I SA/Go 281/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2010 r. sprawy ze skargi T Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niedokonanie zgłoszenia Intrastat oddala skargę. I SA/Go 281/09 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2009 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję własną z [...] listopada 2008 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością T., kary pieniężnej za niedokonanie zgłoszenia Intrastat. Rozstrzygnięcia organów celnych zapadły na podstawie następującego stanu faktycznego. W toku prowadzonego postępowania organ celny stwierdził, że skarżąca nie wywiązała się z obowiązku złożenia zgłoszeń INTRASTAT za okres od sierpnia 2007r. do lipca 2008 r. w przywozie i od maja 2007 r. do lipca 2008 r. w wywozie. Skarżąca jako osoba zobowiązana do składania zgłoszeń INTRASTAT, zostało poinformowana o ciążącym na niej obowiązku pismem nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r., a następnie została trzykrotnie wezwana, upomnieniami nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] z dnia [...] września 2008 r., nr [...] z dnia [...] października 2008 r., do złożenia zaległych zgłoszeń INTRASTAT. Pomimo prawidłowego dręczenia upomnień, skarżąca nie dopełniła w całości nałożonego na nią obowiązku. W reakcji na drugie upomnienie zostały złożone zgłoszenia INTRASTAT za następujące okresy sprawozdawcze: – w przywozie: wrzesień, październik, listopad 2007r., oraz styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2008 r., – w wywozie: styczeń, luty, marzec, kwiecień maj i czerwiec 2008 r. Ponieważ skarżąca w terminie określonym w trzecim upomnieniu nie złożyła brakujących zgłoszeń, Dyrektor Izby Celnej postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2008 r. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie niewykonania obowiązku złożenia zgłoszeń INTRASTAT: – w przywozie za sierpień i grudzień 2007 r., – w wywozie za maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2007 r. Działając na podstawie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej wyznaczył skarżącej siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania. Skarżąca w przepisanym terminie nie skorzystała z przysługującego jej prawa, nie wniosła również żadnych uwag ani nowych dowodów w sprawie. Jedynie wraz z pismem z [...] listopada 2008 r. złożyła brakujące zgłoszenia. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r., Dyrektor Izby Celnej nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 30.000,00 zł (słownie: trzydzieści tysięcy zł). Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji. Skarżąca wniosła na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że organ naruszył dokonując rozstrzygnięcia w sprawie naruszył art. 101 ust. 1 Prawa celnego. Zgodnie z tym przepisem organ ma bowiem uznaniową możliwość nałożenia kary pieniężnej, lecz nie jest do tego zobligowany. W związku z tym organ według własnego uznania może, ale nie musi, obciążyć osobę zobowiązaną karą pieniężną. Taka sytuacja powoduje, że organ winie dokładnie wyjaśnić okoliczności sprawy, a następnie stosownie uzasadnić swoją decyzję. W ocenie skarżącej organ nie uwzględnił argumentów wskazujących na niezawiniony przez skarżącą brak zgłoszeń. Nie uwzględniono również istotnego argumentu, że kondycja finansowa skarżącej, jest na tyle trudna, iż nie jest ona w stanie uiścić kary, a jej zapłata spowoduje utratę płynności finansowej i konieczność postawienia spółki w stan upadłości. Kara powinna spełniać funkcję mobilizującą, a nie doprowadzać do likwidacji podmiotu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało oddalić jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów powszechnych (Dz. U nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość miedzy organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej ( § 1 ). Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 ). Oznacza to, że w badaniu w postępowaniu sądowo-administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Dodać również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ), zwaną dalej P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności. Dokonana w tak zakreślonych ramach kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem pozwala na przyjęcie, że decyzja Dyrektora Izby Celnej jest zgodna z prawem. Podkreślić na wstępie należy, że stan faktyczny sprawy nie jest sporny między stronami. Spór dotyczy jedynie interpretacji art. 100 i art. 101 Prawa celnego w zakresie możliwości nałożenia przez organ celny kary za nie złożenie w określonym terminie zgłoszenia INTRASTAT oraz ewentualnego uwzględnienia przez organ sytuacji ekonomicznej przy dokonywaniu wymiaru tej kar. Podkreślić należy, na co wskazał trafnie organ celny w odpowiedzi na skargę, że jedną z konsekwencji utworzenia w 1993 r. Europejskiego Wspólnego Rynku było zniesienie formalności celnych i innych związanych