I SA/Go 219/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 30 maja 2011 r. wniosku P.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2009 roku postanowił: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że nie ma oszczędności ani majątku. Mieszka z żoną i utrzymują się z renty uzyskiwanej przez skarżącego w wysokości 1100 zł oraz wynoszącej 820 zł emerytury jego żony. Każde z małżonków prowadzi odrębnie działalność gospodarczą, która jednak nie jest dochodowa. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń o które dodatkowo wezwano skarżącego wynika, że skarżący [...] kwietnia 2011 r. skarżący zgłosił zawieszenie działalności gospodarczej. Za pierwsze trzy miesiące 2011 roku wykazywał w księgach podatkowych stratę z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości (-) 2.783 zł (przychody 67.271,68 zł, koszty uzyskania przychodu: 70.054,85 zł). Jego żona również wykazywała stratę w wysokości (-) 4.421,59 zł (przychody: 70.305,03 zł, koszty uzyskania przychodów: 74.726,62 zł). Skarżący przedłożył także odpisy deklaracji miesięcznych dla podatku od towarów i usług za pierwsze trzy miesiące 2011 roku. Wynika z nich, że w sumie za trzy miesiące wartość sprzedaży netto wyniosła 67.272 zł, a wartość netto nabytych towarów i usług 60.681 zł. W przypadku żony skarżącego wartość sprzedaży w tych samych okresach rozliczeniowych wyniosła w sumie netto 70.305 zł, zaś wartość nabytych towarów i usług netto wyniosła w sumie 68.521 zł. Z zeznań podatkowych za 2010 rok wynika, że skarżący, obok dochodów z renty, zadeklarował dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości brutto 79.557,61 zł. Jego żona natomiast deklarowała stratę z prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący z żoną są właścicielami samochodu osobowego nabytego w 2011 roku za 15.000 zł. Jednocześnie skarżący oświadczył, że jest właścicielem dwunastoletniego samochodu ciężarowego oraz czteroletniego samochodu osobowego [...], które jednak zostały zajęte w prowadzonym przeciwko skarżącemu postępowaniu egzekucyjnym, co uniemożliwiło mu prowadzenie działalności gospodarczej. Saldo rachunku bankowego skarżącego na dzień składania wniosku o przyznanie prawa pomocy ([...] kwietnia 2011 r. - k. 50) wynosiło 13,78 zł, a na koniec kwietnia 2011 roku wynosiło 6,88 zł. Suma sald na rachunkach bankowych żony skarżącego wynosiła natomiast na dzień złożenia wniosku 4.000 zł, a na jednym z rachunków saldo na [...] maja br. wynosiło 5.100 zł. Skarżący oświadczył jednocześnie, że miesięczne koszty utrzymania jego rodziny wynoszą 2.382 zł. W tak ustalonej sytuacji majątkowej skarżącego, jego wniosek należało uwzględnić w części. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, przysługuje w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast w razie wykazania, że poniesienie pełnych kosztów utrzymania mogłoby narazić wnioskodawcę lub jego rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ocena istnienia przesłanek prawa pomocy winna odbywać się poprzez porównanie możliwości finansowych strony z obciążającymi ją kosztami postępowania. Należy jednak zaznaczyć, że w orzecznictwie i piśmiennictwie prezentowane jest stanowisko zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Wskazuje się przykładowo, że do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia (zob. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2009r. str. 696). Sytuacja majątkowa skarżącego i jego żony nie jest na tyle trudna, by uzasadniała sfinansowanie całości udziału skarżącego w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Skarżący i jego żona posiadają bowiem stałe dochody, a wyciągi z ich rachunków bankowych potwierdzają, że dysponują oszczędnościami. Niemniej konieczne było zwolnienie skarżącego z wpisu od skargi. Na takim rozstrzygnięciu zaważył fakt, że ze skarg skarżącego przed tutejszym sądem toczy się łącznie kilkadziesiąt postępowań, co powoduje, że łączna wysokość należnych w nich wpisów zamyka się kwotą na tyle znaczną, że przekracza możliwości majątkowe skarżącego. Zważywszy jednak, że wpis od skargi jest jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania, postanowiono o zwolnieniu skarżącego jedynie w jej zakresie. Brak było natomiast podstaw do ustanowienia radcy prawnego. Jak wskazano bowiem wcześniej, skarżący i jego żona posiadają zasoby finansowe, a zatem nie zachodzi obawa, że sfinansowanie wynagrodzenia pełnomocnika narazi skarżącego i jego rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego. W tym stanie rzeczy, postanowiono jak w sentencji (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).