I SA/Go 2/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2013 r. wniosku Z.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za rok 2001, lata od 2003 do 2006 oraz lata od 2008 do 2012 postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi Z.G. jest decyzja Dyrektora Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiająca umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi określonego na 500 zł skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się w nim całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. We wniosku stwierdził, że nie ma oszczędności, jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 37,04 ha, przynoszącego skarżącemu i jego żonie dochody oszacowane na 2.000 zł miesięcznie. Skarżący jest właścicielem domu mieszkalnego o pow. 100 m. kw. Mieszka z żoną i dwojgiem dzieci, które studiują. Żądanie przyznania prawa pomocy uzasadniał "trudnymi warunkami" zaliczając do nich: dwukrotną powódź (w latach 1997 i 2008), dwukrotną klęskę suszy oraz kradzież zboża (w 2005 roku). Skarżący zadeklarował, że posiada 24.000 zł. Ponieważ treść oświadczenia skarżącego nie była wystarczająca do oceny jego sytuacji majątkowej, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") wezwano go do złożenia dodatkowo: wyciągów z rachunków bankowych swoich i żony, zestawienia płatności otrzymanych w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego za lata 2011, 2012 i 2013 (wraz z odpisami decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa), jak również dokumentów potwierdzających zajęcia egzekucyjne należących do niego praw. W odpowiedzi skarżący złożył pismo, w którym ponowił argumentację wniosku o przyczynach swoich "kłopotów finansowych" zaliczając do nich powódź z 1997 roku oraz "kradzież zboża", które miały doprowadzić do powstania zaległości podatkowych oraz zaległości wobec KRUS. Skarżący przedłożył jednocześnie: odpisy decyzji o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (35.008 zł w roku 2011 - decyzja z [...] oraz 32.182,77 za rok 2012 - decyzja z [...]), odpis księgi wieczystej z 2006 roku zaświadczający wpis hipoteki zwykłej na rzecz banku oraz dwóch hipotek przymusowych na rzecz Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zawiadomienie o wpisie i wykreśleniu hipoteki na rzecz gminy z 2005 roku, odpisy zawiadomień o zajęciu praw majątkowych: z dn. [...] marca 2012 r. na 882,93 zł oraz z dn. [...] marca 2013 r. na kwotę 2.758 zł. Przedłożył również odpis wyroku karnego Sądu Okręgowego z dn. [...] grudnia 2007 r., którym skazano sprawcę popełnionego w 2005 roku oszustwa popełnionego na szkodę skarżącego wynoszącą 25.764 zł jak również odpis postanowienia komornika sądowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przeciwko sprawcy tego oszustwa wobec nieskuteczności egzekucji. Skarżący nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim jakiego przyznania domagał się skarżący, przysługuje w razie wykazania, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast, gdy wnioskodawca wykaże, iż poniesienie pełnych kosztów utrzymania mogłoby narazić jego lub jego rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zasadą jednak jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Przyjmuje się, że koszty sądowe, jako należności Skarbu Państwa, winny mieć prymat wśród tych wydatków stron, które nie służą koniecznemu utrzymaniu. Niemniej, zgodnie z przytoczonym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy spoczywa na osobie, która ubiega się o jego przyznanie. Skarżący nie wykazał tych przesłanek. Z jego wniosku nie wynika bowiem w sposób niezbity by skarżący i jego rodzina znajdowali się w położeniu uniemożliwiającym sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym. Należy bowiem zwrócić uwagę że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy enigmatycznie w rubryce "zasoby finansowe" wpisał: "ok. 24.000 zł jak ROR bankowy". Takie stwierdzenie uprawnia wniosek, że skarżący na rachunkach bankowych posiada wymienioną kwotę. Dodatkowo trzeba zauważyć, iż skarżący nie przedstawił ani wyciągów z rachunków bankowych ani dokumentu świadczącego o zajęciu wszystkich środków znajdujących się na tych rachunkach, czyli należy przyjąć, że aktywa te znajdują się w jego swobodnej dyspozycji, co z kolei przesądza o tym, iż skarżący jest w stanie sfinansować koszty sądowe oraz wynagrodzenie radcy prawnego. Oceny tej nie zmieniają eksponowane we wniosku szkody majątkowe związane z powodziami oraz oszustwem na szkodę skarżącego. Fakty te miały miejsce kilka lat temu i w świetle ustalenia o posiadaniu zasobów finansowych obiektywnie niemożliwe jest uznanie, by rzutowały one na obecną sytuację materialną skarżącego w stopniu uniemożliwiającym sfinansowanie udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Również egzekucyjne zajęcie wierzytelności skarżącego świadczy jedynie o nieterminowym wywiązywaniu się ze zobowiązań, nie zaś o braku faktycznych możliwości ich finansowania. Tym samym należało uznać, że oświadczenia skarżącego oraz przedstawione przezeń dokumenty nie zawierają informacji przekonujących o konieczności przyznania prawa pomocy w jakiejkolwiek części. Przeciwnie należy uznać, że poniesienie pełnych kosztów postępowania nie spowoduje zauważalnego uszczerbku w zasobach finansowych skarżącego. Uwzględniając powyższe postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy w jakiejkolwiek części (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).