I SA/Go 200/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Grzęda (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant: ref. staż. Monika Mierzyńska po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi A.U. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 207 zł ( dwieście siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych 29 lipca 2000r. A.U. zgłosił w Urzędzie Celnym do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu naczepę do przewozu towarów, deklarując preferencyjne pochodzenie i wartość statystyczną towaru stanowiącą podstawę wymiaru cła i podatku w wysokości 34.414 zł. Importer obliczył podatek od towarów i usług według stawki 22% na kwotę 7616,40 zł, którą uiścił. Do zgłoszenia celnego dołączył m.in. fakturę dokumentującą sprzedaż samochodu na terenie Francji, deklarację pochodzenia towaru wystawioną przez importera, deklarację wartości celnej oraz opinię techniczną wystawioną przez rzeczoznawcę. Wobec ustalenia, iż faktura sprzedaży przedłożona do odprawy celnej była podrobiona, postanowieniem z [...] kwietnia 2003r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie dotyczące zastosowania stawki preferencyjnej. W toku postępowania A.U. przedstawił świadectwo przewozowe EUR l wystawione przez niemieckie organy celne, zaświadczające preferencyjne pochodzenie towaru. Decyzją z [...] lipca 2003 r. nr [...] Urząd Celny uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne z [...] lipca 2000 r. nr [...], w części dotyczącej zastosowania stawki celnej obniżonej oraz dokonał określenia kwoty długu celnego. Uzasadniając tę decyzję organ I instancji wskazał, iż z akt sprawy wynika, że przedmiotem zgłoszenia celnego była naczepa, która została zakwalifikowana na podstawie deklaracji upoważnionego eksportera jako towar ze stawką celną obniżoną. Natomiast na skutek przeprowadzonej kontroli zgłoszenia celnego przez Urząd Skarbowy oraz Ministerstwo Finansów w Warszawie stwierdzono, iż przedstawiona faktura z [...] czerwca 2000 r. została podrobiona i nie zachodziły warunki do retrospektywnego przedstawienia świadectwa przewozowego EUR 1. W związku z tym zaszła konieczność ponownego określenia długu celnego z uwzględnieniem braku preferencji. W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i o umorzenie postępowania, ewentualnie o uznanie zgłoszenia celnego z 29 lipca 2000 r. za prawidłowe albo wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu zakończenia postępowania odwoławczego. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 122, art. 180 § l oraz art. 210 § l i § 4 Ordynacji podatkowej, a także art. 13 § 3 Kodeksu celnego i art. 18 Protokołu Nr 4 do Układu europejskiego. W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że decyzja dotknięta jest licznymi wadami. Według skarżącego, organ I instancji błędnie ustalił stan faktyczny, nie wskazując dowodów na których się oparł i nie podając przyczyn odmowy uwzględnienia przedstawionego świadectwa przewozowego EUR 1. W ocenie skarżącego uwzględnienie przedstawionego świadectwa przewozowego skutkowałoby koniecznością zastosowania preferencyjnej stawki celnej. Postanowieniem z [...] września 2003r. Dyrektor Izby Celnej zawiesił postępowanie, powołując się na potrzebę zweryfikowania przedstawionego przez stronę świadectwa przewozowego EUR 1. Po uzyskaniu odpowiedzi niemieckich organów celnych, decyzją z [...] grudnia 2003r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu celnego I instancji. W jej uzasadnieniu wskazał, iż uwzględnienie świadectwa przewozowego EUR l i w konsekwencji przyjęcie preferencyjnego pochodzenia towarów nie było możliwe w sytuacji, gdy umowa sprzedaży towaru została sfałszowana. A.U. wniósł na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając: - naruszenie art. 122 ustawy - Ordynacja podatkowa, poprzez niepodjęcie w toku postępowania wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, - naruszenie przepisów art. 180 - 200 Ordynacji podatkowej dotyczące dowodów i postępowania dowodowego poprzez nieuznanie dokumentu przewozowego EUR l i związanych z nim preferencji Podnosząc tej treści zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie Decyzji Dyrektora Izby Celnej i utrzymanej nią w mocy decyzji organu celnego I instancji. Podniósł, iż nieuprawnione było uznanie, iż przyznaniu pochodzenia preferencyjnego sprzeciwia się nielegalny przywóz towaru na polski obszar celny, ponieważ kodeks celny enumeratywnie wymienia sytuacje, w których następuje nielegalne wprowadzenie towaru nie zaliczając do nich zgłoszenia celnego w oparciu o podrobiony dowód sprzedaży. Wskazał nadto, iż polskie organy celne nie mają prawa kwestionować świadectwa przewozowego EUR l, w sytuacji wystawienia go przez kompetentne organy celne państwa obcego. