I SA/Go 1981/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Asesor WSA Barbara Rennert Protokolant Damian Bronowicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2006r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Spedycji [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oddala skargę. W dniu [...].07.2003 organ celny przyjął zgłoszenie celne SAD nr [...] (k. 17), w którym zgłaszająca towar, jako przedstawiciel pośredni (k. 7 ), agencja celna [...] wnosiła o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu obuwia damskiego (k. 17), importowanego z Chin, wskazując na klasyfikacje towarową produktów do kodu PCN 6403 99 980, ze stawką celna konwencyjną w wysokości 12% wartości celnej towaru. Jako załącznik przedstawiono m.in. świadectwo pochodzenia towaru (k. 1,16). W wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego wydano decyzję (k. 18-20), w której uznano zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru, jak i kwoty wynikającej z długu celnego (k. 20), dokonując ich ponownego ustalenia (k. 20 verte). W dniu 31.08.2004 (k.34) wydano postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania celnego zakończonego wymienioną wyżej decyzją, bowiem ustalono, iż przedłożone świadectwo pochodzenia jest sfałszowane (k. 24, k.29). Decyzją z dnia [...].04.2004, nr [...] (k. 41-44) Naczelnik Urzędu Celnego uchylił decyzję ostateczną z dnia [...].10.2003 (k. 18-20) w części dotyczącej stawki celnej i dokonał ponownego określenia kwoty wynikającej z długu celnego orzekając, iż w sprawie należy zastosować autonomiczną, stawkę celną w wysokości 85 % wartości celnej towaru. Orzeczenie to zaskarżyła agencja celna (k. 50-54) wnosząc o uchylenie decyzji, zawieszenie postępowania celnego do czasu przedstawienia nowego świadectwa pochodzenia towaru, jak i wstrzymanie wykonania decyzji (k. 53). Niezależnie od tego odwołanie wniósł pełnomocnik importera towaru (k. 62-69). Postanowieniem z dnia 22.06.2005 oraz 24.06.2005 organ odwoławczy odmówił zawieszenia postępowania (k.74), jak i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (k. 77), a decyzją z dnia 22.07.2005 (k. 86-90) Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu pierwszej instancji. Wnosząc skargę na decyzję ostateczną wydaną w administracyjnym toku instancji. Strona zarzuciła organowi celnemu naruszenie przepisów proceduralnych mających wpływ na wynik sprawy, to jest art. 121 §1, art. 122, art. 124, art. 187§1, art. 188, art. 191 oraz art. 210 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej, jak również błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji, a polegający na uznaniu, iż informacja podana przez izbę handlową kraju wywozu jest miarodajna, bez uwzględnienia starań strony o przedstawienie zweryfikowanego świadectwa pochodzenia. Niezależnie od powyższego podniesiono zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 15, art.. 16 - 19, art. 65 § 4 pkt 2b), art. 85 § 1 Kodeksu celnego oraz art. 6 ust.7, art. 11c) ust.4 ustawy z dnia 8.01.1993 o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, przez uznanie, iż importowany towar nie posiadał dostatecznie udokumentowanego pochodzenia, uniemożliwiającego skorzystanie z 12% stawki celnej konwencyjnej. Mając na uwadze takie zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji wydanych przez organy celne obu instancji oraz wstrzymanie wykonania tych orzeczeń jako naruszających prawa, a nadto zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Odpowiadając na zarzuty sformułowane w skardze Dyrektor Izby Celnej wyjaśnia, co następuje: po myśli art. 13 § 1 Kodeksu celnego cło jest określane na podstawie taryfy celnej, zawierającej stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania oraz klasyfikację towarów określana przez kod taryfy celnej (art. 13 §2 pkt 2 oraz art. 13 § 5 ), którą ustanawia Rada Ministrów w drodze rozporządzenia ( art. 13 § 6). W postanowieniach wstępnych taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17.12.2002 w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. nr 226, póz. 1885) wskazano ( część A ), że taryfa określa stawki celne konwencyjne, autonomiczne, preferencyjne, obniżone oraz ryczałtowe, a zarazem zdefiniowano wyrażenia i symbole używane do ich określenia. W pkt 10 wskazano, że do towarów wymienionych w wykazie nr 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 (Dz.U. nr 130, póz. 851, ze zm.), dla których pochodzenia nie udokumentowano, należy stosować stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeśli ta jest wyższa od stawki celnej autonomicznej. Na tym tle zamieszczenie w