I SA/Go 1954/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Asesor WSA Barbara Rennert Protokolant Referent-stażysta Aleksandra Kosiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w opłacie I raty w podatku od nieruchomości za 2005 r. uchyla zaskarżoną decyzję. M.D. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2005r. utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] kwietnia 2005r. odmawiającą umorzenia zaległości w opłacie I raty podatku od nieruchomości za 2005r. W sprawie był następujący stan faktyczny. M.D. złożył wniosek o umorzenie podatku od nieruchomości za rok 2005r., z uwagi na fakt, iż na dzień złożenia wniosku, zaległość istniała tylko w stosunku do I raty, rozpoznanie wniosku zostało więc ograniczone co do tej raty. Postępowanie co do kolejnych rat zostało umorzone. Organ I instancji odmawiając umorzenia zaległości podatkowej podniósł, iż niepowodzenia finansowe w działalności gospodarczej podatnika nie mogą być okoliczności uzasadniającą umorzenia podatku. Dlatego też podnoszone przez podatnika argumenty dotyczące straty prowadzonej działalności, spowodowane koniecznością przeprowadzenia remontu lokalu handlowego nie stanowią wystarczających przesłanek do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległego podatku od nieruchomości. Organ ten stwierdził, iż podatnik poniósł stratę w kwocie 3200, 68 zł, jednakże na uzyskany wynik wpłynęła w znacznym stopniu decyzja podatnika dotyczące przeprowadzenia remontu lokalu użytkowego, w kwocie 7176,27 zł. Zdaniem organu, gdyby nie poniesiony nakład na remont, wynik finansowy na działalności zamknąłby się zyskiem w kwocie 3975,59 zł. Organ ustalił również, iż podatnik posiadał zaległości z zapłacenia różnych należności w łącznej kwocie 2721,85 zł, natomiast dochód pięcioosobowej rodziny podatnika wyniósł 256,65 zł. Organ podatkowy I instancji podkreślił, że podstawową zasadą polskiego prawa podatkowego jest powszechność i równość opodatkowania, a art 67 Ordynacji podatkowej jest przepisem o charakterze wyjątkowym, dlatego też umorzenia zaległości podatkowej ma zastosowanie w wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych wypadkach. M.D. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta. W uzasadnieniu organ II instancji między innymi podniósł, iż art. 67§ 1 Ordynacji podatkowej, tworzy normę prawną która jest skonstruowana na zasadach tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że ustawodawca przyznał organom podatkowym w tym zakresie pełną swobodę orzekania (organ podatkowy może ale nie musi umorzyć wnioskodawcy należności podatkowej nawet wówczas, gdy zachodzą przesłanki, o których mowa w cyt art. 67§ 1 Ordynacji podatkowej. Stąd organy muszą przeprowadzić postępowanie dowodowe i wyjaśniające na okoliczność występowania przesłanek wymienionych z art. 67§ 1 Ordynacji podatkowej, a w szczególności rozważyć czy spłata przedmiotowej zaległości podatkowej nie zagrozi danej egzystencji podatnika i jego rodziny. Przedmiotowa ulga zdaniem organu odwoławczego ma charakter wyjątkowy, albowiem zasadą jest płacenie podatków w szczególności gdy mają one charakter majątkowy, co ma miejsce w przypadku m. in. podatku od nieruchomości. Zdaniem kolegium organ podatkowy I instancji na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego dokonał właściwej oceny tego materiału na okoliczność aktualnej sytuacji materialnej rodziny podatnika, w aspekcie możliwości uiszczenia przez stronę przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Na decyzję organu II instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł podatnik M.D.. W uzasadnieniu skargi wskazał między innymi na swoją i swojej rodziny trudną sytuację majątkową, podkreślając, że uiszczenie zaległości podatkowej spowoduje zagrożenie egzystencji jego rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwana dalej P.p.s.a., sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Oznacza to, ze skarga, może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 – 150 ustawy). Na wstępie należy zauważyć, iż Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi – art. 134§ 1 P.p.s.a. Mając to na uwadze podkreślić należy, iż postępowanie podatkowe jest postępowaniem dwuinstancyjnym – art. 127 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że w wyniku złożenia odwołania sprawa będzie w całości przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji. Tworzy to obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni obowiązującego prawa. (wyr. NSA z 25.09.2001r. sygn. akt IIISA 913/00 oraz z 29.03.2002r. sygn. akt III SA 1861/00). Obowiązkiem organu odwoławczego jest więc ponowne merytoryczne załatwienie sprawy, a nie tylko kontrola zaskarżonej decyzji. Ograniczenie się organu odwoławczego do stwierdzenia, że ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji są prawidłowe, narusza zasadę dwuinstancyjności. W rozpoznanej sprawie z tym właśnie naruszeniem mamy do czynienia albowiem organ odwoławczy nie dokonał żadnych własnych ustaleń a jedynie stwierdził, iż "zdaniem kolegium organ podatkowy I instancji na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego dokonał właściwej oceny tego materiału na okoliczność aktualnej sytuacji materialnej rodziny podatnika". Ponadto zdanie to nie zostało poparte żadną analizą zebranego w sprawie materiału dowodowego, chociaż wcześniej organ odwoławczy zauważył, iż "organy muszą przeprowadzić postępowanie dowodowe i wyjaśniające na okoliczność występowania przesłanek wymienionych w art. 67§ 1 ordynacji podatkowej a w szczególności rozważyć czy spłata przedmiotowej zaległości podatkowej nie zagrozi dalszej egzystencji podatnika i jego rodziny". Organ pierwszej instancji ustalił, że dochód 5 osobowej rodziny podatnika wynosi 256,65 zł jak więc można uznać i spłata kwoty 333,20 zł wraz z odsetkami nie zagraża egzystencji podatnika i jego rodziny. Zwrócić należy również uwagę na prawidłową interpretację art. 67§ 1 Ordynacji podatkowej. W pierwszej kolejności organy muszą rozstrzygnąć czy zachodzą przesłanki w postaci "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", dopiero po ustaleniu jednej lub obu tych przesłanek organy podatkowe mogą ale nie muszą umorzyć zaległości podatkowej, jednak decyzji wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Negatywna decyzja dotycząca umorzenia zaległości podatkowych powinna być szczegółowo i jasno uzasadniona, powinna odnosić się do faktów oraz prawa tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostatecznie rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Tylko taka decyzja spełnia wymogi art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W rozpoznawanej sprawie została naruszona więc także regulacja art. 210§ 4 Ordynacji podatkowej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy musi spełnić wymogi z art. 127 oraz 210§ 4 Ordynacji podatkowej, ponadto powinien dokonać oceny czy organ I instancji w sposób prawidłowy zebrał materiał dowodowy i go ocenił, biorąc pod uwagę, iż ten sam organ decyzjami z września i października 2005r. przyznał zasiłki rodzinne dla dzieci skarżącego, stypendia szkolne, pomoc w postaci obiadów w szkole, jak również pomoc społeczną w formie1/2 tony węgla. Pomoc ta została udzielona po ustaleniu trudnej spełniającej ustawowe wymogi sytuacji majątkowej podatnika i jego rodziny. Nie można więc zrozumieć jak ten sam organ ustalając stan majątkowy podatnika uznaje, iż powinien on zapłacić zaległość podatkową i nie zagrozi to egzystencji jego rodzinie, a następnie udziela mu znacznej pomocy społecznej. Można by uznać, iż organ uważa, że podatnik powinien spłacić zaległości przeznaczając na to środki udzielone mu wcześniej przez organ z pomocy społecznej. Mając więc na uwadze powyższe na podstawie art. 145§ 1 pkt lit c P.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję albowiem naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania art. 127, 210 Ordynacji podatkowej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci prawidłowej interpretacji art. 67§ 1 Ordynacji podatkowej. Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Jacek Niedzielski Dariusz Skupień Barbara Rennert