I SA/Go 173/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie : Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2010 r. na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku D.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego w kwocie przekraczającej 500 (pięćset) złotych. W związku z wezwaniem pełnomocnika skarżącego , na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 marca 2010 r. , do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł , skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych . W uzasadnieniu wniosku podał , iż nie ma środków finansowych na pokrycie wpisu sądowego w wyżej wymienionej wysokości. Wskazał też, że obok ponoszenia zwykłych kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, dodatkowo spłaca w ratach należności wynikające z zawartego z organem podatkowym "układu ratalnego" dotyczącego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. , jak też określonego w zaskarżonej decyzji podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. Łączna miesięczna rata z powyższego tytułu wynosi około 8.300,00 zł. Jako swój majątek skarżący wymienił mieszkanie o powierzchni ok. 100 m² oraz warsztat związane i wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. W majątku skarżącego znajduje się także nieruchomość rolna o powierzchni 20 ha. Majątek ruchomy w postaci naczep samochodowych, ciągników siodłowych, ciągnika rolniczego oraz samochodu ciężarowego zostały zajęte przez organ egzekucyjny w ramach prowadzonego postępowania – zawieszonego z uwagi na rozłożenie na raty egzekwowanych należności podatkowych (VAT i PIT za 2004 r.). W zakresie dochodów z działalności gospodarczej skarżący oświadczył, że w styczniu 2010 r. poniósł stratę w wysokości 6.053,67 zł. Wezwany na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – P.p.s.a.) o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżący podał m.in. , że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ponosząc miesięczne wydatki (żywność, odzież , obuwie, energia, ochrona zdrowia, kultura) w granicach 1.500,00 zł. Wskazał , że również w lutym 2010 r. zanotował stratę w działalności gospodarczej (41.022,68 zł). Z wyciągu z rachunku bankowego wynikało, że dostępne środki wynoszą 1.787,00 zł. W deklaracjach VAT za okres od września 2009 r. do lutego 2010 r. był wykazywany podatek podlegający wpłacie do urzędu skarbowego, za wyjątkiem lutego 2010 r. , gdy została zadeklarowana nadwyżka podatku naliczonego nad należnym. Tak uzupełniony wniosek skarżącego został rozpoznany przez referendarza sądowego , który postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2010 r. odmówił przyznania prawa pomocy (k.44). W uzasadnieniu stwierdzono, że skarżący nie wykazał przesłanek umożliwiających przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w jakim się tego domagał. Skarżący nie wykazał bowiem, że poniesienie całości kosztów postępowania mogłoby narazić go na uszczerbek utrzymania koniecznego. W ocenie referendarza sądowego z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożonych dokumentów nie wynika, by skarżącego nie było stać na poniesienie wpisu. Wskazując na posiadane przez skarżącego środki na rachunku bankowym w wysokości 1.787,00 zł , referendarz stwierdził równocześnie, że nie jest to fakt miarodajny dla oceny sytuacji majątkowej skarżącego, ponieważ na rachunku dokonywane są bieżące codzienne obroty i saldo jest zmienne. Wzięto ponadto pod uwagę, że w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, mimo deklarowania straty, skarżący comiesięcznie ponosi koszty prowadzenia tej działalności przewyższające wielokrotnie kwotę opłaty sądowej należnej w niniejszej sprawie. Całokształt okoliczności, zdaniem referendarza sądowego dawał podstawę do przyjęcia, że uiszczenie wpisu nie odbije się zauważalnie na sytuacji majątkowej skarżącego. W dniu [...] kwietnia 2010 r. pełnomocnik skarżącego złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu wskazano, że dotychczas strona opłacała wszystkie koszty sądowe, jakie na niej ciążyły w związku z zaskarżeniem do sądu administracyjnego czterech decyzji podatkowych w przedmiocie podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych. Pozostające w dyspozycji skarżącego środki na rachunku bankowym zostały przeznaczone na bieżące koszty związane z działalnością gospodarczą. Wskazano przy tym, ze ponoszenie tych kosztów jest niezbędne do generowania dochodów z działalności gospodarczej. Ponadto środki z wypracowanego dochodu skarżący wydatkował na spłatę układów ratalnych dotyczących spornych zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym oraz podatku od towarów i usług. Brak wpłat na poczet zobowiązań ustalonych układami ratalnymi mógłby prowadzić do utraty możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, natomiast poczynienie wcześniej oszczędności na powyższe cele nie było możliwe. Przedstawiając powyższe pełnomocnik skarżącego wniosła o ponowne rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego i przyznanie stronie prawa pomocy chociażby w zakresie częściowego zwolnienia z kosztów dotyczących wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 P.p.s.a. skuteczne wniesienie sprzeciwu oznacza , że postanowienie , przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym , gdy osoba ta wykaże , że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania , a w zakresie częściowym , gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania , bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny . W niniejszej sprawie - po przeanalizowaniu wniosku o częściowe zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych, łącznie z argumentami przestawionym w sprzeciwie oraz po uwzględnieniu w szczególności, że skarżący skoncentrował swoje wysiłki w celu realizacji tzw. układu ratalnego, który wymaga od niego uiszczenia miesięcznie na rzecz organu podatkowego kwoty ponad 8.000,00 zł a brak tych wpłat realnie mógłby zagrozić dalszemu prowadzeniu przez niego działalności gospodarczej - Sąd uznaje, że bez uszczerbku utrzymania koniecznego skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w postaci wpisu od skargi wynoszącego 1.500,00 zł. Biorąc natomiast pod uwagę oświadczenie o wydatkach na potrzeby własne w granicach 1.500,00 zł miesięcznie , jak też wskazanie ich rodzaju (m.in. odzież, obuwie , kultura), zdaniem Sądu przy poczynieniu radykalnych oszczędności istnieje możliwość wygospodarowania jednorazowo środków na zapłacenie wpisu obniżonego w drodze zwolnienia o 2/3 należnej kwoty, tj. wynoszącego 500,00 zł. Wynikający z przyznanego zwolnienia obowiązek uiszczenia w niniejszej sprawie wpisu w wysokości 500,00 zł (przy wpisie należnym wynoszącym 1.500,00 zł) czyni udzielone zwolnienie proporcjonalnym do istniejących możliwości poczynienia przez skarżącego oszczędności , nawet kosztem pogorszenia w danym miesiącu warunków utrzymania koniecznego. Zdaniem Sądu przyznane częściowe zwolnienie z kosztów sądowych, swoim zakresem zostało odniesione właściwie do aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego . Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.