I SA/Go 169/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko(spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2012 r. sprawy ze skargi A.B., M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 rok 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...]. 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. 3. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 457,00 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 4. Zwraca skarżącym kwotę 166,00 (sto sześćdziesiąt sześć) złotych tytułem nadpłaconego wpisu. Skarżący A.B. i M.B. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu nr [...] z dnia [...] października 2011r. w przedmiocie stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 rok. Jak wynika z akt, stan sprawy był następujący: Pismem z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wydanej przez niego ostatecznej decyzji z dnia [...] lutego 2010r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010r. Wskazał, że wyżej wymieniona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem w dniu 15 lipca 2010 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło zawiadomienie o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków wprowadzonych w dniu [...] maja 2007r., z którego wynika, że działkę nr [...] z gruntów ornych "Br VI" przekształcono na "Bi" - tereny zabudowane inne, zaś działki [...] z gruntów ornych "R VI" na "Bz" - tereny zieleni a powyższe zmiany nie zostały ujęte w decyzji wymiarowej za 2010 r. Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. Kolegium wezwało organ pierwszej instancji do przedłożenia aktualnego na dzień wydania decyzji z dnia [...] lutego 2010r. wypisu z ewidencji gruntów dla nieruchomości będącej przedmiotem "niniejszego postępowania, a także informacji podatkowej złożonej przez podatników". W odpowiedzi Burmistrz Miasta i Gminy pismem z dnia [...] lipca 2011r. przedłożył wypis z ewidencji gruntów oświadczając jednocześnie, że z uwagi na upływ terminu archiwizacji nie dysponuje informacją podatkową złożoną przez podatników. Z kolei pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. małżonkowie B., reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli o umorzenie postępowania, a także o załączenie w poczet materiału dowodowego w tej sprawie akt Samorządowego Kolegium Odwoławczego zgromadzonych w sprawie o sygnaturze [...]. Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. oraz dopuściło wnioskowane przez skarżących jako dowód w sprawie akta podatkowe organu odwoławczego. Następnie decyzją z dnia [...] października 2011r. Nr [...] SKO stwierdziło nieważność ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. w kwocie 9.149,00 zł. SKO uznało, że wymieniona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwana Ordynacja podatkowa, w szczególności art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.), art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2006r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) oraz art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010r. Nr 95, poz.613). W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Dodał także, że podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez starostę. Jak podkreślił, decyzja, której nieważność Kolegium stwierdziło, klasyfikująca grunty, dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...], oznaczone ewidencyjnymi numerami [...], o łącznej powierzchni 1.2100 ha, jako grunty rolne - została wydana, jak wskazano w jej uzasadnieniu, w oparciu o wypis z ewidencji gruntów według stanu na dzień [...] lutego 2010 r. Tymczasem, jak wynika z tej ewidencji, już w tej dacie przedmiotowe grunty figurowały w ewidencji gruntów jako tereny zabudowane inne "Bi" oraz tereny rekreacyjno-wypoczynkowe "Bz". Nie godząc się z wyżej wymienionym rozstrzygnięciem skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, złożyli odwołanie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania, zarzucili obrazę art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przez stwierdzenie z urzędu nieważności decyzji ostatecznej z powodu jej wydania z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy w rzeczywistości nie istniała żadna przesłanka takiego uznania. Jak podkreślili, dopiero decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] wydaną przez Starostę dokonano zmian oznaczenia nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków, zatem dopiero od tej daty organ może powoływać się na te zmiany. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, stwierdzili ponadto, że naruszono podstawowe normy postępowania, czyniąc z instytucji nadzwyczajnej formę prostowania decyzji organu, która może w pełni funkcjonować w obrocie prawnym. Rozpoznając sprawę w wyniku odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2011 r. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji i umorzenie postępowania, przedstawiając zarzuty tożsame do podnoszonych na etapie postępowania odwoławczego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przytaczając argumenty jak w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : W myśl przepisów art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z § 2 wyżej wymienionego artykułu ustawy ustrojowej kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto w każdej sytuacji, jeżeli zachodzą ustawowe przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (np. Ordynacji podatkowej), sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Dodać również należy, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności. Mając na względzie powyższy wzorzec kontroli sądowoadministracyjnej, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu pomiędzy stronami w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy ostateczna decyzja Burmistrza Miasta i Gminy nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. ustalająca A.B. i M.B. łączne zobowiązanie pieniężne za 2010 rok została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc czy jest dotknięta kwalifikowaną wadą wymienioną w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Biorąc pod uwagę powołany powyżej przepis Ordynacji podatkowej należy wskazać, że stwierdzenie nieważności decyzji jest szczególnym sposobem eliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętych kwalifikowaną wadą, enumeratywnie wskazaną w katalogu zawartym w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Należy podkreślić także i to, że zasadą obowiązującą na gruncie postępowania podatkowego jest trwałość decyzji ostatecznych, które co do zasady nie mogą być zmienione, ani uchylone. Intencją ustawodawcy podatkowego jest bowiem zagwarantowanie pewności prawnej, której przejawem jest trwałość decyzji ostatecznej, objawiająca się wyłączeniem możliwości jej zmiany lub uchylenia, nawet w sytuacji, gdy jest ona obarczona wadami. Dopiero wady szczególnej wagi, wskazane w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, umożliwiają wzruszenie takiej decyzji. Korzystanie z tego trybu ma jednak charakter wyjątkowy i powinno znaleźć zastosowanie jedynie w szczególnych przypadkach, zaś przepisy przewidujące taką możliwość należy interpretować ściśle. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej jest samodzielnym postępowaniem nadzwyczajnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. W żadnym zaś razie nie może być traktowane jako uzupełnienie postępowania zwykłego. Podkreślił należy również i to, że wskazana przez organ podatkowy wada wymieniona w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, zachodzi wówczas, co potwierdza szerokie i jednolite w tym zakresie orzecznictwo sądowe, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, albo wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawo lub go odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem, albo uchylono obowiązek (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt FSK 2294/04). Ponadto cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z przepisem prawa przez proste ich zestawienie z sobą. W tym przypadku "rażące", to dające się łatwo stwierdzić, wyraźne, oczywiste, niewątpliwe, bezsporne. Nadanie takiego znaczenia pojęciu "rażące naruszenie prawa" powoduje, że stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny może nastąpić w wypadku zastosowania w kwestionowanym rozstrzygnięciu normy prawnej, której znaczenie można ustalić w sposób niewątpliwy, bezsporny. Należy również podkreślić, że wada wskazująca na nieważność decyzji musi tkwić w samej decyzji. Rażące naruszenie prawa zachodzi bowiem wtedy, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym tą decyzją. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie organu podatkowego wyższego stopnia, rażącym naruszeniem prawa miało być pominięcie w decyzji wymiarowej zmian dokonanych w kwalifikacji gruntów należących do skarżących, tj. działek nr [...] o łącznej powierzchni 1.2100 ha, co w konsekwencji doprowadziło do określenia kwoty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 rok w innej wysokości. Zarówno z treści zaskarżonej decyzji, jak i materiału zgromadzonego w aktach sprawy, w sposób niewątpliwy wynika, że rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] lutego 2010r. obejmowało grunty orne "Br VI" oraz "R VI", które w ewidencji gruntów i budynków oznaczone zostały jako "Bi" - tereny zabudowane inne oraz "Bz" - tereny rekreacyjno-wypoczynkowe. Oceniając zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego na tle wyżej określonego unormowania, Sąd doszedł do przekonania, że powyższe nieprawidłowości organu podatkowego pierwszej instancji wynikają wyłącznie z błędnego ustalenia stanu faktycznego i w żadnym razie nie mogą stanowić żadnej z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Mogłyby one być rozpatrywane w postępowaniu zwykłym, w tym odwoławczym a następnie także sądowoskargowym. Skoro z powodu braku odwołania, takiej kontroli nie było w postępowaniu zwykłym, to postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności zadania tego w żadnym razie nie może pełnić. Inne rozumienie celów tego szczególnego postępowania stanowiłoby bowiem naruszenie wspomnianej wyżej, wyrażonej w art. 128 Ordynacji podatkowej, zasady stałości decyzji podatkowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczynając z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w istocie dążyło do wyeliminowania błędnych ustaleń faktycznych w zakresie klasyfikacji gruntów, stanowiących podstawę wymiaru podatku za 2010 rok, co w konsekwencji doprowadziłoby do swoistego ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy podatku. Z akt sprawy wynika bezspornie, że Burmistrz Miasta i Gminy ustalając skarżącym w decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. łączne zobowiązanie pieniężne za 2010 r. w istocie nie czynił żadnych ustaleń dotyczących klasyfikacji przedmiotowych gruntów. W ramach swojego postępowania w ogóle nie zwrócił się o aktualny na dzień rozstrzygnięcia wypis z ewidencji gruntów i budynków, poprzestając na całkowicie gołosłownym i blankietowym stwierdzeniu w uzasadnieniu decyzji podatkowej, że "Wysokość podatku (...) ustalono na podstawie (...) danych wynikających ewidencji gruntów i budynków". W zaistniałej sytuacji , bez wątpienia można stwierdzić, że błędne przyjęcie klasyfikacji gruntów było wyłącznie następstwem wadliwie przeprowadzonego postępowania podatkowego. Trudno jest więc zgodzić się ze stanowiskiem organu, że w niniejszej sprawie, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w dostateczny sposób wykazane zostały okoliczności zaistnienia rażącego naruszenia prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa w sytuacji, gdy organ podatkowy dokonał błędnego wymiaru podatku za dany okres podatkowy w następstwie nieprawidłowo ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpatrując sprawę uwzględni zawartą powyżej argumentację i rozważy, jakie znaczenie dla dalszego postępowania ma niewystąpienie w niniejszej sprawie przesłanki rażącego naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O niewykonalności zaskarżonego postanowienia orzekł na podstawie art. 152 tej ustawy, zaś o kosztach postępowania - na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i § 3 P.p.s.a. oraz przepisów § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Natomiast o zwrocie z urzędu nadpłaconego wpisu orzeczono na podstawie art. 225 P.p.s.a. Krystyna Skowrońska-Pastuszko Barbara Rennert Dariusz Skupień