I SA/Go 1781/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Grzęda Sędziowie: asesor WSA Barbara Rennert asesor WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant: ref. Monika Mierzyńska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Wspólnota Mieszkaniowa na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej kwotę 168,75 ( sto sześćdziesiąt osiem 75/100) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca - Wspólnota Mieszkaniowa (dalej zwana: "Wspólnotą"); reprezentowana przez zarządcę K.K. wniosła skargę z dnia 19.05.2005roku na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].04.2005 roku nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...].04.2004roku wydane w sprawie oddalenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia. W rozpoznawanej sprawie był następujący stan faktyczny : Jak wynika z treści akt administracyjnych Wspólnota złożyła w dniu [...].02.2003roku deklarację PIT-8A za miesiąc luty 2003roku w której wykazano: podstawę obliczenia podatku w wysokości 126,00zł. oraz zryczałtowany podatek dochodowy wg skali 20%- w wysokości 25,20zł. Następnie w dniu [...].02.2003 roku dokonano wpłaty w wysokości 15,40zł. W związku z powstałą różnicą między zadeklarowaną, a wpłaconą kwotą podatku w wysokości 9,80zł. Drugi Urząd Skarbowy wysłał do zobowiązanej upomnienie numer [...] z dnia [...].03.2003roku. Doręczone je w trybie administracyjnym - dnia 26.03.2003roku. Następnie, z uwagi na brak wpłaty zaległości podatkowej do organu egzekucyjnego skierowano tytuł wykonawczy numer [...] z dnia [...].04.2003 roku. W dalszej kolejności Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego wystawił w dniu [...].03.2004roku zawiadomienie numer [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Wskazany dokument wraz z kopią wyżej wymienionego tytułu wykonawczego doręczono Wspólnocie w dniu [...].03.2004roku. W związku z powyższym zarządca w dniu [...].04.2004roku przedłożył Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego pismo z dnia [...].03.2004roku, w treści którego nawiązując do wystawionego "zawiadomienia" stwierdził, iż czynności podjęte przez organ są niesłuszne, i że nie poprzedzono ich żadnymi wyjaśnieniami, ani uzasadnieniami. Dalej przekonywał, iż powstała zaległość z pewnością dotyczy różnicy pomiędzy zapłatą należnych zaliczek na podatek dochodowy w miesiącu lutym 2003 roku, a złożoną w dniu [...].02.2003 roku deklaracją PIT-8A/02/2003 roku, którą ze względu na błędny dobór pod względem druku miano anulować na podstawie jego pisma z dnia [...].01.2004 roku. Jak uzasadniał – prawidłową deklaracją miały być PIT-4za miesiące I, II i takie też w rezultacie złożono dnia [...].11.2003roku. Ponadto, ponownie w formie pisemnej poinformował, że wszelką korespondencję dotyczącą Wspólnoty Mieszkaniowej należy kierować na adres przy ulicy [...]. Poza tym do pisma dołączono również w formie załączników szereg dokumentów, mających w ocenie zarządcy istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego wydał w dniu [...].04.2004roku postanowienie numer [...] na mocy którego oddalił zarzut dotyczący postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z uwagi na uchybienie terminu. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art.27 §1 pkt9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151- dalej zwaną "ustawą") stronie przysługiwał siedmiodniowy termin do zgłoszenia zarzutu, strona zaś temu terminowi uchybiła. Postanowienie powyższe, mimo wskazania przez stronę adresu właściwego do korespondencji, przesłano na adres [...]. Doręczenie z uwagi na nie podjęcie przesyłki w terminie, nastąpiło w trybie administracyjnym- w dniu 28 kwietnia 2004roku. Dnia 27grudnia 2004roku Wspólnota Mieszkaniowa złożyła kolejne pismo – zapytanie w którym w związku z brakiem odpowiedzi organu na stanowisko wyrażone w jej piśmie z dnia [...].03.2004 roku ponowiła prośbę o wyjaśnienie sprawy wydania tytułu wykonawczego z dnia [...].04.2003 roku. Z odręcznej notatki sporządzonej w ołówku przez pracownika organu skarbowego wynika, iż postanowienie wydane w przedmiocie oddalenia zarzutu z uwagi na uchybienie terminu - powtórnie wysłano do strony - lecz tym razem na adres wskazany jako właściwy do doręczeń. Postanowienie odebrano 3.01.2005 roku. Wspólnota, korzystając z przysługującego jej prawa złożyła dnia 5.01.2005roku "zażalenie na czynności Drugiego Urzędu Skarbowego " zarzucając brak podstaw prawnych do ściągnięcia nienależnego podatku, brak zaistnienia sytuacji nie opłacenia podatku na konto urzędu, brak wezwania jej do zapłaty w związku z prowadzeniem postępowania upominawczego, brak uczestniczenia w prowadzonym przez Drugi Urząd Skarbowy postępowaniu w sprawie roszczenia o zapłatę podatku. Jednocześnie wskazano na fakt złożenia odwołania na zawiadomienie o zajęciu konta - w terminie prawidłowym, to jest 14-dniowym – wynikającym z pouczenia zamieszczonego na odwrocie tego dokumentu. Dyrektor Izby Skarbowej dnia [...].04.2005 roku wydał postanowienie nr [...] w którym uznając argumentację przyjętą przez organ I instancji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego. Zarzuty zawarte we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na w/w postanowienie były tożsame z tymi zawartymi w zażaleniu z dnia 5.01.2005roku. Również w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty jak w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wydanego w wyniku rozpatrzenia odwołania i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), – sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P. p. s. a., sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga, może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 – 150 