I SA/Go 280/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie kwoty długu celnego oraz podatku od towarów i usług postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W związku z wezwaniem do uiszczenia ustalonego na 100 zł wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę na wskazaną na wstępie decyzję, T.K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych podnosząc, że z uwagi na egzekucję należności celnych i podatkowych "znalazł się na progu bankructwa". W treści wniosku skarżący oświadczył, że mieszka wspólnie z żoną i dwoma synami w wieku 18 i 20 lat. Podał również, iż prowadzi nieprzynoszącą żadnego dochodu działalność gospodarczą natomiast jego żona pracuje i zarabia miesięcznie 9827 zł brutto. Wskazał, że miesięczne koszty utrzymania jego rodziny wynoszą 3.000 zł. Stanowią je należności za mieszkanie, telewizję, radio i telefon, żywność oraz "inne opłaty". Skarżący w bieżącym utrzymaniu korzysta z pomocy finansowej ojca i teściów. Wcześniej w niniejszej sprawie skarżący został zwolniony od wpisu od skargi. U podstaw legło stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu. Ustalenia co do sytuacji majątkowej skarżącego były zbieżne z okolicznościami wynikającymi z oświadczenia złożonego w obecnie rozpoznawanym wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Z drugiej jednak strony opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji R.P. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Mając na względzie powyższe rozważania, w ustalonej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że strona zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Przedmiotowa sprawa jest jedną z wielu, w której skarżący został zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego. W takiej sytuacji ocena kondycji majątkowej strony powinna opierać się na analizie całokształtu jego sytuacji życiowej i procesowej. Z tej perspektywy należało ocenić pomoc otrzymywaną przez skarżącego od rodziny jako jedyne źródło pokrycia jego potrzeb związanych z utrzymaniem siebie i bliskich oraz wykazywany brak dochodów z działalności gospodarczej. Niewątpliwie obowiązek pokrycia tych kosztów w licznych sprawach zawisłych przed tutejszym sądem mógłby prowadzić do pozbawienia lub istotnego ograniczenia możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych skarżącego oraz jego najbliższych. Za udzieleniem prawa pomocy przemawia także wzgląd na konstytucyjne prawo do poddania wyroku sądowego kontroli instancyjnej. W tym stanie rzeczy, przy uwzględnieniu, że jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi kasacyjnej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 orzeczono jak w sentencji postanowienia.