akcie normatywnym Rady Ministrów reguły 10 części A postanowień wstępnych taryfy celnej, stanowi autentyczną wypowiedź organu uprawnionego do określania stawek celnych, zawartą w tym samym akcie prawnym, w którym stawki te zostały określone, a wyjaśniającą i uściślającą treść określonych stawek. W myśl art. 15 §1 Kodeksu celnego niepreferencyjne pochodzenie towarów określa się w celu stosowania taryfy celnej ( pkt 1), środków polityki handlowej( pkt 2) oraz sporządzania i wydawania świadectw pochodzenia ( pkt 3). Natomiast reguły ustalania takiego pochodzenia określają przepisy art., 16 -19 ustawy. Ustalenie takiego pochodzenia towaru dokonywane jest na podstawie dowodu pochodzenia ( art.19 §1), a w przypadku wątpliwości co do pochodzenia, organ celny został umocowany do żądania dodatkowych dowodów pochodzenia ( art. 19 ust.2), przy czym Rada Ministrów, wykonując delegacje ustawową, wynikającą z art. 19 § 3 Kodeksu celnego, rozporządzeniem z dnia 15.10.1997 w sprawie szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być dokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. nr 130. póz. 851, ze zm.) określiła także listę towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Z przepisu § 11 ust.1 powołanego wyżej aktu normatywnego wynika, że towary wymienione w wykazie nr 3 ( § 2 pkt 3), przy wwożeniu na polski obszar celny, muszą być dokumentowane świadectwem pochodzenia, a dokument ten winien spełniać warunki ściśle określone w przepisie § 13 ust.1 rozporządzenia. -, Z treści przyjętego zgłoszenia celnego wynikało, iż przedmiotem importu było obuwie, i objęte kodem PCN 6403 99980, krajem wysyłki były Chiny i w tym kraju wydano też świadectwo pochodzenia, przedłożone w dacie wnioskowania o objęcie importowanego obuwia procedurą dopuszczenia do obrotu. W tym stanie rzeczy organ celny nie miał podstaw do odrzucenia dokumentu, czy też zakwestionowania jego wiarygodności, bowiem w świetle przepisu art. 194 § 2 Ordynacji podatkowej unormowano tylko formalną moc dowodową dokumentu urzędowego, co nakazuje traktować tylko jego treść jako udowodniona, nie przesądzając znaczenia tego dokumentu. Organ celny nie mógł więc dowodu tego odrzucić, bez przeprowadzenia przeciwdowodu, istnienia faktu stwierdzonego w świadectwie pochodzenia, bowiem Ordynacja podatkowa przyjmuje domniemanie prawdziwości i domniemanie zgodności z prawdą dokumentu urzędowego, a takim jest świadectwo pochodzenia. Nie wystąpiła zatem przesłanka do skorzystania z przepisu art. 19 § 2 Kodeksu celnego, mocą którego w przypadku wątpliwości co do pochodzenia towaru organ celny może żądać dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie zgłaszanego towaru. Mając na uwadze formalną moc dowodową świadectwa pochodzenia, w przepisie § 20a) ust1 rozporządzenia Rady Ministrów umocowano organ celny do przeprowadzenia weryfikacji świadectwa pochodzenia, w celu sprawdzenia jego autentyczności. Chińska Rada Wspierania Handlu Zagranicznego udzieliła odpowiedzi w terminie wskazanym w § 20a) ust. 2 stwierdzając, iż weryfikowany dokument jest sfałszowany. Wobec powyższego przeprowadzono przeciwdowód w rozumieniu art. 194 §1 Ordynacji podatkowej, co skutkowało uprawnieniem administracji celnej do nieuznania faktu stwierdzonego w dokumencie świadectwa pochodzenia towaru dołączonego do zgłoszenia celnego, na podstawie którego zastosowano 12% stawkę celną konwencyjną. Nie można podzielić stanowiska pełnomocnika Skarżącej, iż organ celny naruszył treść art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Przedstawiciel Strony pominął milczeniem przepis art. 262 Kodeksu celnego, mocą którego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz przepisy działu IV Ordynacji podatkowej, ale ustawodawca użył tutaj zwrotu odpowiednio, co oznacza różne możliwości stosowania ustawy podatkowej: wprost, ze zmianami lub też niestosowanie jej w ogóle, a to z uwagi na odmienne uregulowanie danej kwestii w przepisach prawa celnego. W art. 1 Kodeksu celnego określono zakres przedmiotowy tej ustawy stanowiąc, iż ustawa reguluje zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny oraz wywozu z tego obszaru, jak i związane z tym prawa i obowiązki osób oraz odpowiadające im uprawnienia i obowiązki administracji celnej, a kompetencje te powstają z mocy prawa, z chwilą wprowadzenia towaru na polski obszar celny ( art. 2 § 2). Zapisy te współbrzmią z wprowadzoną konstrukcją zgłoszenia celnego sformułowaną w art. 65 Kodeksu celnego, iż przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru deklarowaną procedura celną oraz określeniem kwoty wynikającej z długu celnego, przy