I SA/Go 172/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku R.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skargą z dnia [...] lutego 2013 r. R.K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] uchylającą w całości decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] i określającą zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2007 rok w kwocie 237.983 zł od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w wysokości 317.310 zł. Wraz ze skargą R.K. złożył wniosek na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, jak również wniosku złożonego przez jego żonę – E.K. do akt równolegle toczącej się sprawy z jej skargi, wynika, że w małżeństwie K. obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący wraz z małżonką utrzymuje się z zysków z prowadzonej działalności gospodarczej: skarżący określił swoje dochody miesięczne na 12.185,72 zł, natomiast jego żona na 8.359,60 zł. Małżonkowie są właścicielami domu o pow. 200 m2, lokalu usługowego o pow. 100 m2 i budynku "usługowo-handlowego" o pow. 300 m2. Nieruchomości mają być jednak obciążone hipotecznie. Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego [...], natomiast jego żona samochodu osobowego [...]. Skarżący, wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270) - zwanej "P.p.s.a.", do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń przedstawił: -odpisy deklaracji miesięcznych na podatek od towarów i usług (VAT-7) za grudzień 2012 r. oraz za styczeń i luty 2013 r. swoje i żony oraz wspólne jako wspólników spółki cywilnej, -podsumowanie księgi przychodów i rozchodów dokumentujące obroty w ramach działalności gospodarczej za 2012 i 2013 r. prowadzonej przez skarżącego, jego żony jak i obojga małżonków jako wspólników spółki cywilnej, -wyciągi z czterech rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące. Ponadto oświadczył, że zeznania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok nie zostały sporządzone oraz, że konta bankowe małżonków zostały zajęte przez organy podatkowe. Po rozpoznaniu wniosku PPF referendarz sądowy postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2013 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W motywach uzasadnienia podniósł przede wszystkim, że skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody z prowadzonych działalności gospodarczych oraz posiadają zasoby finansowe niewskazane we wniosku, a wynikające z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego, w wysokości stanowiącej wielokrotność należnego wpisu od skargi, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych (na obecnym etapie jedyną opłata jest wpis sądowy w przypuszczalnej wysokości 2.380 zł - formalnie wpis nie został jeszcze ustalony) bez zauważalnego uszczerbku dla stanu majątkowego małżonków, nie mówiąc już o niebezpieczeństwie uszczerbku dla utrzymania koniecznego, stanowiącego prawne ekonomiczne kryterium oceny istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Ponadto, treść wyciągów przeczy twierdzeniu skarżącego, iż on ani jego żona nie mogą korzystać ze środków zgromadzonych na swych rachunkach wobec ich zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym; przeciwnie, z wyciągów wynika, że skarżący i jego żona regularnie dokonują wypłat z jednego z rachunków (o końcówce numeru "[...]" k. 48), a o efektywnym zajęciu świadczy tylko wyciąg z jednego z rachunków małżonków K. (o końcówce numeru "[...]" - k. 44). Dodatkowo referendarz sądowy wskazał, że skarżący nie wywiązał się w pełni z wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów wystosowanego do niego na podstawie art. 255 P.p.s.a.; nie przedstawił mianowicie informacji o dochodach z najmu i dzierżawy oraz oświadczenia o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania rodziny. Od powyższego postanowienia skarżący w ustawowym terminie wniósł skutecznie sprzeciw. W uzasadnieniu podniósł, że organ podatkowy podjął wobec niego i jego małżonki czynności egzekucyjne: zajął rachunki bankowe (oświadczenie małżonków K.), zajął samochód osobowy marki [...] (kserokopia protokołu zajęcia). Poza tym ich konta bankowe wskazują saldo ujemne, na potwierdzenie czego przedłożyli kserokopie potwierdzeń sald na sześciu rachunkach bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co stanowi jego zakres całkowity w myśl art. 245 § 2 tej ustawy. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Według zaś art. 245 § 4 cyt. ustawy częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści cyt. powyżej przepisu wynika, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie, czy to nastąpiło, należy do oceny Sądu. Oceniając zebrany materiał dowodowy Sąd uznał, że strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Rozważając zasadność wniosku Sąd miał na uwadze przede wszystkim to, iż zarówno skarżący jak i jego małżonka mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiadają majątek nieruchomy (dom o pow. 200 m2, lokal usługowy o pow. 100 m2 i budynek usługowo-handlowy o pow. 300 m2), jak i ruchomy (samochody osobowe: [...]), a poza tym mają stałe źródła dochodów z prowadzonych działalności gospodarczych. Pomimo swych twierdzeń, skarżący w żaden sposób nie udowodnił, że ww. nieruchomości, rachunki bankowe prowadzone na jego nazwisko, nazwisko jego małżonki czy też wspólne małżonków K. (za wyjątkiem rachunku o końcówce numeru "[...]") zostały efektywnie zajęte przez organ egzekucyjny. Nie dowodzą temu również przedłożone przez niego potwierdzenia sald, które wskazują jedynie ujemne salda na wskazanych sześciu rachunkach. Sąd pragnie przy tym wskazać na niezgodność i sprzeczność twierdzeń skarżącego, który na wezwanie Sądu do przedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych przedłożył wyciągi jedynie z rachunków o końcówce numeru "[...]". Dopiero w złożonym sprzeciwie dodatkowo ujawnił posiadanie kolejnych rachunków o końcówce numeru "[...]", a także "[...]. Za zwolnieniem z kosztów sądowych nie przemawia również fakt, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy i pomimo wezwania Sądu wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 P.p.s.a. nie przedłożył wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych, między innymi informacji o dochodach z najmu i dzierżawy oraz oświadczenia o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania rodziny. Ich brak powoduje zatem, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Oceny Sądu nie zmienia również fakt, że zarówno skarżący, jak i jego małżonka, są jednocześnie zobowiązani do uiszczenia wpisu sądowego w swoich sprawach toczących się równolegle. Warto przy tym dodać, że spór w sprawie niniejszej prowadzony jest prawie od września zeszłego roku (wydanie decyzji organu I instancji) i niewątpliwie skarżący, jak i jego małżonka, jako czynny podmiot gospodarczy może w strukturze planowania wydatków związanych z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą uwzględnić koszty z nim związane. W związku z powyższym Sąd stwierdza brak podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie podkreśla, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych w całości ma zastosowanie w przypadku osób ubogich, które ze względu na sytuację życiową (brak dochodów, brak majątku), mimo największych starań, nie są w stanie wygospodarować środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. W ocenie Sądu, sytuacja majątkowa skarżącego do takich nie należy. Mając zatem powyższe na względzie Sąd postanowił jak w sentencji.