I SA/Go 223/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 czerwca 2017 r. wniosku strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia: 1) zwolnić skarżącego od wpisu od skargi, 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić. K.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi określonego na kwotę 30.017 zł, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z jego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że po zaprzestaniu z dniem [...] kwietnia 2015 r. działalności gospodarczej nie uzyskuje żadnych dochodów. Nie ma majątku, ani oszczędności. Mieszka z ojcem, narzeczoną i roczną córką. Utrzymują się z renty chorobowej ojca w wysokości 980 zł netto miesięcznie oraz zasiłku macierzyńskiego narzeczonej w kwocie 1.600 zł miesięcznie. Ponoszone koszty na mieszkanie określił na kwotę 200 zł, opłatę za media, telefon 50 zł i środki czystości 30 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika w sprawie (art. 245 § 3 tej ustawy). Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a określa przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08, CBOSA). Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy więc do Sądu, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 326/08, CBOSA). Oceniając sytuację finansową i majątkową przedstawioną przez skarżącego uznać należy, że nosi ona znamiona wyjątkowości. Jak wynika z oświadczeń skarżącego, nie osiąga on żadnych dochodów, nie posiada majątku ani środków pieniężnych. Pozostaje na utrzymaniu ojca i konkubiny, których dochody są obiektywnie niskie i nie mogą zostać uznane za wystarczające do poczynienia wydatków innych niż służące bieżącemu i koniecznemu utrzymaniu. Powyższe stanowi przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zważywszy jednak, iż jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi, Sąd uznał za zasadne udzielenie pomocy sądowej stronie skarżącej w postaci zwolnienia od uiszczenia tego wpisu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 4 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.