I SA/Go 27/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Kosicka-Chilczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. sprawy ze skargi T.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania podatkowego oddala skargę. I SA/Go 27/11 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] sierpnia 2010 r. w przedmiocie obciążenia, solidarnie kosztami postępowania w wysokości 13.420, 00 zł T.B. oraz Zakłady "G" sp. z o.o. w związku z powołaniem biegłego rzeczoznawcy dla określenia wartości rynkowej nieruchomości. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny. W dniu [...] sierpnia 2005r. aktem notarialnym Rep. A nr [...] została zawarta umowa sprzedaży udziału 7/10 części w nieruchomości stanowiącej prawo użytkowania wieczystego działek o numerach: [...] wraz z udziałem do 7/10 części budynków tamże położonych oraz prawo użytkowania wieczystego działek o numerach: [...] w całości położonych w [...] dokonaną pomiędzy T.B. - zwanym w umowie kupującym, a Zakładem "G" Sp. z o.o. - zwanym w umowie sprzedającym. Wartość transakcji określona w przez strony w umowie wyniosła 20.000,00 zł. Według wstępnej oceny Naczelnika Urzędu Skarbowego powyższa wartość znacznie odbiegała od wartości rynkowej. Postanowieniem z dnia [...] października 2009r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie określenia podatku od czynności cywilnoprawnych i wezwał strony do podwyższenia wartości. Strony nie wyraziły zgody na podwyższenie wartości, dlatego też umową z dnia [...] kwietnia 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego powołał rzeczoznawcę majątkowego w celu wykonania wyceny wartości rynkowej wskazanych nieruchomości. W dniu [...] maj 2010 r. biegły rzeczoznawca K.M. dokonał oględzin działek. W wyniku dokonanych oględzin w lipcu 2010r. sporządzony został operat szacunkowy dotyczący nieruchomości o łącznej powierzchni zabudowanej i niezabudowanej 10,32 ha, w zakresie: – udziału 7/10 w prawie użytkowania wieczystego gruntu w granicach następujących działek ewidencyjnych: – Nr [...] i Nr [...] o łącznej pow. 2,86 ha (0,41 ha i 2,45 ha) zabudowanych obiektami Zakładu; – Nr [...] o pow. 1,97 ha zabudowanej oczyszczalnią ścieków, – Nr [...] o pow. 0,65 ha zabudowanej budynkiem hydroforni i studniami z ujęciami wody; – udziału 1/1 w prawie użytkowania wieczystego gruntu w granicach następujących działek ewidencyjnych: – Nr [...] zabudowanej obiektami nieprzydatnymi do funkcjonowania Zakładu i Nr [...] niezbudowanej o łącznej pow. 3,25 ha (1,01 ha i 2,24 ha); – Nr [...] o pow. 1,59 ha rola niezabudowana. Ustalona przez rzeczoznawcę wartość nieruchomości wynosiła 2.369.600,00 zł. Wartość określona przez biegłego rzeczoznawcę wyniosła 11748 % wartości podanej przez strony. W dniu [...] lipca 2010r. rzeczoznawca majątkowy wystawił fakturę VAT Nr [...] za wykonanie wyceny wartości rynkowej nieruchomości składającej się z działek o numerach: [...] w udziale 7/10 części i w całości z działek o numerach: [...], na kwotę 13.420,00 zł. W dniu [...] sierpnia 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję, w której za podstawę wymiaru podatku przyjęto wartość nieruchomości ustaloną przez rzeczoznawcę w kwocie 2.369.600 zł. W dniu [...] sierpnia 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie, w którym obciążył strony kosztami powołania biegłego w wysokości 13.420,00 zł. W dniu [...] września 2010r. skarżący T.B. złożył zażalenie na wydane postanowienie, zarzucając mu: - określenie przez organ podatkowy wartości rynkowej przedmiotu czynności cywilnoprawnej zawartej aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...].08.2005r. w oparciu o opinię biegłego rzeczoznawcy, w której brak jest metod ustalenia wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej w sporządzonym operacie, - obciążenie stron umowy kosztami postępowania przed uprawomocnieniem się decyzji określającej zobowiązanie z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Postanowienie organu II instancji zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonemu postanowieniu obrazę art. 269 w związku z art. 267 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacji podatkowej poprzez przedwczesne obciążenie podatnika kosztami o których mowa w art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 9.09.2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organom podatkowym. Jednocześnie wniesiono o zasądzenie kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazano, że organ obciążając stronę kosztami postępowania oparł się na właściwym przepisie, jednakże samo obciążenie nastąpiło przedwcześnie. Podkreślono, że w odwołaniu od wydanego postanowienia, skarżący podniósł fakt, iż