czym samo zgłoszenie celne powinno być niewadliwe i rzetelne, co dotyczy także dokumentów, których przedstawienie jest wymaga do objęcia towaru deklarowaną procedurą ( art. 64 § 2). Poza sporem jest, iż Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą m.in. w formie agencji celnej, stąd należy przyjąć, iż przepisy prawa celnego były jej znane, a potwierdzeniem powyższego jest dołączenie właśnie dokumentu pochodzenia towaru dla produktów objętych kodem HS 6401 do 6405 taryfy celnej. Obowiązek taki ciążył na Stronie, a nie na administracji celnej, stąd argumenty, iż świadectwo pochodzenia zostało przedstawione przy zachowaniu należytej staranności i działała w zaufaniu ,że dokument jest autentyczny. Wskazać więc należy, iż przy ocenie skutków nieautentyczności dokumentu bez znaczenia jest to. czy zgłaszający towar ponosi winę za jego przedłożenie, bowiem istotne jest, by dokument taki odpowiadał wymogom przewidzianym przepisom prawa celnego. Nie sposób akceptować poglądu zaprezentowanego przez pełnomocnika w skardze, iż Strona ma kompetencje przedkładania tak długo świadectw pochodzenia, dokąd organ celny nie uzna ich za autentyczne. Stanowisku temu przeczy zdecydowanie treść art. 19 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, jak i treść pkt 10 postanowień wstępnych do taryfy celnej, jak i przepis § 13 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów. Wynika z nich w sposób jednoznaczny, iż w sferze zobowiązań publicznoprawnych obowiązuje zasada, iż dozwolone jest tylko to, co prawo przewiduje. W § 13 ust.3 wskazanego aktu normatywnego wskazano, iż w wypadku kradzieży, utraty lub zniszczenia oryginału świadectwa pochodzenia, organ celny uznaje duplikat takiego dokumentu wystawionego prawidłowo przez upoważniony organ. W żaden sposób nie wynika z tego przepisu, że istnieje możliwość retrospektywnego przedłożenia świadectwa pochodzenia, jeśli okazało się ono nieautentyczne, po jego dołączeniu do formularza zgłoszenia celnego. Pogląd taki potwierdzają jednoznacznie tezy wyroków, które zacytował pełnomocnik w treści skargi. Zwrócić należy uwagę, iż zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 pkt 23 Kodeksu celnego zgłaszającym jest m.in. osoba, która dokonuje zgłoszenia celnego we własnym imieniu na cudzą rzecz, a także na treść art. 66 § 1 tej ustawy, określającego kto i kiedy może dokonać zgłoszenia celnego. Nie można także pominąć przepisu art. 253 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego stanowiącego, iż przedstawicielstwo pośrednie obejmuje sytuacje, w której przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby. W przedmiotowej sprawie Skarżąca z własnej woli zdecydowała reprezentować importera jako przedstawiciel pośredni. W konsekwencji w przepisie art. 209 § 3 Kodeksu celnego mowa jest wyłącznie o zgłaszającym oraz przedstawicielstwie pośrednim jako o dłużnikach długu celnego, a ponieważ w odniesieniu do długu celnego określonego w decyzji administracyjnej występuje dwóch dłużników, stąd, po myśli art. 221 Kodeksu celnego ponoszą solidarna odpowiedzialność w zakresie zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego i wszelkie zagadnienia związane z nawiązaniem współpracy, formą jej kontynuowania, czy też przerwania jej, jak i stosunków finansowych pomiędzy Stroną a importerem towaru, nie mogą mieć wpływu na to, że Skarżąca nie odpowiada za dług celny. W ocenie Strony organ celny niesłusznie żąda odsetek wyrównawczych, gdyż ich żądanie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa. Wskazać więc wypada, iż odsetki wyrównawcze są świadczeniem ubocznym w postaci określonej kwoty pieniężnej, stanowiąc zazwyczaj wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału. Są więc opłatą związaną z długiem celnym i wynikającą z niego kwotą, w związku z udzieleniem swoistego kredytu w zapłacie tej daniny publicznej. Odsetki te pobiera się wtedy, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych informacji podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym. Dotyczy to sytuacji, gdy w wypadku kontroli dokonanej po przyjęciu zgłoszenia celnego określono w drodze decyzji wyższą kwotę należności celnych niż podana w zgłoszeniu celnym. Podnieść należy, iż konstrukcja zgłoszenia celnego nakłada na osobą zgłaszającego dołączenia do niego rzetelnych i niewadliwych dokumentów, dotyczących importowanego towaru. Tym samym przedstawienie nieautentycznego dokumentu, odnoszącego się do towaru wymienionego w zgłoszeniu celnym, powoduje - w przypadku wydania decyzji administracyjnej - wyłącznie określenie długu celnego jaki istniał w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego. Oznacza to, że obowiązek uiszczenia należności celnych jest kategorią prawną i faktycznie zobiektywizowaną, a powstaje w warunkach określonych przez prawo, niezależnie od woli importera, zgłaszającego, czy organu celnego, co skutkuje stwierdzeniem, iż wydana decyzja ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Jeśli więc na powyższe spojrzeć przez pryzmat przepisu art. 85 § 1 oraz art. 69 Kodeksu celnego, to widać, iż organ celny nie mógł naruszyć wskazanych przepisów tak Kodeksu celnego, jak i Ordynacji podatkowej, a także ustawy o podatku VAT. Ustawodawca w art. 222 § 4 Kodeksu celnego nałożył na organ celny obowiązek pobrania odsetek wyrównawczych, jeśli zarejestrowanie kwoty wynikającej z długu celnego powoduje uzyskanie korzyści finansowej po stronie dłużnika. Przepisy prawa celnego przewidują sytuacje niepobierania takich odsetek, ale wyłącznie wtedy, gdy dłużnik udowodni, że składając zgłoszenie celne nie dopuścił się zaniedbań, względnie świadomego działania w celu uiszczenia kwoty niższej wynikającej z faktycznego długu celnego. Rozporządzenie Ministra Finansów dot. odsetek wyrównawczych (Dz.U. z 2003. nr 155, póz. 1515) posługuje się pojęciem szczególnych okoliczności, których wystąpienie dłużnik musi udowodnić, by wykazać, że w jego działaniu nie występuje zaniedbanie lub świadome zaniechania. Przez szczególne okoliczności należy rozmieć takie, które charakteryzują się czymś osobliwym, niezwykłym, czy wyjątkowym. Argumenty Skarżącej sprowadzają się do tego, że w zgłoszeniu celnym podała prawidłowe i kompletne dane, stąd dochowała należytej staranności w swoim postępowaniu związanym z dokonaniem zgłoszenia celnego. Podnieść więc trzeba, iż obowiązek takiej staranności odnosi się do wszystkich momentów związanych z wprowadzeniem towaru na polski obszar celny, a wiec fazy przygotowawczej, zasadniczej i końcowej, jeśli wszystkie występują. Nie można pominąć, iż Skarżąca zawodowo trudni się zgłaszaniem towarów, stąd też pojęcie braku zaniedbań należy oceniać przez pryzmat zawodowej działalności gospodarczej. Tak więc wobec Skarżącej należy zastosować ostrzejsze kryteria w zakresie wszystkich podstaw uzasadniających odstąpienie od pobrania odsetek wyrównawczych. Rozpatrując zatem postępowanie Strony przez kryterium wyższej staranności, wolno sformułować tezę, iż dłużnik nie może ciążących na nim obowiązków przerzucać na organy celne i obciążać winą za swoje działania naruszające prawo. Rozpatrując zachowanie Skarżącej w takich aspektach przyjąć należy, iż Strona - wbrew wywodom skargi - nie udowodniła, że dochowała wyższej staranności, a co najwyżej można mówić staranności przeciętnej. Mając na uwadze wymóg udowodnienia szczególnych okoliczności, przewidzianych przepisami prawa, Dyrektor Izby celnej stoi na stanowisku, iż Skarżąca dowodu takiego nie przedstawiła, stąd obowiązana jest do uiszczenia odsetek wyrównawczych, bowiem w świetle art. 222 § 4 Kodeksu celnego uzyskała korzyść finansową przez uiszczenia cła w kwocie niższej niż prawnie należna. Odnosząc się do wniosku w zakresie wstrzymania wykonania decyzji podnieść należy, iż Strona nie wskazuje na żadne fakty i dowody, które dawałyby podstawy do przyjęcia, iż spełnione zostały przewidziane w ustawie przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi można wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Za niewystarczające uznać należy samo stwierdzenie, ze wykonanie decyzji spowoduje skutki nieodwracalne, skoro brak wskazania, na czym one mają polegać i dlaczego mają doprowadzić do upadłości, szczególnie w sytuacji, gdy Skarżąca jest dłużnikiem długu celnego, a poza sporem jest, iż przedstawiła nieautentyczny dokument mający istotny wpływ na kwotę długu celnego. Ponadto prawdopodobieństwo niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem nie należy do ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Mając na uwadze powyższe argumenty Dyrektor Izby Celnej wnosi jak na wstępie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Spór między stronami dotyczy zastosowanej przez organy celne stawki celnej autonomicznej, podczas gdy zdaniem skarżącej z uwagi na niepreferencyjne pochodzenie towaru, winna być zastosowana stawka konwencyjna. Zgodnie z art.13 § l Kodeksu celnego cła określa się na podstawie taryfy celnej oraz innych środków taryfowych, przy czym sama taryfa celna obejmuje m.in. stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania, co podniesiono w przepisie art.13 §3 pkt 2 ustawy. Taryfę celną ustala Rada Ministrów w drodze rozporządzenia ( art.13 § 6), a klasyfikację towaru określa kod taryfy celnej ( art. 13 § 5). W postanowieniach wstępnych taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 w sprawie ustanowienia Taryfy Celne ((Dz. U. nr 226, póz. 1885) wskazano, że taryfa celna określa stawki celne konwencyjne, autonomiczne, preferencyjne, obniżone oraz ryczałtowe oraz zasady ich stosowania. W punkcie 10 wskazano, iż do towarów wymienionych w Wykazie 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 (Dz.U. nr 130, poz. 851, ze zm.), których pochodzenie nie zostało udokumentowane, należy stosować stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeśli ta jest wyższa od autonomicznej. Bezspornym w sprawie jest, iż importowany przez skarżącego towar wymieniony jest w Wykazie nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania nierpeferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenia musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem RM, To między innymi w tym akcie wykonawczym w znacznej mierze uregulowana jest problematyka reguł pochodzenia towaru. Rozporządzenie wydane zostało na podstawie art.19 § 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny (Dz. U. nr 23, poz. 117, nr 64 ze zm.). Zgodnie z §11 ust.1 rozporządzenia RM pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3 musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Świadectwo pochodzenia towaru jest podstawą zastosowania właściwej stawki celnej w związku ze zróżnicowaniem stawek taryfy celnej. Warunkiem skorzystania przez skarżącego ze stawki konwencyjnej było zatem udokumentowanie pochodzenia towaru świadectwem pochodzenia. Świadectwo to winno, w myśl §13 ust.1 rozporządzenia, spełniać łącznie warunki wymienione w tym przepisie tj: być sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectw pochodzenia oraz dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów, zawierać dane niezbędne do identyfikacji towaru objętego świadectwem, w szczególności: dane nadawcy lub osoby wywożącej towar, określenie rodzaju towaru, masę brutto lub netto towaru, liczbę, rodzaj, znaki i numery opakowań i poświadczać, że towar, którego świadectwo dotyczy, pochodzi z określonego kraju. Tak, prawidłowo, wystawione świadectwo pochodzenia w kraju z którego dokonano wywozu towaru jest uznawane przez organ celny za dowód pochodzenia towarów. Na podstawie art.83 Kodeksu celnego organ celny po zwolnieniu towaru, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, może w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, zaś w myśl § 20a ust.1 cytowanego powyżej rozporządzenia RM w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych organ celny może skierować je do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo. W niniejszej sprawie, przedłożone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia spełniało w sensie formalnym ww. wymogi. Jednak w wyniku dokonanych przez organ celny czynności weryfikujących okazało się, że przedstawione przez importera świadectwo pochodzenia nie jest autentyczne, ponieważ nie zostało wystawione przez upoważniony do tego organ kraju eksportu, co wynika z pism nadesłanych organowi celnemu przez Republikę Korei. Konsekwencją powyższego było uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie stawki celnej, a co za tym idzie zastosowanie stawki celnej autonomicznej, w miejsce dotychczasowej konwencyjnej, co w świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, należy uznać za prawidłowe działanie organów celnych. Dyrektor Izby Celnej słusznie przyjął, iż przepis §11.1 rozporządzenia w sposób niezależny od jakiegokolwiek uznania administracji celnej, wymaga dla udokumentowania pochodzenia towaru wymienionego w Wykazie nr 3 świadectwa pochodzenia. Takiego świadectwa strona nie przedłożyła, gdyż przedłożony dokument nie posiadał cech określonych §13 ust.1 rozporządzenia, a wskazanych wyżej. Z tych samych powodów należy uznać za bezzasadny zarzut naruszenia art.19 §2 Kodeksu celnego, zgodnie z którym w wypadku wątpliwości co do pochodzenia towarów, organ celny może żądać dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów. Zarzut , iż organ celny winien był na podstawie § 12 ust.1 rozporządzenia, żądać przedstawienia szczegółowego opisu procesu wytwarzania towaru, z którego będzie wynikać, że zostały spełnione warunki określone ww. przepisach dotyczących pochodzenia towarów , jest bezpodstawny. Jak już wyżej wskazano, bezsporne jest, że importowany towar znajduje się w wykazie towarów, których przywóz musi być dokumentowany świadectwem pochodzenia, a nadto, że ilość i rodzaj towaru jednoznacznie wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej. Nie zachodziła też okoliczność przewidziana w przepisie §11 ust. 3 powołanego rozporządzenia, gdyż tylko w sytuacji, gdy ilość lub rodzaj towaru nie wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3 nie musi być dokumentowane. Przepisy prawa celnego dopuszczają możliwość zastosowania stawki konwencyjnej bez przedstawienia dokumentu potwierdzającego pochodzenie towaru wtedy, gdy na towarze zamieszczono w sposób trwały oznaczenie kraju pochodzenia, tyle tylko, iż z innych przepisów nie może wynikać wymóg przedłożenia świadectwa pochodzenia, a zatem nie w przypadku niniejszej, poddanej kontroli sądowoadministracyjnej, sprawie. Słusznie też zauważył, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej , że prowadzący postępowanie nie może domagać się od organów kraju eksportera udowodnienia, że weryfikacja świadectwa pochodzenia przeprowadzona została zgodnie z prawem. Pomijając już fakt autonomii organów państw obcych, stwierdzić trzeba, że nadesłany dokument stwierdzający nieautentyczność załączonych świadectw jest dokumentem urzędowym i stosownie do art.194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. (Dz. U. Nr 137, poz. 926) ordynacja podatkowa korzysta z domniemania prawdziwości tego co urzędowo zostało w nich stwierdzone. Powyższe domniemanie oznacza, że dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie dokonywanej przez organ celny, gdyż za udowodnione należy przyjąć to, co wprost wynika z dokumentu. Treść tych dokumentów była jednoznaczna: stwierdzała mianowicie, że świadectwa pochodzenia dołączone przez skarżącą do zgłoszenia celnego były nieautentyczne. Skarżącego obciążał obowiązek obalenia domniemania prawdziwości tego dokumentu, czego nie uczynił. Organ celny związany był treścią § 13 ust.2 rozporządzenia RM stanowiącego, iż tylko prawidłowo wystawione świadectwo pochodzenia jest uznawane za dowód pochodzenia towaru wymienionego w Wykazie nr3. Stąd też bez znaczenia dla rozstrzygnięcia są argumenty skarżącego, że świadectwo pochodzenia otrzymał od kontrahenta zagranicznego i działał w zaufaniu, że dokument jest autentyczny. Ocena skutków nieautentyczności dokumentu jest niezależna od tego, czy importer ponosi winę za przedłożenie wadliwego dowodu pochodzenia. Istotne bowiem jest, by dokument odpowiadał wymogom przewidzianym w przepisach prawa celnego. Sąd rozpoznający sprawę podziela pogląd zaprezentowany przez NSA w wyroku z dnia 8 września 1998r. w sprawie I SA/Łd 777/97 - że wynik weryfikacji świadectwa pochodzenia nie może być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji i ma charakter wiążący dla organów celnych. Wskazać przy tym można, że ustalenie przez właściwy organ celny, że dany podmiot przedstawił dokumenty niezgodne z rzeczywistością skutkuje odpowiednimi konsekwencjami, do odpowiedzialności karnej skarbowej włącznie. Błędne jest także i sprzeczne z treścią §13 ust.3 rozporządzenia RM stanowisko prezentowane przez skarżącego w skardze, że importer ma prawo przedkładania tak długo świadectw pochodzenia, dopóki organ celny nie uzna, je za autentyczne. W sferze zobowiązań publicznoprawnych obowiązuje zasada, iż dozwolone jest tylko to, co prawo przewiduje. W myśl ostatnio powołanego przepisu tylko w wypadku kradzieży, utraty lub zniszczenia oryginału świadectwa pochodzenia organ celny uznaje duplikat takiego dokumentu wystawiony prawidłowo przez upoważniony organ. Skarżący nie utracił, nie zniszczył ani nie ukradziono mu dokumentu tylko przedłożył dokument nieautentyczny a więc nie spełniający cech od których zależy zastosowanie korzystniejszej dla niego stawki celnej. Zasadnie więc uznał organ celny, że nie może on stanowić podstawy do zastosowania stawki celnej konwencyjnej. Ponadto zauważyć trzeba, że skarżący nie posiadając autentycznego świadectwa pochodzenia nie mógł przedłożyć jego duplikatu, gdyż duplikat to odpis, kopia, wtórnik, drugi egzemplarz dokumentu (W. Kopaliński: Słownik wyrazów obcych. Warszawa 1994). Jego żądanie zawieszenia postępowania nie miało zatem żadnego uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Zasadnie więc wnioski skarżącego w tej materii nie zostały przez organy celne uwzględnione. W tym stanie rzeczy organ celny nie naruszył także przepisu art.180 § l Ordynacji podatkowej, który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Niezasadny jest również zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia §3 i§ 5 ust.3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 roku w sprawie odsetek wyrównawczych, z uwagi na niezgodne z prawem naliczenie odsetek wyrównawczych. Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, iż podstawa do pobierania odsetek wyrównawczych wynika z art.222 §4 Kodeksu celnego, przy czym w brzmieniu obowiązującym od 10 sierpnia 2003 roku, co wynika z art. 3 ustawy z dnia 23.04.2003r. wprowadzającej nowelizację do kodeksu celnego ( Dz. U. Nr 120 poz.1122 z 2003r.) nakazującej jedynie stosowanie dotychczasowych przepisów kodeksu celnego do postępowań wszczętych i niezakończonych ostatecznie przed dniem wejścia w życie nowelizacji, z zastrzeżeniem ust.2 art.3. Zgodnie z art.222 §4 Kodeksu celnego w wypadku przesunięcia daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze, liczone przy zastosowaniu stawki określonej w przepisach dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych. W §5 w brzmieniu obowiązującym od 10 sierpnia 2003 roku określono, iż Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi w drodze rozporządzenia sposób naliczenia odsetek wyrównawczych, biorąc pod uwagę okoliczności przesunięcia daty powstania długu celnego oraz zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu. Na podstawie delegacji ustawowej wynikającej z art.222 §5 Kodeksu celnego, Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 29 sierpnia 2003 roku w sprawie odsetek wyrównawczych ( Dz. U. z 2003, Nr155, poz. 1515). To nowe rozporządzenie na podstawie art. 3, 4 ustawy nowelizującej z dnia 23.04.2003r. ma w rozpoznawanej sprawie zastosowanie. Zgodnie z §3 tego rozporządzenia w wypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, odsetki wyrównawcze nalicza się od kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą należną a kwotą pobraną. Sposób obliczania odsetek reguluje § 4 ust.5 tego rozporządzenia. Podniesiony przez stronę § 5 ust.3 stwierdza, że nie pobiera się odsetek wyrównawczych mimo, że kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, w wypadku gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania tych okoliczności obciąża nie organy celne, ale osobę będącą dłużnikiem, przy czym muszą być to "szczególne okoliczności", a nie dotyczące podawania danych i przedstawiania dokumentów przez nią otrzymanych. Takie działania strony skarżącej są normalnymi czynnościami. "Szczególne okoliczności", to natomiast takie, które charakteryzują się czymś osobliwym, niezwykłym, czy wyjątkowym. Organy celne słusznie zwróciły uwagę, iż w tym aspekcie należy również brać pod uwagę fakt, zawodowy charakter prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. W rozpoznawanej sprawie prawidłowo orzeczono w kwestii odsetek wyrównawczych, albowiem, kwota długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych danych (świadectwo pochodzenia towaru nie było autentyczne). Odsetki zostały policzone od cła, wyliczone na podstawie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Za chybiony należy również uznać pogląd, iż rozstrzygnięcie pierwszej instancji (wydane po wznowieniu) zostało wydane z naruszeniem art.165 §2 i §3 Ordynacji podatkowej. W ocenie pełnomocnika organ celny pierwszej instancji prowadził postępowanie celne bez wydania i doręczenia Stronie postanowienia o wszczęciu postępowania celnego. Niewątpliwie, sprawa będąca przedmiotem niniejszej kontroli sądowej związana jest z tzw. nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji - którym jest wznowienie postępowania. Stosownie do treści art.244 w/w ustawy organem właściwym do orzekania w sprawie po wznowieniu postępowania jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji. Bezspornie organem tym jest w niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego . On jest autorem decyzji z dnia [...] października 2003 roku nr [...] uznającej zgłoszenie celne nr [...] za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej, oraz kwoty długu celnego. Będąc więc właściwym do wznowienia postępowania, działając w trybie art. 243§1 i §2 w związku z art. 240§1 pkt5 wydał on 30 stycznia 2004 roku stosowne postanowienie wznawiające postępowanie. Dodatkowo wyjaśniając, należy podkreślić, iż w instytucji wznowienia postępowania występują dwa różne co do charakteru prawnego akty administracyjne. Pierwszy to postanowienie o wszczęciu postępowania, a drugi to decyzja o odmowie wznowienia postępowania. Pozytywne rozstrzygnięcie ma formę postanowienia, negatywne - decyzji. Pozytywne rozstrzygnięcie postanowieniem o wznowieniu postępowania może, w zależności od charakteru sprawy, doprowadzić zarówno do kontynuowania postępowania wznowionego, jak i do zakończenia sprawy decyzją o odmowie wznowienia postępowania. Podkreślenia wymaga, iż to postanowienie jest właśnie aktem wszczynającym postępowanie. Nie powinno ono zawierać innych treści niż tylko te, które wskazują na przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania (wyrok NSA z dnia 13 listopada 1987 r., I SA 1326/86, ONSA 1987, nr 2, poz. 80). W niniejszej sprawie, motywem uzasadniającym wznowienie postępowania był, jak wynika z treści uzasadnienia przedmiotowego postanowienia, negatywny wynik weryfikacji przez Koreańską Izbę Handlową świadectwa pochodzenia nr [...] i w związku z tym konieczność przeprowadzenia postępowania mającego na celu prawidłowe ustalenie stawki celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Należy mieć na uwadze, że wznowienie postępowania rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym (instancyjnym) (uchwała SN z dnia 19 lipca 1991 r., III AZP 4/91, ONSA 1993, nr 4, poz. 92). Istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. W wyniku wznowienia postępowania następuje badanie dwóch połączonych ze sobą spraw, tj. jednej dotyczącej przyczyn wznowienia oraz drugiej co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Z uwagi na powyższe, zarzut nie wydania przez organy postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego w trybie art.165 Ordynacji podatkowej, i podnoszoną w związku z tym argumentację pełnomocnika należało uznać za bezpodstawne. Za zasadny z kolei wypada uznać zarzut podnoszony przez pełnomocnika, iż zaskarżona decyzja w podstawie prawnej nie wskazuje w sposób precyzyjny art.15 Kodeksu celnego. Należy zgodzić się z twierdzeniem, iż orzecznictwo słusznie wymaga, aby podstawa prawna decyzji była podana w sposób dokładny, z określeniem odpowiedniego ustępu lub punktu artykułu, lub innej jednostki systematyzacyjnej aktu prawnego, albowiem bez sprecyzowania odpowiedniego ustępu (punktu) artykułu nie sposób ustalić podstawy prawnej decyzji. Z drugiej jednak strony, w orzecznictwie wyraża się również pogląd, iż nie wszystkie nieprawidłowości, polegające na niewskazaniu materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia lub wskazaniu jej błędnie, powinny wywoływać negatywne skutki prawne. Niektóre z nich nie mają bowiem wpływu na wynik sprawy (wyrok NSA z dnia 15 grudnia 1995 r., SA/Łd 2951/94). Wytknięta przez pełnomocnika nieprawidłowość należy właśnie do tego typu uchybień. Przepis art.15 Kodeksu celnego rozpoczyna Dział II "Pochodzenie towarów" zawiera ogólne unormowania zagadnienia niepreferencyjnego pochodzenia towaru. W myśl §1 powyższej normy, niepreferencyjne pochodzenie określa się w celu stosowania taryfy celnej (pkt1), środków polityki handlowej (pkt2), oraz sporządzania i wydawania świadectw pochodzenia (pkt.3). Paragraf 2 tego przepisu z kolei wprost wskazuje, iż reguły ustalania i wydawania świadectw potwierdzających pochodzenie towarów określają art. 16-19 Kodeksu celnego. Analiza treści decyzji wskazuje, iż bezspornym pozostaje, iż art.15 Kodeksu Celnego nie był, ani jedyną, ani zasadniczą podstawą prawną wydanej decyzji. Uchybienie to jako nie mające wpływu na wynik sprawy, nie może więc skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Na zakończenie należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego do postępowań w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 poz. 926 z późniejszymi zmianami) z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Postępowanie w sprawach celnych nie ma odrębnej regulacji proceduralnej. Przyjęto bowiem, że powinno ono być prowadzone na zasadach ogólnych procedury podatkowej, ale z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów Kodeksu celnego, gdyż to te normy powinny być stosowane w pierwszej kolejności. Termin "odpowiednio " oznacza, że dopiero gdy brak jest w ustawie stosownych postanowień, znajdują zastosowanie przepisy działu IV Ordynacji podatkowej - " Postępowanie podatkowe". Bezwątpienia, co do problematyki pochodzenia towaru w pierwszej kolejności zastosowanie mają regulacje zawarte w Dziale II Kodeksu celnego, ze wszystkimi wynikającymi z tego konsekwencjami. W świetle przedstawionych zważeń należy stwierdzić, iż z akt sprawy poddanej badaniu przez Sąd pod względem zgodności z prawem w zakresie, o którym mowa w art.145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) nie wynika, by zostało naruszone prawo materialne , które miało wpływ na wynik sprawy, ani też przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w związku z powyższym skargę jako niezasadną , na podstawie art. 151 tej ustawy należało oddalić, co Sąd orzekł w sentencji wyroku. |Asesor WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA | |Barbara Rennert |Dariusz Skupień |Joanna Wierchowicz |