I SA/Go 233/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 października 2010 r. na skutek wniosku "E" Sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za luty 2005 r. postanawia zwolnić skarżącą Spółkę od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej. Wraz ze skargą kasacyjną wniesioną na wyrok tutejszego Sądu z dnia 10 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Go 233/10 skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wykazując zasadność wniosku skarżąca Spółka podniosła, że nie posiada majątku oraz nie dysponuje środkami pozwalającymi na wniesienie opłat sądowych. Wobec zajęcia majątku w postępowaniu egzekucyjnym, spółka zaprzestała prowadzenia działalności handlowej. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że kapitał zakładowy skarżącej wynosi 75.000 zł, wartość środków trwałych 7.398 zł, a zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł 229.533 zł. Spółka posiada dwa rachunki bankowe z których jeden wykazuje saldo dodatnie w wysokości 5.624,26 zł, a na drugim saldo jest ujemne (-130.659,63 zł). Ponieważ jednocześnie z wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie rozpoznawano wnioski o przyznanie prawa pomocy złożone przez skarżącą również w innych równolegle toczących się sprawach, Sąd zaniechał wzywania do dodatkowego udokumentowania sytuacji majątkowej w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) i przeprowadził dowód z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Z dokumentów tych wynika, że w 2009 rok spółka zadeklarowała dochód w wysokości 48.793,72 zł (deklaracja CIT 8). Wartość sprzedaży towarów oraz świadczenia usług będąca podstawą obliczenia podatku należnego (wg deklaracji VAT-7) kształtowała się następująco: we wrześniu 2009 r. - 460.137 zł, w październiku 2009 r. - 474.029 zł, w listopadzie 2009 r. - 7.593 zł, w grudniu 2009 r. - 17.193 zł, w styczniu 2010 r. - 11.373 zł, a w lutym 2010 r. - 11.193 zł. Jednocześnie deklarowano nabycie towarów i usług: we wrześniu 2009 r. o wartości netto 461.742 zł, a w październiku 2009 r. - 489.844 zł, w listopadzie 2009 r. - 17.532 zł, w grudniu 2009 r. - 3.564 zł, w styczniu 2010 r. - 2.913 zł. Z przedstawionych dokumentów bankowych wynika, że na jednym z rachunków bankowych spółki na dzień [...] kwietnia 2010 r. saldo było zerowe, na drugim zaś wynosiło -32.114 zł (przy dostępnym limicie debetowym wynoszącym 150.000 zł). Spółka przedstawiła jednocześnie zestawienie umów leasingowych, z którego wynika, że na podstawie umów leasingu korzysta z trzech samochodów osobowych ("[...]") oraz 6 zbiorników na gaz płynny. Łączna wartość wynagrodzenia za korzystanie z tych przedmiotów wynosi 12.340,76 zł. Ze złożonego zestawienia wynika również, że spółka w okresie od grudnia 2009 roku do lutego 2010 roku odnotowała stratę wynoszącą łącznie -7.505,77 zł. Ponadto w uzasadnieniu złożonego wniosku o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej, Spółka oświadczyła, że nie dysponuje aktualnie środkami i majątkiem pozwalającym na wniesienie opłat sądowych oraz, że Spółka nie prowadzi działalności handlowej, albowiem organ podatkowy prowadzi egzekucję wydanych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co stanowi jego zakres całkowity w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zgodnie z § 4 cytowanego artykułu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Zaś, przepis art. 246 § 2 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie prawnej (a taką jest skarżąca), a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem, zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe i jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Z cyt. wyżej art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika jednak, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (por. post. NSA z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSA i WSA z 2005 r. z. 1 poz. 8). Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy to nastąpiło należy do oceny sądu. Świadczy o tym użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże". Podkreślić przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a., nie ma charakteru obowiązującego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba, szczególnie w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Godzi się też zauważyć, że zła sytuacja majątkowa osoby prawnej, która prowadzi bieżącą działalność gospodarczą, sama przez się nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, bowiem dochodzenie swoich praw przed sądem jest elementem tej działalności i wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. Wydatki na koszty sądowe powinny być traktowane jako wydatki niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. W działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które wiążą się z koniecznością ponoszenia wydatków finansowych. Do takich zaliczają się również wydatki sądowe konieczne do dochodzenia swoich praw m.in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wydatki te należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Inne potraktowanie kosztów sądowych oznaczałoby nieuzasadnione preferowanie jednych wydatków przed innymi. Zwolnienie w takiej sytuacji od kosztów sądowych prowadziłoby do kredytowania na uprzywilejowanych warunkach każdego, kto uzna, że wydatki związane stricte z bieżącą działalnością są bardziej istotne niż te, które służą ochronie interesów w postępowaniu przed sądem. Mając na względzie powyższe zasady, w oparciu o złożone przez skarżącą Spółkę dokumenty, jak też z uwagi na okoliczności sprawy, w szczególności sytuację finansową i majątkową skarżącej Spółki, co związane jest z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej, Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. O tym, że spółka nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania przekonuje także okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej i dokonane zajęcia wszystkich posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych, należności od dostawców, towarów handlowych, jak również zestawienie obrotów dokonanych w 2010 r. i jego spadek w porównaniu do poprzednich okresów rozliczeniowych, jak również decyzja Naczelnika Urzędu Celnego o cofnięciu skarżącej zezwolenia na prowadzenie działalności jako podmiot pośredniczący z powodu powstania zaległości w podatku akcyzowym, co bez wątpienia będzie miało wpływ na pogorszenie, i tak złej, sytuacji finansowej. Sąd wziął pod uwagę także czynnik licznych zainicjowanych przez Spółkę spraw przed tutejszym Sądem (aktualnie na różnych etapach) i to, że przedmiotowa sprawa nie jest jedyną w której skarżąca zobowiązana jest do uiszczenia należnego wpisu sądowego. Mając zatem na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.