I SA/Go 193/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Rzepecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2017 r. wniosku R.S. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji postanawia: 1. Zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. 2. Ustanowić dla skarżącego adwokata. R.S. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. W skardze tej wniósł o przyznanie prawa pomocy wskazując, że ma prawie 2 miliony długu, długi alimentacyjne w wysokości 20.000 zł i nie ma z czego płacić za obronę. Zaznaczył również, że nie wie co napisać. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 kwietnia 2017r. przesłano skarżącemu urzędowy formularz "PPF", celem jego wypełnienia, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał w terminie uzupełniony formularz. Wskazał w nim, że nie ma dochodu, oszczędności ani wartościowych przedmiotów. Oświadczył także, że ma 2 dzieci, na które obowiązany jest łożyć alimenty (600 zł), ma 2 miliony długu, 3 tysiące grzywny, 20 tysięcy długu alimentacyjnego. Podniósł także że jest chory (uszkodzenie ręki, uszkodzenie kręgosłupa, przepuklina, wrzody) i na leczenie wydaje 500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika w sprawie (art. 245 § 3 tej ustawy). Z kolei art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a określa przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy więc do Sądu, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sytuacja materialna i rodzinna skarżącego jest Sądowi znana także z urzędu, gdyż wielokrotne składał on wnioski o przyznanie prawa pomocy w swoich licznych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem. Z tego tez względu nie było potrzeby wzywania skarżącego o nadesłanie dodatkowych dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację materialną, gdyż spowodowałoby to niepotrzebne przedłużenie postępowania. Rozpoznając wniosek skarżącego Sąd wziął pod uwagę oświadczenia skarżącego dotyczące jego trudnej sytuacji majątkowej i osobistej zawarte w złożonym w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy jak również oświadczenia i dokumentację przedłożoną przez skarżącego w równolegle toczących się postępowaniach ze skarg R.S. - m.in. w sprawie I SA/Go 402/16 Z przedłożonych do akt sprawy I SA/Go 402/16 oświadczeń skarżącego, kopii kart leczenia szpitalnego, zaświadczeń lekarskich oraz kopii tytułów wykonawczych wynika, że skarżący cierpi na schorzenia narządów wewnętrznych oraz wynikające z doświadczonych w ciągu jego życia urazów. Często korzysta z pomocy jednostek służby zdrowia i jak sam podkreśla, że "nie potrafi obsłużyć" wielości swoich postępowań. Jednocześnie nie ma stałego źródła dochodów i utrzymuje się z prac dorywczych, obecnie zaś nie może podjąć żadnej pracy z uwagi na uraz ręki. Skarżący obowiązany jest do płacenia alimentów w kwocie 600 zł miesięcznie. Z przedłożonej przez niego kopii zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skierowanego do [...] wynika, że jego zobowiązania na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego wynoszą łącznie 144.556,07 zł. Natomiast z oświadczenia skarżącego oraz przedłożonych przez niego dokumentów wynika, że ma kłopot z uregulowaniem nawet najmniejszych kwot, np. rachunku za zabiegi i diagnostykę na szpitalnej izbie przyjęć (240 zł). W ocenie Sądu skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Dodatkowo jego sytuację komplikuje fakt wielości spraw zawisłych przed tutejszym Sądem i konieczność poniesienia kosztów z tym związanych. Nadto sposób formułowania odpowiedzi na wezwania Sądu wskazuje na zasadność ustanowienia dla skarżącego adwokata. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji