I SA/Go 199/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Grzęda Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant: ref. staż. Monika Mierzyńska po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi A.U. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 400 zł ( czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych I SA/Go 199/05 UZASADNIENIE Zgodnie ze stanem faktycznym sprawy przedmiotem dopuszczenia do obrotu na polski obszar celny wg zgłoszenia nr [...] z dnia [...] lipca 2000 roku był towar- ciągnik siodłowy marki [...] o numerze nadwozia [...] w stosunku do którego zastosowano stawkę celną obniżoną na podstawie deklaracji upoważnionego eksportera stanowiącą załącznik do wyżej wymienionego zgłoszenia celnego. Urząd Celny wszczął z urzędu postępowanie celne dotyczące zastosowania stawki celnej obniżonej na podstawie deklaracji upoważnionego eksportera nr faktury - bez numeru z dnia [...] czerwca 2000 roku. Postanowieniem z dnia [...] maja 2003 roku numer [...] wyznaczono stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranego przez organ w sprawie materiału dowodowego. W dniu [...] lipca 2003 roku Urząd Celny Referat Postępowania Celnego wydał decyzję nr [...]. w której uznał zgłoszenie celne z dnia [...] lipca 2000 roku o numerze [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania stawki celnej obniżonej i określił z tego tytułu dług celny. Strona w dniu 23 lipca 2003 roku złożyła do Dyrektora Izby Celnej odwołanie od powyższej decyzji. Organ II instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2003 roku nr [...] rozpatrując odwołanie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. 10 stycznia 2004 roku strona złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania - art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, póz. 926)- poprzez nie podjęcie w toku prowadzonego postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz artykuły 180 - 200 Ordynacji podatkowej dotyczące dowodów i postępowania dowodowego poprzez nie uznanie dokumentu przewozowego EUR l i związanych z nim preferencji dla sprowadzonego przez skarżącego z zagranicy towaru. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W dniu 22 października 2004 rok strona w uzupełnieniu skargi złożyła pismo procesowe, które zostało przesłane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do wiadomości Dyrektorowi Izby Celnej pismem z dnia 09 kwietnia 2005 roku (zgodnie z potwierdzeniem odbioru pismo odebrano 14 marca 2005 roku). W powyższym, skarżący dodatkowo zarzucił naruszenie przepisów materialnych art. 9 prawa celnego przez uznanie, że towar - naczepa do ciągnika siodłowego marki [...] została nielegalnie wprowadzona na polski obszar celny; art. 18 i 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego Ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi przez przyjęcie, że dokument EUR1 nr [...] wystawiony przez niemieckie władze celne nie daje podstaw do uznania go przez polskie władze celne; oraz naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 191 Ordynacji podatkowej przez uznanie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie i zastosowanie taryfy celnej z uwzględnieniem braku uprzednio przyznanej preferencji; art. 194 Ordynacji podatkowej przez zakwestionowanie mocy dowodowej dokumentu urzędowego EUR1 numer [...] wystawionego przez niemieckie władze celne; art. 201 § l pkt 2 oraz art. 181 Ordynacji podatkowej przez wydanie decyzji bez uwzględnienia rozstrzygnięcia Prokuratury Rejonowej. Dyrektor Izby Celnej ustosunkował się jedynie do skargi z dnia 10 stycznia 2004 roku. W odpowiedzi na zarzuty skargi, nie zmieniając swojego stanowiska, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje Skarga jest zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania. Zgodnie ze stanem faktycznym sprawy. Urząd Celny Referat Postępowania Celnego decyzją z dnia [...] lipca 2003 roku Nr [...] uznał zgłoszenie celne numer [...] z dnia [...] lipca 2000 roku za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania stawki celnej obniżonej i określił dług celny z uwzględnieniem braku preferencji. Przedmiotem dopuszczenia do obrotu był towar-ciągnik