ustawy). W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie nie może się ostać, albowiem naruszone zostały przepisy prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z poczynionych ustaleń faktycznych wynika, iż Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego przesłał na adres Wspólnoty Mieszkaniowej jednocześnie dwa dokumenty - zawiadomienie z dnia [...] marca 2004roku numer [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, oraz tytuł wykonawczy numer [...] z dnia [...] kwietnia 2003roku. Zgodnie z treścią art.54 § 1 i §4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu na zawiadomienie, przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, którą należy wnieść w terminie czternastu dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Artykuł ten przewiduje więc szczególny środek prawny, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, przez które zgodnie z art.1a pkt 2 w/w ustawy rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Są to więc czynności administracyjno - techniczne, wykonywane przede wszystkim przez egzekutora i poborcę skarbowego. Z kolei na podstawie treści art. 27 § 1 pkt9 w/w ustawy zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Przepis art.33 w/w ustawy wymienia taksatywnie przyczyny, które mogą być podstawą zarzutów: wykonanie lub umorzenie w całości, albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; odroczenie terminu wykonania obowiązku, albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; błąd co do osoby zobowiązanego; niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; niespełnienie wymogów określonych w art. 27 powoływanej ustawy. W przedmiotowej sprawie bezspornymi pozostają następujące okoliczności: po pierwsze obydwa przesłane przez organ dokumenty zawierały stosowne pouczenia o możliwości, rodzaju, trybie i terminie zaskarżania, po drugie - dokumenty te zostały przez stronę odebrane jednocześnie – doręczenie miało miejsce 25 marca 2004 roku. Kontrowersyjną w tej sytuacji pozostaje natomiast kwestia, czy pismo złożone przez zarządcę reprezentującą Wspólnotę dnia 7 kwietnia 2004 roku jest w rzeczywistości skargą na czynności egzekucyjne, którą należało złożyć w terminie czternastu dni od daty doręczenia w/w zawiadomienia, czy też, jak przyjął organ, zarzutem w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, który z kolei należało złożyć w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Biorąc pod uwagę konsekwencje jakie płyną dla strony skarżącej w związku z przyjęciem przez organy opcji " wniesienia przez nią zarzutu", rozważenia wymaga ocena prawidłowości zajętego przez organy stanowiska. Wspólnota składając pismo z dnia 29 marca 2004roku dążyła do zachowania czternastodniowego terminu o którym pouczono ją na odwrocie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Ma to swoje potwierdzenie zarówno w samym dochowaniu tego terminu jak i niejednokrotnie w przytaczanej przez stronę skarżącą na tą okoliczność argumentacji. Również, analiza treści samego pisma, nie wskazuje w sposób jednoznaczny i wyraźny na jego charakter. W pierwszych zdaniach ewidentnie nawiązano do otrzymanego zawiadomienia-przytaczając zarówno jego numer jak i datę wystawienia, wskazywano na niesłuszność podjętej przez organ czynności. Należy podkreślić, iż w postępowaniu egzekucyjnym w administracji obok zasad ogólnych uregulowanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają zastosowanie również: zasady ogólne całego systemu prawa, jak i zasady ogólne postępowania administracyjnego uregulowane w kodeksie postępowania administracyjnego. Tym samym organy orzekające w niniejszej sprawie, bezwzględnie zobowiązane były i są do przestrzegania fundamentalnych zasad prowadzenia postępowania, takich jak choćby zasady praworządności, prawdy obiektywnej, wyrażonych między innymi w treści art.7 Kodeksu postępowania administracyjnego, czy też zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów – wynikającej z kolei z art.8 wskazanego powyżej kodeksu. To z nich płynie również obowiązek dokładnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, w prowadzonym postępowaniu uchybiono obowiązkom płynącym z powyższych zasad. W sytuacji gdy dla strony biegną jednocześnie dwa odrębne terminy do złożenia dwóch różnych środków zaskarżania, oraz gdy jeden z tych terminów zostaje przez stronę zachowany, a pismo strony skarżącej nie odwołuje się jednoznacznie do procesowo oznaczonej instytucji postępowania egzekucyjnego – organ, celem usunięcia wszelkich wątpliwości powinien wezwać stronę do doprecyzowania, równoznacznego oświadczenia, co jest przedmiotem jej pisma . Dopiero poczynienie właściwych ustaleń w tej mierze pozwoli organom na przyjęcie odpowiedniej kwalifikacji tej sprawy, i w konsekwencji podjęcie zgodnego z prawem trybu jej rozpoznania. Należy podkreślić, że wszelkie niejasności nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika. To na organach spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego, wnikliwego postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności. Wobec konieczności wyjaśnienia w pierwszej kolejności wyżej wskazanej kwestii, jako rzutującej na możliwość oceny prawidłowości zastosowanego przez organ rozstrzygnięcia, rozważanie pozostałych zarzutów skargi okazało się zbędne. Reasumując, w oparciu o powyższe ustalenia uznać zatem należy, że sprawa nie została przez organ wystarczająco wyjaśniona i dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz.1270) uchylił zaskarżone postanowienie oraz na podstawie art. 152 określił, że nie może być wykonane. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Asesor WSA Sędzia NSA Asesor WSA Barbara Rennert Jan Grzęda Alina Rzepecka