I SA/Go 171/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towaru oddala skargę. T.K. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu wydaną w pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] określającą kwotę długu celnego oraz podatek od towarów i usług . Pismem z dnia [...] września 2006r. pełnomocnik skarżącego wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności, na podstawie art. 247 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. zwanej dalej Ordynacją podatkową) kilkunastu decyzji ostatecznych Dyrektora Izby Celnej, w tym przedmiotowej; jak również wznowienie postępowania celnego i podatkowego. W motywach uzasadnienia podkreślił, iż decyzja objęta wnioskiem została wydana bez podstawy prawnej oraz rażącym naruszeniem prawa. W jego ocenie przejawiało się to w tym, że organ dokonał weryfikacji świadectw pochodzenia nie posiadając odpowiednich uprawnień. Wskazał przy tym na brak umowy międzynarodowej, która pozwalałaby polskim organom występować o pomoc prawną bezpośrednio do organów nie będących organami celnymi tych państw oraz brak dyspozycji, co do zakresu i sposobu przeprowadzenia samej weryfikacji. Zarzucił organom niewyjaśnienie, na czym polegało fałszerstwo świadectw pochodzenia i kto go dokonał. Wskazał ponadto na nieprawidłowe wyliczenie odsetek od długu celnego i stawek celnych. Z całości materiału zebranego w sprawie administracyjnej wynika, iż działająca z upoważnienia strony Agencja Celna dokonała [...] maja 2003r. zgłoszenia celnego do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towaru – ręczników bawełnianych. Na podstawie świadectwa pochodzenia nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. zadeklarowano stawkę celną konwencyjną 18%. Po dokonanej weryfikacji zgłoszenia celnego organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru oraz kwoty długu celnego i należnego podatku VAT oraz dokonał ich ponownego ustalenia. Po przeprowadzeniu postępowania weryfikacyjnego, w oparciu o uprawnienia wynikające z § 20 a ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów (Dz.U. Nr 130, poz. 851 ze zm.) Naczelnik Urzędu Celnego wznowił postępowanie i decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. uchylił swoje poprzednie rozstrzygnięcie w części dotyczącej zastosowania stawki celnej, kwoty należnego cła i podatku VAT oraz ponownie dokonał określenia kwoty długu celnego i należnego podatku za sprowadzony towar. Następnie Dyrektor Izby Celnej , po rozpatrzeniu zarzutów odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Skargi T.K. oraz Przedsiębiorstwa Spedycji złożone na decyzję z dnia [...] grudnia 2005 r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 lipca 2007 r., w sprawie o sygn. akt l SA/Go 236/06 zostały oddalone. Na skutek skargi kasacyjnej T.K. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I GSK 1213/07, zaskarżone orzeczenie zostało uchylone a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. W uwzględnieniu wskazówek kasacyjnych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt l SA/Go 88/09, decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2005 r. została uchylona. Postępowanie przed organami celnymi przebiegało zaś następująco: Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] października 2007 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołując się na art. 2652 kodeksu celnego. Na skutek odwołania została ona w dniu [...] marca 2008 r. uchylona. Ponowna odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. nastąpiła [...] czerwca 2008 r. Po rozpoznaniu odwołania w dniu [...] lutego 2009 r. została utrzymana w mocy. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na art. 247 § 1 oraz 249 § 1 Ordynacji podatkowej wyjaśniając, iż fakt wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyroku (w sprawie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2005 r.) uzasadniał odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Podkreślono, że wyrok ten został zaskarżony skargą kasacyjną jednak wzgląd na konieczność wyeliminowania zbiegu uprawnień do weryfikacji ostatecznych decyzji w trybie postępowania sądowego oraz nadzwyczajnego postępowania administracyjnego przemawiał, w ocenie organu, za zastosowaniem przepisu art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej powołującym wskazane w nim przesłanki odmowy "w szczególności" a zatem niewyczerpująco. W skardze pełnomocnik skarżącego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji zarzucił organowi celnemu naruszenie art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej. Wywody skargi poświęcone zostały w głównej mierze obowiązkom dowodowym spoczywającym na organach celnych oraz