organ podatkowy określa wartość przedmiotu czynności cywilnoprawnej z uwzględnieniem opinii biegłego w formie decyzji administracyjnej, od której przysługuje odwołanie. W odwołaniu strona może kwestionować zarówno stanowisko organu podatkowego, jak i treść samej opinii. W efekcie postępowania odwoławczego, zaskarżona decyzja może ulec sanacji, bądź nawet uchyleniu. Zakwestionowana może zostać również opinia biegłego. Organ podatkowy nie ma obowiązku nałożenia na stronę kosztów postępowania jednocześnie z wydaniem decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało oddalić jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów powszechnych (Dz. U nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość miedzy organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej ( § 1). Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 ). Oznacza to, że w badaniu w postępowaniu sądowo-administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Dodać również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ), zwaną dalej P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności. Dokonana w tak zakreślonych ramach kontrola zaskarżonego postanowienia, pod względem jej zgodności z prawem pozwala na przyjęcie, że jest ono zgodne z prawem. Odnosząc powyższe uwagi natury ogólne do sprawy będącej przedmiotem oceny Sądu stwierdzić należy, że możliwość obciążenia strony kosztami postępowania przewiduje art. 267 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. ). Przepis ten określa zamknięty katalog kosztów i sytuacji, w których strona może zostać obciążona kosztami postępowania. Organ podatkowy nie może obciążyć strony wszystkimi wydatkami składającymi się na koszty postępowania podatkowego, a jedynie tymi, które wymienia przepis. Zaliczają się do nich następujące koszty: - koszty poniesione w interesie strony albo na jej żądanie, a niewynikające z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie, - koszty wezwania publicznego, o którym mowa w art. 150 OP, - koszty sporządzania odpisów lub kopii, o których mowa w art. 178 OP, - koszty przewidziane w odrębnych przepisach, - koszty powstałe z winy strony. Do grupy kosztów przewidzianych w odrębnych przepisach zaliczają się również koszty sporządzenia opinii przez biegłego. Przepisy podatkowe zawierają szczegółowe uregulowania dotyczące obciążania stron postępowania kosztami opinii biegłego. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 lit c i ust. 3 ustawy z dnia 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2005r. nr 41, poz. 399 ze zm.) podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych przy umowie sprzedaży, stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego. Jeżeli podatnik nie określił wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej lub wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny organu podatkowego, wartości rynkowej, organ ten wezwie podatnika do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. Jeżeli podatnik, pomimo wezwania, o którym mowa w ust. 3, nie określił wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez podatnika wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33 % od wartości podanej przez podatnika, koszty opinii ponosi podatnik. Stosownie do art. 269 Ordynacji podatkowej organ podatkowy ustala, w drodze decyzji, wysokość kosztów postępowania, które obowiązana jest ponieść strona, oraz termin i sposób ich uiszczenia. Wskazany przepis otrzymał nowe brzmienie nadane nowelą z 2002 r. Organ podatkowy ma obecnie możliwość rozstrzygnięcia o wysokości kosztów, które strona jest obowiązana ponieść w każdym stadium postępowania. W poprzednim stanie prawnym organ podatkowy ustalał wysokość kosztów postępowania jednocześnie z wydaniem decyzji. Oznaczało to, że przed, czy też po wydaniu decyzji, rozstrzygnięcie o kosztach nie było już możliwe. Obecnie te ograniczenia czasowe zostały wyeliminowane, co daje organom podatkowym pełną swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięć w przedmiocie kosztów. Intencją ustawodawcy było uwzględnienie faktu, że koszty powstają nie tylko w fazie postępowania podatkowego, ale również w toku czynności sprawdzających, czy kontroli podatkowej, które nie kończą się wydaniem decyzji. W pełni uzasadniają natomiast obciążenie niektórymi kosztami stronę takiego postępowania. Postanowienie w sprawie kosztów dotyczy kwestii incydentalnej, niezwiązanej i istotą sprawy. Pozostaje ona bez wpływu na wykonalność decyzji podatkowej. Tym samym za niezasadny uznać należy zarzut skarżącego o przedwczesnym wydaniu postanowienia w zakresie obciążenia strony kosztami postępowania. /-/ J. Niedzielski /-/ S. Kowalczyk /-/ A. Rzepecka