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż zarzut naruszenia art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa jest nieuprawniony, ponieważ organy celne zgromadziły cały niezbędny do wyjaśnienia sprawy materiał dowodowy. Wskazano również, iż przed wydaniem decyzji, stronie wyznaczony został ustawowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Organ celny ponowił nadto argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, iż uznaniu preferencyjnego pochodzenia zgłoszonego do odprawy celnej towaru sprzeciwia się stwierdzony prawomocnym wyrokiem fakt sfałszowania rachunku dokumentującego nabycie przedmiotowej naczepy. Oceny tej nie zmienia również przedłożenie retrospektywnego świadectwa przewozowego. W piśmie z 22 października 2002r. uzupełniającym skargę, A.U. podniósł, iż wyniki sprawdzenia pochodzenia towarów, będące podstawą sporządzenia świadectwa przewozowego nie mogą być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne kraju importu. Skarżący wywiódł również, iż kwestionując wartość przedstawionego przez niego w toku postępowania celnego dokumentu EUR l, organ celny dopuścił się obrazy art. 194 ustawy Ordynacja podatkowa, ponieważ dokument ten, jako dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości tego, co zostało w nim zaświadczone. Nadto, obok przytoczenia wcześniej podnoszonej argumentacji, skarżący podniósł, iż śledztwo w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na wprowadzeniu w błąd organów celnych poprzez przedłożenie do odprawy celnej podrobionych dokumentów zakupu i w konsekwencji narażenie na uszczuplenie należności Skarbu Państwa z tytułu cła i podatku VAT, a to wobec ustalenia, iż dokument EUR l należycie dokumentuje preferencyjne pochodzenie towaru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na mocy § l rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz. U. Nr 187 póz. 1926), sprawę ze skargi A.U. przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp., który po jej rozpoznaniu zważył co, następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Organ celny naruszyły przepisy postępowania jak i przepisy materialnego prawa celnego w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Na wstępie, należy przypomnieć, iż zgodnie z art. 123 § l ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997r. -Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 75 póz. 802 ze zm.), organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Konkretyzację tego ostatniego prawa stanowi art. 200 § l powołanej ustawy, obligujący organ do wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Trzeba przypomnieć, iż zarówno art. 123 § l jak i art. 200 ustawy obowiązują także w postępowaniu odwoławczym. Celem stosowania obu przepisów w drugiej instancji jest umożliwienie strome nie tylko zapoznania się i zajęcia stanowiska odnośnie zgromadzonych w toku postępowania dowodów, lecz ostatecznego wypowiedzenia się bezpośrednio przed rozstrzygnięciem sprawy. Skarżącemu nie zapewniono tego prawa w postępowaniu odwoławczym. Wprawdzie pismem z 18 sierpnia 2003r. wyznaczono mu termin, o którym mowa w art. 200 § l ustawy Ordynacja podatkowa, lecz następnie Dyrektor Izby Celnej postępowanie zawiesił. Nawiasem mówiąc, postanowienie o zawieszeniu postępowania oparte było na błędnej podstawie prawnej, ponieważ wskazany w nim przepis art. 201 § l pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa znajduje zastosowanie w przypadku, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, czyli wydania konkretnego prejudycjalnego rozstrzygnięcia, natomiast korzystanie z pomocy prawnej organów celnych państw obcych stanowi samodzielną przesłankę zawieszenia postępowania na podstawie art. 2661 ustawy Kodeks celny. Kolejnym uchybieniem proceduralnym w postępowaniu Dyrektora Izby Celnej było niedoręczenie postanowienia o zawieszeniu postępowania skarżącemu, skutkiem czego pozbawiono go prawa tak do zaskarżenia tego orzeczenia, jak