I SA/Go 235/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Protokolant Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2008 r. sprawy ze skarg T.K. Firma Handlowa "A" oraz Przedsiębiorstwa Spedycji na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżących: T.K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) oraz Przedsiębiorstwa Spedycji kwotę 655 zł (sześćset pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Go 235/06 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2005 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego z [...] września 2005 r. uchylającą decyzję nr [...] z [...] września 2003 r. w części dotyczącej zastosowania stawki celnej i określającą ponownie Skarżącym Agencji Celnej i Firmie Handlowej "A" T.K., kwoty długu celnego i należnego podatku za sprowadzony towar. Rozstrzygnięcia organów celnych zapadły na podstawie stanu faktycznego ustalonego przez te organy w sposób następujący. W dniu [...] lipca 2003 r. Agencja Celna działająca jako przedstawiciel pośredni T.K. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym w ramach procedury uproszczonej ( wpis do rejestru nr [...], zgłoszenie celne uzupełniające nr E [...] z [...] lipca 2003 r.) towar – tkaninę, z zastosowaniem konwencyjnej stawki celnej na podstawie świadectwa pochodzenia nr [...] z [...] czerwca 2003 r. Organ celny korzystając z postanowień przepisów § 20 a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia ( Dz. U. nr 130, poz. 851 ze zm. ), uznał za stosowne przekazanie świadectwa pochodzenia do weryfikacji organowi wystawiającemu ten dokument, pod kątem sprawdzenia jego autentyczności oraz prawidłowości danych w nim zawartych. Organ pierwszej instancji stwierdził, że weryfikacja przeprowadzona przez Biuro do Spraw Inspekcji Wwozu, Wywozu i Kwarantanny Chińskiej Republiki Ludowej wykazała, iż świadectwo pochodzenia nr [...] załączone do zgłoszenia celnego nr E [...] z [...] lipca 2003 r. jest sfałszowane. Postanowieniem z [...] października 2004 r. organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z 16 września 2003 r. Decyzją z [...] września 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego uchylił decyzję z [...] września 2003 r. w części dotyczącej określenia stawki celnej oraz dokonał ponownego określenia kwoty długu celnego i należnego podatku za sprowadzony towar. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał na negatywny wynik przeprowadzonej przez organy Chińskiej Republiki Ludowej weryfikacji świadectwa pochodzenia towarów, które zostało sfałszowane. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z pkt 10 Postanowień wstępnych do Taryfy Celnej będącej załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej ( Dz. U. nr 226, poz. 1885 ), do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia dla towarów, których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj lub region pochodzenia towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej. Ponieważ sporny towar został wymieniony w Wykazie nr 3 do rozporządzenia z 15 października 1997 r. to zgodnie z § 11 ust.1 pochodzenie tych towarów dla zastosowania stawki konwencyjnej musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia wystawionym zgodnie z wymogami określonymi w § 13 rozporządzenia. Formalny warunek przedłożenia dowodu pochodzenia oznacza, że dowód ten powinien być prawidłowy tak pod względem formalnym, jak i materialnym. Oceny formalnej dokonuje organ celny w trybie art. 70 Kodeksu celnego. Natomiast ocena materialna możliwa jest tylko po przeprowadzeniu weryfikacji, do której powołane są władze celne kraju eksportu. Reasumując organ I instancji stwierdził, że opierając się na załączonych do zgłoszenia celnego dokumentach oraz wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia jedyną możliwą do zastosowania stawką celną dla towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym wg zgłoszenia celnego [...] z [...] lipca 2003 r. jest stawka celna autonomiczna. Od decyzji organu I instancji odwołanie wniosła Skarżąca Agencja Celna, zarzucając decyzji: - naruszenie przepisów proceduralnych mających wpływ na wynik postępowania – art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm. ), - naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 15, art. 16 – 19, art. 65 § 4 pkt 2b, art.85 § 1 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( Dz. U. z 2001r. nr 75, poz. 802 ze zm. ) oraz art. 6 ust. 7, art. 11 c ust. 4 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm. ) z uwagi na uznanie, iż przedstawiony do odprawy celnej towar w ramach procedury uproszczonej nie posiada dostatecznie udokumentowanego pochodzenia w wyniku, którego mógł korzystać z konwencyjnej stawki celnej. Wskazując na powyższe naruszenia Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej stawki celnej i wymiaru długu celnego oraz odsetek, odstąpienie od naliczania odsetek w stosunku do dłużnika solidarnego. Uzasadniając swoje stanowisko Skarżąca wskazała, iż organ I instancji wznawiając postępowanie ( postanowienie z [...] października 2004 r. ) stwierdził, iż w wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia i na jego podstawie nie można zastosować stawki celnej konwencyjnej dla towaru objętego zgłoszeniem celnym uzupełniającym, ponieważ zgodnie z § 20 a ust 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. – jeżeli organ do , którego skierowano świadectwo w celu jego weryfikacji, nie udzieli odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację lub udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru. W ocenie Skarżącej brak jest spójności między wskazanym postanowieniem a uzasadnieniem decyzji organu I instancji, który stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że weryfikacja wykazała, iż świadectwo pochodzenia jest sfałszowane. Skarżąca podkreśliła, że istotą sporu jest uznanie prawidłowości świadectwa pochodzenia. Zgodnie z art. 85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Natomiast na podstawie art. 122 Ordynacji podatkowej powinnością organu podatkowego jest podejmowanie w toku postępowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] grudnia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie z uwagi na fakt nieuzyskania odpowiedzi w terminie 10 miesięcy, od dnia wysłania wniosku o weryfikację. Organ II instancji uznał za prawidłowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że jeżeli upłynie termin 10 miesięcy od dnia skierowania wniosku o weryfikację, a w terminie tym nie zostanie udzielona odpowiedź lub nie będzie ona zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument taki uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru. Organ odwoławczy uznał również za prawidłowe stanowisko organu I instancji, że dołączone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia towaru jest nieprawidłowe do zastosowania stawki celnej konwencyjnej – 9 % i zastosował stawkę celną autonomiczną 30 %, zgodnie z ust. 7, 10 i 11 części A Postanowień do Taryfy celnej. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiedziona została zarówno przez Skarżącą jak i Skarżącego. Skarżąca wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych podniosła takie same zarzuty jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, uzupełniając je o zarzut naruszenia art. 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej. Również w zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego podniesione zostały zarzuty tożsame z zawartymi w odwołaniu, z uzupełnieniem o zarzut naruszenia § 3 i § 5 ust 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych ( Dz. U. nr 155, poz. 1515 ). Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko Skarżąca podniosła argumentację wskazaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wniesiona przez Skarżącego skarga zawiera zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania w szczególności art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nie zastosowanie w toku postępowania przepisu § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia i w ten sposób zaniechanie przeprowadzenia wszystkich czynności dowodowych w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik postępowania. Wskazując na powyższe naruszenia Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji. Uzasadniając swoje stanowisko Skarżący wskazał, że stosownie do § 12 ust. 1 wskazanego rozporządzenia w razie wątpliwości co do pochodzenia towaru, organ celny może zażądać przedstawienia szczegółowego opisu procesu wytwarzania towaru, z którego będzie wynikać, że spełnione zostały warunki określone w przepisach dotyczących pochodzenia towarów. Tym samym doszło do naruszenia art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie dopuszczono do przeprowadzenia dowodu, który mógł się przyczynić do wyjaśnienia sprawy. W piśmie procesowym z 7 stycznia 2008 r. Skarżący wskazał dodatkowo na naruszenie art. 165 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej, ponieważ organ celny I instancji nie doręczył stronie postanowienia o wszczęciu postępowania. W ocenie Skarżącego doszło również do naruszenia art. 210 § 1 pkt 4 w związku pkt 6 Ordynacji podatkowej, ponieważ organ odwoławczy wskazał w podstawie prawnej na przepis art. 15 Kodeksu celnego, bez wskazywania konkretnego punktu tego przepisu. Dyrektor Izby Celnej w Odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z 15 stycznia 2008 r. zarządził na podstawie art. 111 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) zwaną dalej P.p.s.a. połączenie spraw o sygn. akt I SA/Go 235/06 i I SA/Go 254/06 w celu ich łącznego rozpoznania a także rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi okazały się zasadne. Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne ( Dz. U. nr 68, poz. 623 ) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolita Polską członkowstwa w Unii Europejskiej. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sadów przyjęto, że pojęcie "przepisów dotychczasowych" ograniczyć należy do norm prawa materialnego. W "starych sprawach" organ celny obowiązany jest stosować nowe przepisy proceduralne. W myśl art. 85 § 1 Kodeksu celnego, należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Ustalenie zatem stanu towaru jest okolicznością niezbędną do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Z przepisem tym koresponduje przepis art. 122 Ordynacji podatkowej zgodnie, z którym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym ( ogólna zasada prawdy obiektywnej ). Ustalenie w sposób właściwy i zupełny stanu faktycznego stanowi dla organu podstawę do zastosowania przepisów prawa materialnego. W sprawie bezsporne jest, że zgodnie z pkt 10 Postanowień wstępnych do Taryfy Celnej będącej załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej ( Dz. U. nr 226, poz. 1885 ), do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, dla towarów, których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj lub region pochodzenia towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej. Ponieważ sporny towar został wymieniony w Wykazie nr 3 do rozporządzenia z 15 października 1997 r. i zgodnie z § 11 ust.1 pochodzenie tych towarów, dla zastosowania stawki konwencyjnej musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia wystawionym zgodnie z wymogami określonymi w § 13 rozporządzenia. Nadto na podstawie na podstawie § 22 a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, organ celny uprawniony jest w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych do skierowania takiego świadectwa w celu weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo. Ustęp 2 wskazanego przepisu rozporządzenia stanowi, że jeżeli organ, do którego skierowano świadectwo w celu jego weryfikacji, nie udzieli odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację lub udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towarów. Zatem, aby organ celny mógł wywieść negatywne skutki dla podatnika muszą zostać spełnione określone w tym przepisie warunki. Po pierwsze organ musi skierować świadectwo pochodzenia od właściwego organu je wystawiającego. Następnie jeżeli uzyska odpowiedź musi z niej jednoznacznie wynikać, iż świadectwo jest nieautentyczne lub dane w nim zawarte są nieprawidłowe, lub uzyskana odpowiedź danych tych nie zawiera i tym samym nie można uznać takiego świadectwa za prawidłowe. Trzeci warunek polega na tym, że jeżeli organ nie uzyska odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania świadectwa do weryfikacji, to uznaje takie świadectwo za nieprawidłowe. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że weryfikacja świadectwa pochodzenia przeprowadzona przez właściwe organy Chińskiej Republiki Ludowej wykazała, iż świadectwo jest sfałszowane. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że organ te uznał, że organ celny nie otrzymał w terminie 10 miesięcy od dnia wystąpienia z wnioskiem o weryfikację żadnej odpowiedzi, co upoważniało go do przyjęcia, że świadectwo było nieautentyczne. Oba wyrażone przez organy celne stanowiska nie mają oparcia w zgromadzonym przez nie materiale dowodowym. W aktach postępowania celnego znajduje się pismo Izby Celnej z dnia 11 sierpnia 2004 r. ( k. 31 ) , nie przetłumaczone na język polski, skierowane do właściwych władz chińskich. Nie wiadomo jednak czy właśnie to pismo stanowi wniosek o przeprowadzenie weryfikacji świadectwa pochodzenia oraz kiedy zostało ono wysłane. Podkreślić należy, że obliczenie upływu 10 miesięcznego terminu, o którym mowa w § 20 a ust. 2 rozporządzenia jest możliwe dopiero wtedy, kiedy znamy datę, od której termin zaczyna biec. W celu wykazania, że termin ten upłynął organ winien zatem wykazać, że skierował świadectwo do weryfikacji - wysłał je w określonym dniu. W aktach postępowania znajduje się również pismo władz chińskich z [...] września 2004 r. ( k. 40 ) oraz jego tłumaczenie ( k. 45 ). Z dokumentów tych jednak nie wynika, weryfikacji jakiego świadectwa pochodzenia one dotyczą. Okoliczności tej nie sposób ustalić na podstawie analizy dokumentów znajdujących się w aktach postępowania, ani na podstawie uzasadnień obu decyzji. Taka sytuacja powoduje, że nie można przyjąć, iż organy celne w sposób prawidłowy określiły stan towaru w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego ( art. 85 § Kodeksu celnego ). Tym samym stwierdzić należy, iż doszło do naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej, bowiem organy celne nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Nie sposób przyjąć, że organy celne dokonały weryfikacji spornego świadectwa pochodzenia, o której mowa w § 20 a ust. 2 rozporządzenia, skoro na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie można ustalić czy wniosek o weryfikację został wysłany do właściwego organu a jeżeli tak to kiedy? Nie można również ustalić czy pismo władz chińskich z [...] września 2004 r. dotyczy spornego świadectwa pochodzenia. Takie postępowanie organów celnych narusza przepis art. 191 Ordynacji podatkowej wyrażający zasadę swobodnej oceny dowodów. W niniejszej sprawie ocena ta stała się oceną dowolną, ponieważ nie wynika ona z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez organy. Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, a na podstawie art. 200 P.p.s.a. orzekł o kosztach postępowania. /-/ J. Niedzielski /-/ K. Skowrońska-Pastuszko /-/ J. Jaśkiewicz