I SA/Go 201/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędzia WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.) Protokolant referent Anna Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2009 r. ze skargi T.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towarów oddala skargę. T.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu wydaną w pierwszej instancji z dnia [...] września 2008 r., nr [...]. Zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej wydane zostało w postępowaniu wznowieniowym, prowadzonym na wniosek skarżącego. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku organ odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2006r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty długu celnego i należnego podatku za sprowadzony towar. Z akt wynika, że stan sprawy był następujący: Agencja celna, działająca z upoważnienia T.K., dokonała w dniu [...] czerwca 2003 r. zgłoszenia o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu towaru w postaci obuwia męskiego i damskiego z tworzywa sztucznego (zgłoszenie celne SAD nr [...]). W zgłoszeniu celnym, na podstawie świadectw pochodzenia FORM A nr [...] z dnia [...] maja 2003 r. wystawionego w Chinach , zadeklarowano stawkę celną konwencyjną w wysokości 17%. Postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie celne w przedmiotowej sprawie. Po jego zakończeniu wydał decyzję z dnia [...] listopada 2005r. nr [...], którą uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej kursu waluty, kraju pochodzenia oraz zastosowania stawki celnej, kwoty należnego cła i podatku VAT oraz dokonał ponownie określenia kwoty długu celnego i należnego podatku za sprowadzony towar. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2006r. nr [...]. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który postanowieniem z dnia 12 lutego 2008r. o sygn. akt I SA/Go 409/06 - odrzucił skargę. Pismem z dnia [...] września 2007r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek m.in. o wznowienie postępowania w sprawie decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2006r. . nr [...]. Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu wniosku decyzją z dnia [...] grudnia 2007r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną na podstawie przepisów określonych w przepisach prawa wynikających z art. 2652 – ustawy Kodeks celny. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2008r. uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2007r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008r. Dyrektor Izby Celnej wznowił postępowanie celne zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 2006r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] września 2008r. nr [...] organ ten odmówił uchylenia wyżej wskazanej decyzji stwierdzając, iż nie zaistniała żadna z przesłanek wskazanych przez pełnomocnika do jej uchylenia. Decyzja ta została utrzymana decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że W uzasadnieniu organ wskazał na funkcje i istotę postępowania prowadzonego na podstawie przepisów o wznowieniu i podał, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte wadami określonymi w art. 240 § 1 pkt 1-8 Ordynacji podatkowej i usunięcie ewentualnych wadliwości po ustaleniu, czy i w jakim zakresie stwierdzona wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej. Jak wskazał dalej, oznacza to, że w postępowaniu wznowieniowym uprawniony organ może rozpatrzyć sprawę co do istoty tylko wówczas, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania mają charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszcza możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji podatkowej. Z tego względu przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Organ podkreślił przy tym, że postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego. Toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki wskazane w wymienionych powyżej przepisach. Oceniając wskazane przez skarżącego we wniosku o wznowienie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej organ uznał je za niezasadne. Wskazał, że w sprawie wystąpiła taka sytuacja, iż dowody, na których oparł się w postępowaniu administracyjnym zwykłym – okazały się fałszywe i z tego powodu już wcześniej przeprowadzono postępowanie i wydano stosowną decyzję. Według organu w tych okolicznościach wniosek strony o powołanie biegłego celem potwierdzenia lub obalenia tezy organów celnych np. o sfałszowaniu świadectwa