i wiedzy odnośnie przebiegu postępowania. Następnie Dyrektor Izby Celnej wystąpił do niemieckich organów celnych z dwoma pismami sporządzonymi w języku niemieckim, a nadesłaną odpowiedź dołączył do akt sprawy, bez jej przetłumaczenia na język polski. Stanowi to naruszenie art. 180 § l ustawy Ordynacja podatkowa, ponieważ dokumenty obcojęzyczne, bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski, nie mogą, być uznane za dowód w sprawie. Posługiwanie się nimi jest bowiem sprzeczne z art. 4 ust. 3 ustawy z 7 października 1999r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90 póz. 999 ze zm.) oraz art. 27 Konstytucji RP, który za język urzędowy uznaje język polski (wyrok NSA z 9.II.2001r. III SA 2339/99 - Prz. Podat. z 2001r. z. 11 str. 63). W dalszej kolejności natomiast, z oczywistą obrazą art. 205 ustawy Ordynacja podatkowa, bez wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, iż obrazą art. 200 § l tejże ustawy - bez wyznaczenia terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, wydał zaskarżoną decyzję. Powyższe uchybienia w sposób oczywisty mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia końcowego. Zasadne okazały się zarzuty skargi pod adresem merytorycznej treści zaskarżonej decyzji. W szczególności podzielić należy pogląd o niezasadności podważania pochodzenia towaru, które zostało należycie udokumentowane świadectwem przewozowym EUR 1. Należy bowiem wskazać, iż art. 16 ust. l pkt a Porozumienia w formie listów między Rzecząpospolitą Polską a wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej podpisane w Brukseli 24 czerwca 1997r. (Dz. U. z 1997r. Nr 104 póz. 662) w sposób bezwarunkowy i kategoryczny stanowi, iż produkty pochodzące ze Wspólnoty (krajów Unii Europejskiej) w imporcie do Polski korzystają z postanowień umowy pod warunkiem przedstawienia świadectwa przewozowego EUR 1. Zgodnie z art. 32 tej umowy możliwa jest wszakże weryfikacja świadectwa przewozowego, która przeprowadzana jest przez kraj eksportu na wniosek organów celnych kraju importu. Jej przeprowadzenie możliwe jest wówczas, gdy organ celny kraju importu poweźmie wątpliwości co do autentyczności dokumentu zaświadczającego pochodzenie, statusu sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów protokołu. Ostateczna zaś odmowa uznania preferencji możliwa jest jedynie w sytuacji, gdy nadesłana po przeprowadzonej weryfikacji odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia towarów (art. 32 ust. 6 umowy). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika zaś, by organy celne wyrażały wątpliwości odnośnie rzeczywistego pochodzenia towaru objętego zgłoszeniem celnym. Zastrzeżeń nie budziła również autentyczność przedłożonego przez skarżącego świadectwa przewozowego EUR 1. Organy kwestionowały jedynie wiarygodność faktury. Zarazem wobec brak urzędowego tłumaczenia korespondencji z niemieckimi organami celnymi, nie można ustalić, jakiego rodzaju okoliczności były przedmiotem weryfikacji. Należy jednak wskazać - co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji -iż niemieckie organy celne potwierdziły fakt wydania przedmiotowego świadectwa przewozowego. Polskie organy celne zaś nie wyraziły wątpliwości co do rzeczywistego pochodzenia towaru, lecz zmierzały do wyjaśnienia na jakiej podstawie wydano świadectwo. Zważywszy, iż nie przedstawiły w uzasadnieniu swoich decyzji żadnych okoliczności świadczących o niepełnowartościowości spornego świadectwa, należy uznać, iż nie było podstaw do kwestionowania preferencyjnego pochodzenia towaru. Trzeba bowiem przypomnieć, iż świadectwo przewozowe EUR l, w stanie prawnym obowiązującym na dzień wydawania decyzji przez organy celne obydwu instancji, było wystarczającą podstawą do uznania towaru za pochodzący z krajów Wspólnoty Europejskiej i przyznania wiążących się z tym preferencji celnych. Bez znaczenia pozostaje również ostateczny brak dowodu nabycia towaru, ponieważ ma on charakter wtórny, a zasadnicze znaczenie dla przyznania preferencji ma rzeczywiste pochodzenie towaru. Mając powyższe na względzie, zaskarżoną decyzję należało uchylić (art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 póz. 1270 ze zm.) i stwierdzić, iż nie podlega ona wykonaniu (art. 152 tejże ustawy). Podstawę zasądzenia zwrotu kosztów postępowania stanowił art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.