. Na dzień sporządzenia niniejszego postanowienia orzeczenie jest nieprawomocne. Zaznaczył też, że ponowna skarga skarżącego nadana w placówce pocztowej w dniu 31 października 2016 r., przekazana przez Dyrektora IS pismem z [...] grudnia 2016 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., do dnia wydania tego postanowienia, nie została przez ten Sąd rozpatrzona. Odnosząc się natomiast do wniosków strony dotyczących przyznania obrońcy z urzędu i pomocy prawnej, organ odwoławczy wskazał, że instytucja obrońcy z urzędu przysługuje oskarżonemu oraz podejrzanemu w toku postępowania karnego, co zostało uregulowanie w przepisach Kodeksu postępowania karnego. Niniejsze postępowanie jest natomiast postępowaniem administracyjnym a nie karnym i przepisy ustawy Ordynacja podatkowa nie przewidują instytucji obrońcy z urzędu czy pomocy prawnej. Kończąc, Dyrektor IS zaznaczył, że rozstrzygniecie w postaci odmowy wszczęcia postępowania nie jest uzależnione od uznania organu podatkowego lecz stanowi obligatoryjne następstwo stwierdzenia przez organ przesłanki w tym przepisie wyszczególnionej — z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Taka też przesłanka zaistniała w rozpatrywanej sprawie. W skardze na powyższe orzeczenie strona wniosła o 1) "przywrócenie terminu do odwołania do Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.", 2) przyznanie pomocy prawnej, 3) przyznanie adwokata z urzędu, 4) "dostarczenie danych z historii moich chorób wysłanych wcześniej". Podniosła, że została pozbawiona konstytucyjnego prawa do odwołania i do obrony w sądzie. Podkreśliła, że jest osobą chorą, po wypadkach i po uszkodzeniu kręgosłupa. Wskazała, że ostatnio miała operację ręki (dołączyła kserokopię karty informacyjnej ze szpitala i obdukcji sądowolekarskiej), jeśli czegoś nie wykonała w terminie to dlatego, że jest chora. Jeśli uchybiła terminowi to prosi Sąd o "pozytywne rozpatrzenie moich roszczeń i usprawiedliwienie". Wskazała, że całą historię chorób (ponad 100 kartek) wysłała do sekretariatu i prosi o jej dołączenie do sprawy. Nadto skarżący zarzucił Dyrektorowi IS celowe działanie na jego szkodę. Wskazał, że Izba Skarbowa w postępowaniach za rok podatkowy 2011 i 2012 wysyłała pisma na adres skrytki pocztowej a w postępowaniach za lata 2008 i 2009 wysłała decyzje na adres domu, który w 2014 r. został sprzedany i w którym nie mieszka. Wysłana decyzja na skutek nieodebrania uprawomocniła się. Do skargi dołączone zostało zaskarżone postanowienie Dyrektora IS z [...] lutego 2017 r. nr [...], karta informacyjna leczenia szpitalnego z [...] lutego 2017 r. oraz obdukcja sądowo-lekarska z [...] lutego 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jest niezasadna. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369. – powoływanej dalej jako P.p.s.a.) wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Spór jaki strony wiodą na etapie postępowania sądowo-administracyjnego dotyczy możliwości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US z [...] marca 2016 r. Należy podkreślić, że argumentacja prezentowana przez stronę - zmierzająca do przywrócenia jej terminu do wniesienia ww. odwołania jest bezprzedmiotowa, zaś przedstawione przez organ motywy należy uznać za prawidłowe i uwarunkowane okolicznościami stanu faktycznego. Zgodnie z art. 165a 1 ustawy Ordynacja podatkowa, gdy żądanie, o którym mowa wart. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przebieg postępowania w tej sprawie ewidentnie dowodzi, że odwołanie na w/w decyzję Naczelnika US z [...] marca 2016 r. wniesione przez stronę 4 kwietnia 2016 r. zostało złożone z zachowaniem ustawowego terminu i zostało poddane kontroli instancyjnej, co z kolei znalazło wyraz w ostatecznej decyzji Dyrektora IS z [...] lipca 2016 r. W tym stanie rzeczy, słusznie organ II instancji wskazał, że nie jest możliwe wszczęcie postępowania i merytoryczne rozpatrzenie żądanie zgłoszonego przez skarżącego, gdyż sprawa była już przedmiotem postępowania odwoławczego zakończonego wydaniem decyzji. W istocie, stronie przysługuje prawo jednokrotnego wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Z możliwości tej skarżący skorzystał. Podobnie jak z uprawnienia złożenia na w/w orzeczenie skargi do sądu (co nastąpiło w dniu 5 października 2016r.), który z kolei postanowieniem z 15 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Go 364/16 ją odrzucił albowiem uznał, że została wniesienia po terminie. Wbrew stawianym zarzutom organ odwoławczy nie dopuścił się działania na szkodę skarżącego poprzez wysłanie decyzji w postępowaniach za lata 2008 i 2009 na adres: [...]. Jak słusznie zaznaczono, kwestie związane ze zmianą adresu przez skarżącego i z doręczeniem ww. decyzji zostały zbadane już przez Sąd, czego wyrazem jest ww. postanowienie z 15 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Go 364/16. W treści tego orzeczenia wskazano, że Dyrektor IS podejmował próby ustalenia adresu do korespondencji skarżącego. Mianowicie, pismem z [...] maja 2016 r. wezwał skarżącego do udzielenia pisemnych wyjaśnień m.in. czy korespondencję w sprawie należy kierować na adres podany przez skarżącego w piśmie, które wpłynęło do US w dniu 26 sierpnia 2015 r. (adres skrytki pocztowej), czy też na adres wskazany w odwołaniu z [...] kwietnia 2016 r.(data nadania) - ul. [...]. Jednocześnie w ww. wezwaniu skarżący został pouczony, że w przypadku nieudzielenia odpowiedzi na wezwanie, korespondencja w sprawie będzie kierowana na adres podany w odwołaniu. Ponieważ pismo pozostało bez odpowiedzi, organ postąpił zgodnie z pouczeniem. Z wszystkich przedstawionych powyżej powodów, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił (pkt 1 wyroku). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Po myśli jednak § 2 tego przepisu w uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. 2016 r. poz. 1714). Wynikającą z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia kwotę, stanowiącą koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, Sąd na podstawie art. 250 § 2 P.p.s.a, obniżył do kwoty 100 zł. Obniżając wysokość wynagrodzenia pełnomocnika Sąd miał przede wszystkim na uwadze, że przed tutejszym Sądem toczy się szereg spraw - także tożsamych - zainicjowanych skargami strony, w których pełnomocnikiem z urzędu wyznaczono adwokata K.K.. Ponadto, w ocenie Sądu nakład pracy pełnomocnika w niniejszej sprawie, jest niewspółmiernie niski do wysokości stawki wynagrodzenia przewidzianej w ww. rozporządzeniu, co uzasadnia obniżenie kosztów zastępstwa procesowego. Przyznaną kwotę, stosownie do § 4 ust. 3 rozporządzenia, podwyższono o stawkę podatku od towarów i usług.