pochodzenia jest niezasadny. W ocenie organu brak jest przesłanek do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji z [...] lutego 2006r. Nie stwierdzono bowiem, aby jakiekolwiek dowody na podstawie których wydano ww. orzeczenie okazały się fałszywe. Na decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r. skarżący złożył skargę, domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. nie będąc związany ani zarzutami, ani wnioskami skargi, ani też powołanymi podstawami prawnymi, nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, nie wskazał w swoim wyroku, na czym polegała nieautentyczność świadectwa pochodzenia przedłożonego wraz ze zgłoszeniem celnym. WSA nie zakwestionował też sposobu weryfikacji autentyczności świadectw pochodzenia, co miało kluczowe znaczenie w sprawie i zdaniem skarżącego Sąd "naruszył podstawowe zasady postępowania określone w Ordynacji podatkowej". Następnie skarżący zarzucił, iż zarówno wniosek organu celnego o weryfikację świadectwa pochodzenia skierowany do podmiotu zagranicznego, jak i odpowiedź tego organu oraz całe postępowanie przeprowadzone zostało bez zachowania jakichkolwiek reguł. Zdaniem skarżącego brak uregulowania w przepisach zasad współpracy polskich organów celnych z organem państwa obcego, nie oznacza absolutnej dowolności w postępowaniu, bo odpowiednie zastosowanie powinny mieć zasady procesowe określone w Ordynacji podatkowej, a te zostały pominięte. Skarżący twierdził, że organy celne, jak i WSA nie wykazały, czy zwrócono się do właściwego organu państwa obcego, zgodnie z obowiązującą w tym zakresie procedurą postępowania. Twierdził ponadto, że odpowiedź tego organu jest lakoniczna i nie daje pewności, czy pismo to zostało sporządzone w formie przewidzianej przez prawo miejscowe w ramach kompetencji osób, które je wystawiły i podpisały. Podniósł także, że jeżeli dokumenty weryfikacyjne zostały wystawione i podpisane przez podmiot nie będący organem państwowym, to na podstawie art. 270 § 1 Kodeksu celnego nie można ich uznać za dokument urzędowy w rozumieniu prawa polskiego. Nie ustalono również, czy organ weryfikujący świadectwo pochodzenia jest jedynym podmiotem uprawnionym do wystawiania i weryfikowania tych dokumentów i czy w ogóle można mu przypisać przymiot organu państwa, również w rozumieniu prawa polskiego. W końcu zarzucił brak ustalenia, czy podmiot zagraniczny jest uprawniony do rozpatrzenia i do weryfikacji wniosków polskiego organu celnego; jakie czynności zostały podjęte podczas badania autentyczności świadectw pochodzenia; czy jest on uprawniony do weryfikacji świadectwa pochodzenia zgodnie z regułami obowiązującymi w tym państwie. Skarżący zaprezentował jeszcze pogląd, że z uwagi na kluczowe znaczenie świadectwa pochodzenia , polski organ celny powinien na podstawie art. 270 § 2 Kodeksu celnego zażądać legalizacji świadectwa pochodzenia przez polski urząd konsularny lub żądać przedstawienia innej prawnie dopuszczalnej legalizacji. Skoro świadectwo pochodzenia zostało pozyskane staraniem eksportera towaru, zaś organom celnym przedłożone przez stronę w zaufaniu "zarówno do samego dokumentu jak i do eksportera towaru", to przesłanki ogólnikowo sformułowanego pojęcia "świadectwo nie jest autentyczne" powinny zostać uszczegółowione, bowiem strona ma prawo wiedzieć, na czym polega "ta fałszywość świadectwa pochodzenia". Ponadto Sad nie dokonał oceny zgodności z prawem kwestii prawidłowości doręczenia stronie postanowienia o wznowieniu postępowania. W ocenie skarżącego Sąd w swoim dotychczasowym wyrokowaniu kwestię tę pominął . Ponadto wskazał, że przedmiotowe postępowanie dotyczące w istocie decyzji ostatecznej której stroną była również Agencja Celna. W konkluzji skargi skarżący stwierdził, że wnioski w niej sformułowane są w pełni zasadne, bowiem żądanie uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania zostało oparte o elementy niepoddane ocenie organu celnego oraz Sądu, a tym samym nie występuje tzw. powaga rzeczy osądzonej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie uznając, że zarzuty skarżącego są całkowicie niezasadne. Organ podkreślił, iż postępowanie wznowieniowe nie może być, jak chciałby skarżący, wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym , a powinno koncentrować się na ustaleniu, czy zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Zarzuty sformułowane w skardze sprowadzają się natomiast do chęci ponownego przeprowadzenia postępowania zwykłego. Skarżący złożył pismo