I SA/Go 232/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lipca 2013 r. na skutek wniesionego sprzeciwu wniosków skarżących o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi L.K., W.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wysokości dochodu za 2006 r. postanawia 1. Zwolnić skarżących od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości przekraczającej 200 (dwieście) złotych. 2. Ustanowić dla skarżącego doradcę podatkowego. 3. W pozostałym zakresie wnioski oddalić. L. i W. małżonkowie K. wnieśli skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] określającą skarżącym wysokość dochodu za 2006 r., który nie powoduje powstania zobowiązania podatkowego w kwocie 29.341 zł. Wraz ze skargą skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 kwietnia 2013 r. wezwano skarżących do przedłożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPF). W podpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożyli dwa odrębne formularze PPF. Z wniosku L.K. wynika, że wnosi ona o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z kolei W.K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Z oświadczeń skarżących złożonych w przedmiotowych formularzach oraz dodatkowych dokumentów przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego (tj. zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia skarżącej, wyciągów ze wszystkich lokat i rachunków bankowych obojga małżonków za ostatnie dwa miesiące oraz dokumentu potwierdzającego wysokość renty skarżącego) wynika, że prowadzą oni wspólnie gospodarstwo domowe i wychowują dwoje dzieci (w wieku 18 i 14 lat). Są właścicielami domu mieszkalnego o powierzchni 99 m2. Nie mają innego majątku, w tym oszczędności. Utrzymują się z renty skarżącego wynoszącej netto 561,51 zł miesięcznie oraz wynagrodzenia za pracę skarżącej w wysokości netto ok. 3.592,62 zł. Ponoszą raty kredytowe oraz wydatki na leki i dojazdy skarżącej do pracy. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. W motywach uzasadnienia wskazał, że z porównania sytuacji majątkowej skarżących oraz kosztów postępowania w niniejszej sprawie, nie wynika by poniesienie ich w pełnej wysokości mogło narazić skarżących na uszczerbek utrzymania koniecznego. Skarżący wprawdzie nie mają oszczędności, lecz nie jest to okoliczność samoistnie rozstrzygająca o konieczności uwzględnienia ich wniosku. Skarżący uzyskują, wprawdzie niewygórowane, lecz stałe dochody. Jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest natomiast wpis od skargi, który - z uwagi na przedmiot zaskarżonej decyzji - należny jest w wysokości 500 zł. W ocenie referendarza sądowego poniesienie tej wysokości opłaty nie będzie stanowiło zauważalnego uszczerbku finansowego dla skarżących. Skarżący nie wykazali bowiem, że ich dochody są pochłaniane w całości przez wydatki związane z bieżącym, koniecznym utrzymaniem. Deklarowane we wnioskach dodatkowe wydatki związane ze spłatą kredytów oraz zakupami leków i dojazdami do pracy nie zostały przez skarżących w ogóle sprecyzowane. Od powyższego postanowienia skarżący wnieśli dwa odrębne sprzeciwy. W.K. podniósł, że otrzymuje rentę w wysokości 561,51 zł, która nie zaspokaja najważniejszych potrzeb egzystencjonalnych a uiszczenie opłaty w wysokości 500 zł uniemożliwi mu dostęp do Sądu, gdyż za 61,51 zł nie jest w stanie się utrzymać. Zauważył również, że wniósł także o ustanowienie doradcy podatkowego, do czego nie odniesiono się w uzasadnieniu postanowienia referendarza. Z kolei L.K. wskazała, że jej dochody netto miesięcznie nie wynoszą 3592,62 zł, a ok. 2700 zł. Zaznaczyła, że ograniczono jej wymiar zatrudnienia do 4,5/18 w drugim miejscu pracy, co pomniejsza wynagrodzenie o ok. 250 zł netto miesięcznie. Spłacany kredyt walutowy zaciągnięty na budowę domu, z uwagi na wzrost kursu dolara jest również znaczącym obciążeniem (300 zł). Dodatkowo ubezpieczenie tego kredytu to wydatek 100 zł. Skarżąca podniosła, że wraz z małżonkiem ponoszą zwiększone koszty w związku z ograniczoną możliwością poruszania się (II grupa inwalidztwa - schorzenie narządu ruchu). Mąż