siodłowy marki [...] o numerze nadwozia [...] w stosunku do którego na podstawie deklaracji upoważnionego eksportera stanowiącej na fakturze bez numeru z dnia [...] czerwca 2000 roku zastosowano stawkę celną obniżoną. Organ celny swoje rozstrzygnięcie wydał w oparciu o ustalenia kontroli Ministerstwa Finansów w Warszawie oraz Urzędu Skarbowego, w rezultacie których stwierdzono, iż przedstawiona przez skarżącego faktura bez numeru, z dnia [...] lipca 2000 roku została podrobiona. Potwierdzeniem tego faktu miał być również wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2002 roku sygnatura akt II K 259/02 (którego brak w aktach administracyjnych sprawy). Organy celne oparły się w decyzjach na przepisach art.13 §4 i art. 65§ 4 pkt 2 ustawy z dnia 09 stycznia 1997 roku - Kodeks celny, (tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku Nr 75, póz. 802 z późniejszymi zmianami); na § l Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 roku w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy ( Dz. U. Nr 107 póz. 1217 ) na art. 16, 18 i 21 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ( Dz. U. Nr 107 poz. 662z 1997 roku) oraz na Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 25 września 2001 roku w sprawie wyjaśnień do reguł pochodzenia towarów ( Dz. U. Nr 112 póz. 1199). Z akt administracyjnych sprawy wnika, że skarżący (importer) zabiegał o zastosowanie obniżonej stawki celnej do sprowadzonego z zagranicy towaru. Zgodnie z postanowieniami art. 13 § 4 Kodeksu celnego stawki celne obniżone stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. Zastosowanie tych stawek może nastąpić retrospektywnie, o ile zostaną spełnione warunki określone przepisami prawa, w tym umowami międzynarodowymi. Jedną z tych umów jest Układ Europejski. Regulacje prawne zawarto w Protokole nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczące definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej ( Dz.U.97.104.662) Zgodnie z art. 16 Protokołu, pochodzenie towaru można dokumentować na dwa sposoby, bądź to przy pomocy świadectwa przewozowego EUR1, bądź, w zakresie ograniczonym do przypadków objętych art. 21 Protokołu, za pomocą deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do jego identyfikacji. Protokół Nr 4 w art. 17 określa procedurę wystawiania świadectw przewozowych EUR1. a w art. 18 warunki wystawiania ich retrospektywnie. Obydwa przepisy określają więc zarówno szczegółowe wymagania związane z wystawianiem wyżej wymienionych dowodów pochodzenia jak i związane z tym procesowe uprawnienia władz celnych kraju eksportu. Niezależnie od tego. w myśl postanowień art. 32 Protokołu, władze celne kraju eksportu są uprawnione również, do dodatkowej, wyrywkowej weryfikacji dowodów pochodzenia, w ramach której mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić każdą kontrolę i mogą to czynić zarówno z urzędu, jak i na wniosek władz celnych kraju importu. Rola władz celnych kraju importu, w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodów pochodzenia jest ograniczona i wynika również z postanowień wyżej wymienionego art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Mianowicie, w razie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu, pochodzenia sprowadzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu, władze celne kraju importu zwracają się o weryfikację, której dokonują władze celne kraju eksportu. W następstwie informuj ą wnioskodawcę o wynikach weryfikacji. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub z Polski, lub z innego kraju wymienionego w art. 4 Protokołu i czy spełniają inne wymogi Protokołu (art. 32 ust. l, 3, 5). Z powyższych unormowań wynika, że w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodu pochodzenia, organy celne kraju importu korzystają z wyników postępowania organów celnych kraju eksportu i dokonują w tym zakresie jedynie oceny. Jeżeli władze celne kraju eksportu nie udzielą odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia, albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczającej informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące o weryfikację odmawiają, wszelkich preferencji ( pod warunkiem , że nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności - art. 32 ust. 6). Potwierdza to dodatkowo, że organy celne kraju importera nie są uprawnione do żądania od władz celnych kraju eksportu żadnych dodatkowych dokumentów ponad wynik weryfikacji, a jeżeli wynik ten nie wystarcza, co musi być wyraźnie ustalone, to zasadniczo odmawiaj ą preferencji. W niniejszej sprawie, zarzuty zawarte w skardze koncentrują się w zasadzie wokół zakwestionowania prawa skarżącego do zastosowania stawki celnej obniżonej. W ocenie Sądu organy w swoich decyzjach nie wyjaśniły skarżącemu w należyty sposób zależności pomiędzy istnieniem fałszywej faktury, a wydanym, autentycznym świadectwem pochodzenia EUR1 złożonym retrospektywnie, a zakwestionowaniem przez nie prawa skarżącego do skorzystania z obniżonej stawki celnej. W decyzji organu I instancji fakt złożenia powyższego świadectwa został jedynie wspomniany. Organ II instancji natomiast skoncentrował się co prawda na próbie weryfikacji EUR l, lecz postępowanie w tym zakresie nie było prowadzone w sposób należyty i budzący zaufanie do organów. Bezspornym pozostaje, że skoro weryfikacja dowodów pochodzenia towaru należy do władz celnych kraju eksportu, to władze celne kraju importu nie prowadzą w tym zakresie własnego postępowania sprawdzającego. Z akt administracyjnych nie wynika w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, czy niemieckie służby celne dokonując weryfikacji na wniosek strony polskiej zostały przez nią poinformowane o istnieniu fałszywej faktury. Nie wiadomo czym strona polska motywowała wniosek o przeprowadzenie weryfikacji, i czy w ogóle go motywowała, czemu miała służyć ta weryfikacja (skoro z decyzji wynika, że i tak ostateczne ustalenia w zakresie korzystania ze stawki obniżonej oparte zostały o fakt posłużenia się fałszywą fakturą), co przez takie działanie organ chciał osiągnąć, jaką wagę dowodową miał stanowić wniosek o weryfikację, i ustalenia z nim związane, o co pytał organ celny importu i jakiej treści uzyskał odpowiedź. W niniejszej sprawie kwestie te w decyzjach i materiale dowodowym nie zostały w ogóle wyjaśnione. W decyzji zawarto jedynie lakoniczne stwierdzenie, że w dniu 07 października 2003 roku polskie organy celne otrzymały odpowiedź, w której niemieckie władze celne potwierdziły fakt wystawienia świadectwa przewozowego EUR1 numer [...] z dnia [...] czerwca 2003 roku. Trudno przyjąć, aby zdanie to, odpowiadało wymogom, jakie powinno zgodnie z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej spełniać uzasadnienie faktyczne decyzji. Jednoznaczną ocenę zawartych w sprawie dokumentów uniemożliwia fakt braku jakichkolwiek tłumaczeń korespondencji między polskimi, a niemieckimi służbami celnymi. Nawet gdyby uznać, że odpowiedź strony niemieckiej była niewystarczająca dla polskich władz celnych, to należało wyjaśnić treść tych dokumentów, oraz dołączyć ich tłumaczenie na język polski. Brak wyjaśnienia tej kwestii - stanowi istotne naruszenie przepisów procesowych, narusza zasadę zaufania obywateli do organów państwa. Żadne niejasności czy też wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika. Ponadto, brak ustosunkowania się organu celnego do zarzutu dotyczącego kwestii umorzonego wobec skarżącego przez Urząd Celny śledztwa, oraz podnoszonego w związku z tym zarzutu naruszenia art. 201 § l pkt 2 uniemożliwia ocenę związku tego faktu z przedmiotową sprawą, (według pisma skarżącego - postanowienie z dnia [...] październik 2004 roku, RKS [...]; zatwierdzone przez Prokuratora Rejonowego w dniu [...] października 2004 roku). Zaniechanie przez organ celny należytego uzasadnienia wydanej decyzji administracyjnej w sposób przekonujący i zgodny ze wskazanymi w art. 120, art. 121, art. 122 i art. 124 art. 187 art. 191, art. 194 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926 z późniejszymi zmianami) powoduje jej wadliwość w stopniu przemawiającym za jej uchyleniem. Wobec powyższych ustaleń, Sąd na zasadzie przepisu art. 145 § l pkt l lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z 2002 roku) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na zasadzie art.200 cytowanej ustawy.