procesowe z dnia [...] lipca 2009r. w którym wskazał, że wszystkie dowody zebrane przez organ celny przed datą wydania i doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania celnego i podatkowego nie mogą być uwzględniane w procesie rozstrzygania. Ponadto wskazał, że w skarżonej decyzji powołana została w nieprecyzyjny sposób podstawa prawna (art. 15 § 1 Kodeksu celnego) czym naruszono przepis art. 210 § 1 pkt 4 w zw. z pkt 6 Ordynacji podatkowej. Nadto organy błędnie i bez podstawy prawnej dokonały wymiaru odsetek wyrównawczych. Skarżący również wyraził wątpliwość co do prawidłowości przeprowadzenia postępowania weryfikacyjnego świadectwa pochodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie tego sądu podlega zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpatrywania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W zakresie tak oznaczonej kognicji w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia przyczyn skutkujących nieważnością wydanych w postępowaniu administracyjnym decyzji lub ich wydania z naruszeniem prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej P.p.s.a.). Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynika sprawy jak również nie narusza prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a,b, c P.p.s.a.). W punkcie wyjścia rozważań w niniejszej sprawie należy podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana w tzw. nadzwyczajnym trybie, jakim jest wznowienie postępowania. Ten tryb postępowania administracyjnego jest procesową instytucją polegającą na stworzeniu prawnych możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej. Jego celem zasadniczym jest jednak stwierdzenie, czy postępowanie zwykłe nie było dotknięte którąś z wad, enumeratywnie określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, nie prowadzi natomiast do kolejnego merytorycznego rozpoznania sprawy w całości. Wznowienie postępowania ma charakter postępowania nadzorczego w zakresie stwierdzenia wad postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji. Decyzja wydawana w postępowaniu wznowieniowym jest więc decyzją o innej decyzji, a nie decyzją rozstrzygającą sprawę celną oraz podatkową jako taką. Jest to zatem postępowanie szczególne, stanowiące odstępstwo od zasady stabilności decyzji administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 1 października 2003 r., III SA 2858/01; z dnia 23 września 2003 r. , III SA 3333/01, z dnia 18 czerwca 2003 r. III SA 2805/01 oraz z dnia 12 czerwca 2003 r. , III SA 2684/01). Podkreślić ponadto trzeba, że przedmiotem postępowania, wszczętego na skutek wniosku o wznowienie postępowania, nie jest i nie może być ocena prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu zwykłym, w tym np. prawidłowości uwzględniania wniosków dowodowych strony. Taka ocena może być przeprowadzona jedynie przez organ drugiej instancji w postępowaniu odwoławczym ( tak w wyroku NSA z dnia 20 maja 2005 r., FSK 1752 / 2004 ). Dlatego w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowienia organ celny może oceniać sprawę ponownie, ale tylko w takim zakresie, jaki wynika z branej pod uwagę przesłanki wznowienia. Nie może natomiast dokonywać ponownych ustaleń i oceny materiału dowodowego raz już ocenionego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w tej części, która wykracza poza ramy wyznaczone przesłanką wznowienia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 września 2006 r., SA/Wa 1372 /06 ). Przechodząc od powyższych rozważań na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, że powołaną przez skarżącego w jego wniosku z dnia [...] września 2007 r. podstawą wznowienia w sprawie była przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z przywołanym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Jak zdaje się wynikać z twierdzeń skarżącego , dających się wyodrębnić z obszernych dywagacji na temat nieprawidłowości całego postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], (...) upatruje on owej przyczyny wzruszenia decyzji w związku z przeprowadzoną weryfikacją świadectw pochodzenia towaru, w wyniku której odpowiedni organ obcego państwa (Chińska Rada ds. Promocji Handlu Międzynarodowego) stwierdził , że na świadectwie FORM A nr [...] "pieczęć jak i podpisy są sfałszowane". Weryfikacja świadectwa pochodzenia towaru, to szczególny, przewidziany prawem, tryb sprawdzania autentyczności takiego dokumentu. W przypadku negatywnego wyniku weryfikacji, nawet gdy będzie on przedstawiony