z handlem zagranicznym. Administracja celna z dniem 1 stycznia 1993 r. przestała być odpowiedzialna za kontrolowanie obrotów towarowych pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Tym samym służby statystyczne, korzystające dotychczas z dokumentów zgłoszeń celnych SAD (Single Administrative Document - Jednolity Dokument Administracyjny), jako źródła danych dla statystyki obrotów towarowych, przestały otrzymywać od służb celnych informacje o obrotach towarowych realizowanych pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej. W związku z tym stworzono nowy system statystyczny - system INTRASTAT, który dostarcza informacji o wewnątrzwspólnotowych obrotach tj. nabyciach i dostawach towarowych. System INTRASTAT zapewnia w najwyższym stopniu kompatybilność statystyki wewnątrzwspólnotowej wymiany handlowej z kontynuowaną statystyką wymiany handlowej z krajami trzecimi, (które nie są członkami Unii Europejskiej) poprzez posługiwanie się tymi samymi klasyfikacjami towarów i krajów, tymi samymi okresami sprawozdawczymi i tymi samymi zmiennymi, objętymi badaniem statystycznym, oraz poprzez stosowanie zbieżnych definicji, co zapewnia wyniki statystyczne o tym samym zakresie informacyjnym i o odpowiedniej jakości. Komisja Wspólnot Europejskich opracowała koncepcję statystyki wymiany handlowej pomiędzy państwami członkowskimi UE, która jest wspólną koncepcją europejską wiążącą w równym stopniu wszystkie kraje członkowskie. Kraje członkowskie dysponują tylko niewielką swobodą w zakresie możliwości stosowania dodatkowych zmiennych statystycznych dla wewnętrznych potrzeb krajowych oraz w zakresie stosowania wewnętrznych przepisów krajowych odnośnie zwolnień z obowiązków statystycznych. Dzięki temu tradycyjna zasada jednolitej koncepcji statystyki handlu zagranicznego została nie tylko zachowana, ale także dodatkowo rozbudowana. Z dniem 1 maja 2004 r. tj. z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wprowadzono w naszym kraju system INTRASTAT, który nakłada na podmioty prowadzące obrót towarowy z innymi państwami Unii Europejskiej obowiązek przekazywania informacji o zrealizowanych przywozach towarów z terytorium Unii Europejskiej na terytorium Polski i wywozach z terytorium Polski na terytorium Unii Europejskiej. Obowiązek przekazywania informacji ciąży na tych podmiotach, u których wartość przywozu bądź wywozu przekroczyła ustalone i ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wartości tzw. progów statystycznych. Kontrola, czy podmioty wypełniają swój obowiązek sprawozdawczy, dokonywana jest przez organ celny, dzięki danym przekazywanym przez krajowe urzędy właściwe w kwestii podatku VAT. Zgodnie z art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (EWG) nr 638/04, podmiotem odpowiedzialnym za dostarczenie informacji do systemu INTRASTAT jest osoba fizyczna lub prawna (dalej - osoba zobowiązana) zarejestrowana jako podatnik VAT w Państwie Członkowskim przywozu/wywozu, która zawarła umowę na dostawę/dostarczenie towarów, przyjmuje/dostarcza lub przewiduje przyjmowanie/dostarczanie dostaw towarów lub jest w posiadaniu towarów pochodzących z przywozu lub przeznaczonych do wywozu. Ponadto, podmiot odpowiedzialny za dostarczenie informacji może przenieść to zadanie na osobę trzecią, przy czym przeniesienie takie w żaden sposób nie ogranicza odpowiedzialności tego podmiotu. Niewypełnienie obowiązków dostarczenia informacji przez podmioty odpowiedzialne na mocy niniejszego rozporządzenia powoduje nałożenie kar określonych przez Państwa Członkowskie. Natomiast art. 8 rozporządzenia stanowi m.in., iż w celu identyfikacji podmiotów odpowiedzialnych za dostarczanie informacji określonych w art. 7 oraz w celu sprawdzenia dostarczonych informacji, organy podatkowe w każdym Państwie Członkowskim dostarczają organom krajowym odpowiedzialnym za gromadzenie i przetwarzanie danych INTRASTAT, przynajmniej raz w miesiącu, wykaz osób fizycznych i prawnych, które zadeklarowały w badanym okresie dostawę towarów do innych Państw Członkowskich lub uzyskanie towarów z innych Państw Członkowskich. Wykaz taki podaje łączne wartości towarów zadeklarowanych przez osoby fizyczne i prawne dla celów podatkowych. Przepisy rozporządzenia określają również, że dane statystyczne dotyczące wymiany towarowej miedzy krajami członkowskimi obejmują osobno dostaw i nabyć wewnątrzwspólnotowych towarów. Również art. 7 i 10 rozporządzenia precyzuje, kto i w jakim przypadku jest odpowiedzialny za dostarczanie informacji do systemu INTRASTAT. Stanowią one, iż osoba staje się zobowiązana do złożenia zgłoszenia INTRASTAT w przywozie lub wywozie po przekroczeniu określonych przez właściwe Państwo Członkowskie podstawowych progów statystycznych (osobno dla przywozu i wywozu). W związku, z czym osoba staje się zobowiązaną do złożenia bądź jednego zgłoszenia w danym okresie sprawozdawczym (po przekroczeniu podstawowego progu statystycznego w przywozie lub wywozie) bądź dwóch zgłoszeń w okresie sprawozdawczym ( po przekroczeniu podstawowych progów statystycznych w przywozie i wywozie). Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zgłoszeń INTRASTAT osoba zobowiązana, o której mowa w art. 97 pkt 2 Prawo celne, dokonuje zgłoszeń INTRASTAT odnoszących się do przywozu towarów, jeżeli wartość dokonanych przez nią w roku poprzedzającym rok sprawozdawczy przywozów towarów przekroczyła wartość określoną odpowiednio dla statystycznego progu podstawowego w przywozie, ustalonego na aktualny rok sprawozdawczy lub wartość dokonanych przez nią w roku sprawozdawczym wywozów towarów przekroczyła wartość określoną odpowiednio dla statystycznego progu podstawowego w wywozie, ustalonego na aktualny rok sprawozdawczy. Wysokość progów statystycznych określona została w ww. rozporządzeniu w sprawie programu badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2007 na następującym poziomie: 1. dla przywozu - 500.000,00 zł 2. dla wywozu - 800.000,00 zł. Z akt sprawy wynika, że skarżąca była zobligowana do przekazywania informacji dla celów ewidencji i statystyki dotyczącej obrotu towarowego z państwami członkowskimi Wspólnoty. Z dniem [...] lipca 2008 r. została wpisana do rejestru podmiotów zobligowanych do składania zgłoszeń INTRASTAT. Zgodnie z danymi znajdującymi się w ewidencji zgłoszeń INTRASTAT skarżąca przekroczyła w roku 2007, ustalone i ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wartości progów statystycznych, stając się osobą zobowiązaną do dokonywania zgłoszeń INTRASTAT w roku 2007, zarówno w przywozie jak i wywozie. Wysokość obrotów pozyskanych z systemu VAT za 2007 r. kształtowała się następująco: 1. nabycia (przywóz) wewnątrzwspólnotowe w okresie styczeń - sierpień wyniosły 533.249 zł; 2. dostawy (wywóz) wewnątrzwspólnotowe w okresie styczeń - maj wyniosły 859.273,00 zł. Z akt sprawy wynika nadto, że skarżąca do dnia wystosowania pierwszego upomnienia, po otrzymaniu informacji o obowiązku, nie rozpoczęła składania zgłoszeń INTRASTAT. Podkreślić również należy, że skarżąca w swoich odwołaniach od wydanych decyzji nie zakwestionowała wystąpienia w jej przypadku obowiązku składania zgłoszeń INTRASTAT. Stosownie do art. 100 ust. 1 Prawa celnego w przypadku niewykonania lub nieprawidłowego wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 98 ust. 1, organ celny, nie więcej niż trzykrotnie, upomina pisemnie osobę zobowiązaną o konieczności złożenia zgłoszenia INTRASTAT lub dokonania korekty zgłoszenia już dokonanego. Skarżąca została trzykrotnie upomniana o obowiązku dokonania zgłoszenia i okoliczność ta jest niesporna. Zgodnie natomiast z art. 101 ust. 1 Prawa celnego na osobę zobowiązaną, która pomimo trzykrotnego pisemnego zgłoszenia nie dokonała zgłoszenia INTRASTAT, organ celny może nałożyć karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Użyty w tym przepisie zwrot "może" należy w ocenie Sądu odczytywać, jako powinność organu celnego do nałożenia kary w sytuacji określonej we wskazanych przepisach. Organ celny nie jest w ocenie Sądu do dokonywania oceny sytuacji ekonomicznej podmiotu na który kara ma być nałożona. Wyszedłby bowiem w tym zakresie poza zakreślone przepisem ramy oceny. Organ może jedynie dokonywać oceny tych elementów, które są wskazane w przepisie. Czyli musi ustalić, czy dany podmiot podlegał obowiązkowi dokonania zgłoszenia ITRASTAT, w jakim zakresie i za jakie okresy. Musi dokonać trzykrotnego, pisemnego upomnienia osoby zobowiązanej. Jeżeli te działania organu celnego nie doprowadzą do wykonania obowiązku dokonania zgłoszenia, to organ jest uprawniony, a nawet zobowiązany do wymierzenia osobie zobowiązanej kary, za jego niewykonanie. Ocen sytuacji ekonomicznej podmioty, co już zostało wskazane, wykracza zatem za ramy określone we wskazanych przepisach Prawa celnego. Trafnie wskazał również Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę, że organ celny nie ma możliwości ani podstaw prawnych do ingerencji w strukturę firmy, zakres obowiązków poszczególnych pracowników ani sprawowanie nadzoru nad nimi, oraz sposób dokonywania i zakres kontroli sprawowanej przez zarząd (właściciela) firmy. Ani też rozstrzygania, czy prowadzona przez spółkę działalność jest dochodowa czy nie. To po stronie prowadzącego działalność gospodarczą spoczywa obowiązek dbania o własne interesy w taki sposób by przynosiły one dochód, co wiąże się między innymi bezpośrednio z wykonywaniem terminowo wszystkich obowiązków ciążących na podmiocie. Terminowe wywiązanie się z ciążących na spółce obowiązków na pewno nie naraziłoby spółki na konieczność uiszczenia nałożonej kary. To właśnie podatnik prowadząc działalność na własny rachunek powinien znać przepisy regulujące uprawnienia i obowiązki wynikające z prowadzonej działalności. Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę. /-/ J. Niedzielski /-/ K. Skowrońska-Pastuszko /-/ B. Rennert