zarzucanym naruszeniom prawa w tym zakresie. Końcowe wywody skargi dotyczyły trybu doręczenia postanowienia o wznowieniu postępowania oraz udziału w nim Agencji Celnej. W odpowiedzi na skargę organ celny podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przyczyny tego leżą poza jej zarzutami choć mieszą się w granicach skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Podstawową kwestią, od której uzależniony jest bieg postępowania nadzwyczajnego, uruchomionego globalnym wnioskiem pełnomocnika skarżącego z dnia 14 września 2007 r., jest los postępowania w przedmiocie decyzji objętej żądaniem stwierdzenia nieważnosci. Na dzień złożenia wniosku i wydawania decyzji przez organ celny była ona ostateczna. Niemniej pierwszy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 24 lipca 2007 r. w sprawie I SA/Go 236/06 nie stał się prawomocny. Tylko zaś prawomocność wyroku wypełnia przesłankę, o której mowa w pkt 2 § 1 art. 249 Ordynacji podatkowej (por. B. Gruszczyński [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 762). Wyrok ten został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 18 listopada 2008 r. (I GSK 1213/07). Okoliczność ta nie występująca jeszcze w dacie wydania decyzji "pierwszoinstancyjnej" nie została Dyrektora Izby Celnej w decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. (organ wspomina tylko o zaskarżeniu wyroku z dnia 24 lipca 2007 r. skargą kasacyjną). Nie czyni to jednak przedmiotowego rozstrzygnięcia wadliwym w rozumieniu przesłanek art. 145 § 1 pkt 1 lit b lub c bądź też pkt 2 lub 3 p.p.s.a. Wprawdzie podstawą decyzji nie mogło być wprost odwołanie się do przesłanki z pkt 2 § 1 art. 249 p.p.s.a., ale prowadzenie postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym dotyczącego decyzji ostatecznej objętej trwającym postępowaniem sądowym wymagało rozstrzygnięcia kolizji zapobiegającej równoległemu toczeniu się tych postępowań. Zbieg ten rozstrzygany jest na korzyść pierwszeństwa postępowania sądowego, bowiem po wniesieniu prawnie skutecznej skargi do sądu organ – działając w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., może wydać jedynie decyzję uwzględniającą skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Wydanie w innym przypadku decyzji rozstrzygającej wszczęte przed sądem administracyjnym postępowanie naruszałoby przepisy art. 45 ust. 1 i 77 ust. 2 Konstytucji R.P. oraz art. 54 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r., I FSK 1477/06, niepubl.). Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2007 r. (I FSK 974/07, niepubl.) podkreślono, iż niedopuszczalne jest czynienie wykładni umożliwiającej organowi administracyjnemu jakąkolwiek inną ingerencję w sprawę zawisłą przed sądem administracyjnym, pozbawiającą stronę prawa do rozstrzygnięcia sporu przez sąd i uzyskania żądanego rozstrzygnięcia, gdyż art. 54 § 3 p.p.s.a. wymaga jego ścisłej wykładni. Oznacza to, iż organ celny nie był władny prowadzić postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Dodać należy, że po wydaniu zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji decyzja z dnia [...] grudnia 2005 r. została prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2009 r., l SA/Go 88/09, uchylona. Orzeczenie to, wiążące niniejszy sąd oraz organ administracyjny wedle reguł art. 170 i 171 p.p.s.a., wyeliminowało wstępną przesłankę uruchomienia trybu nadzwyczajnego z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej czyli ostateczność decyzji administracyjnej. W tym stanie rzeczy dopóty w postępowaniu administracyjnym nie zostanie wydana ponownie decyzja ostateczna nie może być mowy o wszczynaniu i prowadzeniu tego postępowania nadzwyczajnego w jej przedmiocie. Jeśli chodzi o skutek procesowy przepis art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej ma charakter formalny lecz nie zawiera ścisłego katalogu przesłanek odmowy (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001r., V SA 2093/00, niepubl.; także J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2008, s. 970). W pojęciu "w szczególności’ wymienionym w tym przepisie mieści się podnoszony przez organ zbieg postępowań, jak również brak ostateczności decyzji. Stąd też prawidłowa jest forma odmowa wszczęcia postępowania. Choć uzasadnienie decyzji nie odpowiada precyzyjnie stanowi faktycznemu i prawnemu sprawy wada ta nie miała wpływu na treść decyzji. Odnoszenie się do zarzutów skargi w tej sytuacji jest bezprzedmiotowe. Strona może z nich skorzystać w postępowaniu zwykłym, które toczy się przed organem. Dlatego - na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. ( - ) A. Juszczyk-Wiśniewska ( - ) J. Jaśkiewicz ( - ) K. Skowrońska-Pastuszko