skarżącej choruje przewlekle na chorobę Bűrgera, która znacząco utrudnia mu funkcjonowanie. Córka zaś przewlekle choruje na astmę i atopowe zapalenie skóry, z czym wiąże się konieczność wykupu leków i maści. Skarżąca wskazała, że są to wydatki zmienne. Podniosła również, że ponosi koszty dojazdu samochodem do pracy i córki do szkoły w wysokości 130 zł miesięcznie. Nadto skarżąca oświadczyła, że ponoszą wraz z małżonkiem następujące opłaty: za energię elektryczną 283,20 zł, za wodę 178,32 zł, podatek od nieruchomości 68 zł, gaz 595,71 zł (w okresie grzewczym 1900 zł), pomocne w jej pracy internet i telefon 200 zł. Zaznaczyła, że z wypłaty ma potrącane pożyczki – 145 zł z funduszu mieszkaniowego i 500 zł z kasy zapomogowo-pożyczkowej. Wskazała również, że w związku ze zbliżającym się rokiem szkolnym musi dokonać zakupu podręczników i przyborów szklonych. Podniosła także, że ponosi koszty związane z utrzymaniem samochodu, bez którego nie mogłaby funkcjonować. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. , poz.270 – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy zostały spełnione przez skarżących jednakże tylko w niepełnym zakresie, tj. co do częściowego zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi a w przypadku skarżącego także w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Uzasadniania to przede wszystkim ich aktualna niezbyt łatwa sytuacja finansowa. Obarczenie skarżących ciężarem uiszczenia przedmiotowego wpisu w całości, zdaniem Sądu, naraziłoby rodzinę skarżących na uszczerbek pogarszający ich sytuację finansową. Z dokumentów przedłożonych przez skarżących wynika bowiem, że nie posiadają oszczędności, a osiągane przez nich dochody w znacznej części przeznaczane są na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem domu i rodziny. Dokonując oceny wniosków skarżących Sąd uwzględnił możliwości zarobkowe skarżących, biorąc pod uwagę również fakt ich niepełnosprawności. Sąd uwzględnił także wydatki, jakie skarżący ponoszą w związku z podjętymi zobowiązaniami (spłata kredytów), choć nie ulega wątpliwości, że są to zobowiązania zaciągnięte dobrowolnie i nie mogą mieć zasadniczego wpływu na ocenę zasadności wniosku. Wzięto również pod uwagę wskazanie na koszty, ponoszone przez skarżących w związku z zakupem leków i wydatki związane z przygotowaniem dzieci do szkoły (mimo, że nie zostały one dokładnie sprecyzowane). Nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od wynikającego z art. 84 Konstytucji RP obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Zatem mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danego podmiotu na współobywateli. Z oświadczeń oraz dokumentów przedłożonych przez skarżących wynika, że ich miesięczny dochód to 3261,51 zł netto. Z przedłożonej przez skarżącą kopii pisma z Zespołu Szkół [...], wynika, że wspomniane przez skarżącą zmniejszenie etatu nastąpi dopiero po upływie okresu wypowiedzenia, tj. od dnia [...] września 2013 r. Można zatem potwierdzić, że skarżący otrzymują stałe choć niewygórowane dochody a czyniąc stosowne oszczędności będą w stanie partycypować w kosztach sądowych. Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz fakt, że jedyną opłatą podlegającą obecnie uiszczeniu jest wpis od skargi, Sąd uznał, że zasadne jest udzielenie pomocy sądowej skarżącym w postaci zwolnienia ich od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości przekraczającej 200 zł, co oznacza, że z pozostałej części należnego wpisu skarżący są zwolnieni. Wyjaśnić przy tym należy, że małżonkowie K. są obowiązani do uiszczenia wpisu solidarnie, zatem uiszczenie kwoty 200 zł przez jedno ze skarżących zwalnia z tego obowiązku drugiego. Zaznaczyć jednak trzeba, że pomimo solidarności przy uiszczaniu wpisu sądowego, każdy ze skarżących może składać do Sądu odrębne wnioski dotyczące tylko jego osoby. Zatem z uwagi na to, że tylko W.K. wniósł o ustanowienie doradcy podatkowego, uznając zasadność przyznania pomocy profesjonalisty, tylko jemu zostało przyznane prawo pomocy w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.