przy użyciu takich sformułowań, jak "świadectwo podrobione" czy np. "świadectwo sfałszowane" – nie będzie możliwe utożsamienie takiej sytuacji z przesłanką fałszywych dowodów, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Dodatkowo wskazać należy, że z uwagi na to, że załączone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia okazało się sfałszowane organ wszczął postępowanie w zakresie określenia długu celnego i należnego podatku od sprowadzonego towaru zakończone decyzją ostateczną. W postępowaniu tym nie uwzględniono świadectwa pochodzenia. Brak jest również jakiegokolwiek dowodu, że otrzymana przez organ informacja od Chińskiej Rady Promocji Handlu Międzynarodowego z dnia [...] maja 2004r. jest dokumentem fałszywym. Zdaniem Sądu organy zasadnie zatem uznały, iż w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi przesłanka wskazana przez skarżącego, która uzasadniałaby uwzględnienie wniosku i uchylenie w odpowiednim zakresie decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2006 r. Zarzuty skarżącego, zdaniem Sądu, zmierzały do podważenia prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, a nie koncentrowały się na wykazaniu wystąpienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Niezrozumiałe są również zarzuty skarżącego dotyczące związania organu orzeczeniem Sądu. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. nie rozstrzygał merytorycznie skargi. Skarga na decyzję z 14 lutego 2006r. została odrzucona. Ponadto organ nie powoływał się w uzasadnieniu decyzji na związanie w sprawie orzeczeniem sądu. W ocenie Sądu uzasadnienie skargi w tym zakresie odnosiło się do innych skarg, dotyczących innych zaskarżonych decyzji przez skarżącego. Ponadto wskazany przez pełnomocnika skarżącego zarzut, że postanowienie o wszczęciu postępowania nie zostało doręczone stronie (gdyż odebrała go osoba podpisująca się "T") – jest w niniejszej sprawie również niezrozumiały. W aktach znajduje się potwierdzenie odbioru postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie z dnia [...] lipca 2008r. podpisane przez "W.J. pełnomocnictwo 171/02" k-103 akt administracyjnych. Jako całkowicie niezrozumiały należy również uznać zarzut dotyczący art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Zarzut ten został sformułowany w następujący sposób: "... przedmiotowe postępowanie, dotyczące w istocie decyzji ostatecznej, która utrzymała w mocy decyzję pierwszoinstancyjną określającą kwotę zobowiązania strony wobec Skarbu Państwa, w które stroną była również Agencja Celna, to jednak [...] nie został uznany za stronę postępowania i ten stan rzeczy również narusza prawo, bowiem zgodnie z przepisem art. 209 § 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. nr 23, poz. 1 17 z poz. zm.), dłużnikiem długu celnego w przypadku dopuszczenie towaru do obrotu jest zgłaszający, w szczególności, że działał on w warunkach przedstawicielstwa pośredniego, jak w niniejszej sprawie [...]". Dalej wskazano, że "Stan taki powoduje, że o wszelkich wnioskach składanych przez którąkolwiek ze stron postępowania pierwszoinstanycjnego wskazanych w decyzjach, winny być informowane wszystkie strony, bowiem w przeciwnym wypadku strona pozbawiona takiej informacji uprawniona jest do złożenia wniosku w trybie art. 240 § 1 pkt. 4 o. p., co czyni wydane decyzji nieważne z mocy prawa...". Z tak sformułowanego zarzutu nie sposób wywieść czy dotyczy on postępowania zakończonego decyzją ostateczną, czy postępowania wznowieniowego. Ponadto wskazać należy, ze w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną z [...] lutego 2006r. Agencja Celna nie była adresatem decyzji, nie brała udziału w postępowaniu i nie była stroną postępowania. Również za niezasadny należy uznać zarzut powołania w zaskarżonej decyzji w nieprecyzyjny sposób podstawy prawnej – art. 15 § 1 Kodeksu celnego. Wskazać należy, że przywołany przepis nie był podstawą rozstrzygania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją jak również nie był przywoływany w postawie prawnej zaskarżonej decyzji. To samo dotyczy wymiaru odsetek wyrównawczych, które nie były określone w zaskarżonej decyzji. W tych okolicznościach należało przyjąć, że Dyrektor Izby Celnej uznając, iż nie wystąpiła przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej działał w granicach prawa, a dokonana ocena była prawidłowa. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. ( - ) Dariusz Skupień ( - ) Stefan Kowalczyk ( - ) Anna Juszczyk-Wiśniewska