I SA/Go 286/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędziowie Asesor WSA Damian Bronowicki Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2022 r. sprawy ze skargi M.W., R.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę w całości. Pismem z [...] czerwca 2022 r. M.W. i R.W. (dalej: skarżący, strona), reprezentowani przez adwokata J.W., wnieśli skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: organ, DIAS) dnia [...] maja 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] lutego 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na opis i oszacowanie. Z uzasadnienia postanowienia DIAS wynika następujący stan sprawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego, prowadząc egzekucję z majątku strony, na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr [...] z [...] czerwca 2020 r., wezwaniem z [...] czerwca 2020 r. dokonał zajęcia należącej do zobowiązanych nieruchomości, stanowiącej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Odpis zawiadomienia o zajęciu został doręczony zobowiązanym 7 lipca 2020 r. Zawiadomienie o zajęciu zostało również przesłane do Spółdzielni Mieszkaniowej pismem z [...] czerwca 2020 r., gdzie zostało dołączone do akt członkowskich lokalu. Pismem z [...] lipca 2021 r. organ egzekucyjny zawiadomił skarżących o terminie opisu pouczając ich również o możliwości wniesienia zarzutów na opisu i oszacowanie wartości nieruchomości w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania. Zawiadomienie zostało doręczone zobowiązanym w trybie administracyjnym 24 sierpnia 2021 r. Z przeprowadzonej w dniu [...] września 2021 r. czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości sporządzono protokół, o którym mowa w art. 110r ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Protokół został doręczony zobowiązanym 18 października 2021 r. Podaniem z [...] października 2021 r. skarżący wnieśli zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości i jednocześnie złożyli wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów. W przedmiotowym środku prawnym zarzucili, że wyceniona wartość nieruchomości jest rażąco zaniżona. Postanowieniem z [...] listopada 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przywrócił termin do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Jednocześnie postanowieniem z [...] listopada 2021 r. uznał wniesione zarzuty do opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości za niezasadne. Jak wskazał DIAS postanowienia z [...] listopada 2021 r. w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oraz w sprawie wniesionych zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości zostały przesłane za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. oddzielnie każdemu ze skarżących i doręczone 13 grudnia 2021 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że w obu przypadkach odbiór korespondencji potwierdził własnoręcznym podpisem R.W.. Przedmiotowe rozstrzygnięcia zawierały pouczenie o przysługującym im prawie do złożenia zażalenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Ww. postanowienia z [...] listopada 2021 r. nie zostały zaskarżone. W dniu 29 grudnia 2021 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynęły podania skarżących z [...] grudnia 2021 r., zawierające zarzuty na opis i oszacowanie nieruchomości - spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego. W złożonym środku zaskarżenia zarzucili rażące zniżenie wartości wycenianego lokalu, wnosząc o uchylenie opisu i oszacowania i sporządzenie oszacowania uwzględniającego rzeczywistą wartość mieszkania. Pismem z [...] stycznia 2022 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do skarżących o sprecyzowanie ww. podania. W odpowiedzi zobowiązani podnieśli, że organ rozpatrzył podanie w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania, natomiast nie otrzymali postanowienia w sprawie wniesionych zarzutów do opisu i oszacowania, które przez organ powinny być rozpoznane. Wskazali w związku z tym, że "treść pisma Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2022 roku nie pozostaje w zgodzie, ani ze stanem faktycznym, ani tym bardziej prawnym". Wyjaśnili, że "z ostrożności proceduralnej" ponowili te zarzuty, biorąc pod uwagę niejasne pouczenie w pkt 4 na ostatniej stronie postanowienia z [...] listopada 2021 r. o przywróceniu terminu. Postanowieniem z [...] lutego 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 61 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał na zakończenie postępowania w przedmiocie wniesionych zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości postanowieniem z [...] listopada 2021 r., doręczonym 13 grudnia 2021 r. Przedmiotowe postanowienie nie zostało zaskarżone, stając się tym samym ostateczne w dniu 20 grudnia 2021 r. Organ egzekucyjny ocenił tym samym, że brak było podstaw do rozpatrzenia ponownie wniesionych zarzutów w tej samej sprawie. W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie skarżący zarzucili brak doręczenia im postanowień dotyczących rozpoznania zgłoszonych zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Stwierdzili, że doręczono, każdemu z nich oddzielnie, wyłącznie postanowienia o przywróceniu terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości datowane na [...] listopada 2021 r., natomiast nie doręczono im postanowienia w sprawie wniesionych zarzutów. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonych postanowień oraz nakazanie organowi pierwszej instancji doręczenia postanowień w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Postanowieniem z [...] maja 2022 r. DIAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że [...] września 2021 r. organ pierwszej instancji sporządził protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości, który został doręczony zobowiązanym 18 października 2021 r. Na skutek wniesionych pismem z [...] października 2021 r. zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości (wniesionych łącznie z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia), postanowieniem z [...] listopada 2021 r. Naczelnik rozpoznał wniesione zarzuty, uznając je za bezzasadne. Przesyłki zawierające postanowienie w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości zostały nadane za pośrednictwem placówki Poczty Polskiej S.A. (za zwrotnym potwierdzeniem odbioru) jednocześnie z postanowieniem w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia ww. zarzutów. Z treści zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że ww. postanowienia z [...] listopada 2021 r. zostały odebrane 13 grudnia 2021 r. osobiście przez R.W.. Jednocześnie zawierały pouczenie o prawie wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Postanowienia z [...] listopada 2021 r. w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości nie zostały przez stronę zaskarżone, w związku z czym stały się ostateczne z dniem 20 grudnia 2021 r. DIAS zaakcentował, że doręczenie skarżącym w jednej kopercie dwóch postanowień z [...] listopada 2021 r. dotyczących przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów oraz dotyczącego opisu i oszacowania wartości nieruchomości było zgodne z praktyką postępowania organów egzekucyjnych. Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru jasno wynika, co zawierała kierowana do skarżących przesyłka, zaś skarżący nie przedstawili żadnego dowodu, który przeczyłby zapisom znajdującym się na zwrotnych potwierdzeniach odbioru ww. przesyłek. Organ odwoławczy nadto wyjaśnił, że skarżący podaniem z [...] grudnia 2021 r. zażądali wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości w sytuacji, w której wniosek tożsamej treści już został przez nich złożony 25 października 2021 r., a organ pierwszej instancji postanowieniami z [...] listopada 2021 r. rozpatrzył wniesione zarzuty. Powyższe postanowienia zostały doręczone 13 grudnia 2021 r. i z uwagi na niewniesienie przez stronę zażalenia stały się ostateczne z dniem 20 grudnia 2021 r. Tym samym organ pierwszej instancji, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w zakresie rozpatrzenia ponownie wniesionych 27 grudnia 2021 r. zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. DIAS podkreślił przy tym, że przedmiotowe postanowienie zawierało pouczenie jedynie o możliwości wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w terminie 7 dni od daty doręczenia. Natomiast informacja o przysługujących zarzutach do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, była elementem tej części postanowienia, która zawierała informacyjne przywołanie przepisów stanowiących podstawę prawną postanowienia. W pkt 4 podstawy prawnej przytoczono treść art. 110u § 1 u.p.e.a., zgodnie z którą termin do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości wynosi 14 dni od daty od ukończenia opisu i oszacowania nieruchomości. Powyższe unormowanie stanowiło bowiem podstawę ustalenia, że zarzuty wniesione pismem z [...] października 2021 r. zostały złożone z uchybieniem ww. terminu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 w związku z art. 61a § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 110u § 1 u.p.e.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, a w konsekwencji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisów art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a. art. 42 § 1 k.p.a. oraz art. 46 § 1 k.p.a. w zw. art. 18 u.p.e.a. poprzez dokonanie dowolnej w miejsce swobodnej oceny dowodów przez organ drugiej instancji i ustalenie, że skarżący nie udowodnili w toku postępowania w niniejszej sprawie, że nie zostało im doręczone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2021 r. w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, podczas gdy: a) ustalenie takie narusza przepis art. 7 k.p.a., art. 42 § 1 k.p.a. oraz art. 46 § 1 k.p.a. w zw. art. 18 u.p.e.a., albowiem prawidłowe doręczenie w ramach jednej przesyłki kilku pism skierowanych przez organ do strony winno polegać na opatrzeniu koperty przesyłki adnotacją o liczbie i rodzajach kierowanych do stron pism, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło, gdyż na kopertach opatrzonych numerami nadawczymi [...] oraz [...] brak jest adnotacji o tym, że zawierały one więcej aniżeli jedno pismo, a w konsekwencji skarżący nie mogli zweryfikować, czy doręczona im przesyłka jest kompletna i wszcząć w tym przypadku postępowanie reklamacyjne przed Pocztą Polską, zawiadamiając przy tym organ, b) ustalenie takie narusza przepis art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. art. 18 u.p.e.a., albowiem nie uwzględnia działań stron podjętych po doręczeniu im przesyłek opatrzonych numerami nadawczymi [...] oraz [...], z których to działań stron wynika, że skarżący nie mieli świadomości o wydaniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2021 r. w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, czego wyrazem jest ponawianie przez strony zarzutów do opisu i oszacowania zgodnie z pkt 4 pouczenia zawartego postanowienia z dnia [...] listopada 2021 r. o przywróceniu terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, czy też złożenie przez R.W. pisma z dnia [...] lutego 2022 r., w którym skarżący wyraża zdezorientowanie, dlaczego miałby zaskarżać czynność przywrócenia mu terminu do złożenia zarzutów na opis i oszacowanie, skoro to rozstrzygnięcie było dla niego korzystne, albowiem strony postępowania nie wiedziały zupełnie o postanowieniu z dnia [...] listopada 2021 r. w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, które nie zostało im skutecznie doręczone, co w konsekwencji winno prowadzić organ drugiej instancji do ustalenia, że skarżącym w ramach przesyłek opatrzonych numerami nadawczymi [...] oraz [...] doręczono jedynie po jednym piśmie, a mianowicie postanowienie z dnia [...] listopada 2021 r. o przywróceniu terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, a nie doręczono postanowienia z dnia [...] listopada 2021 r. w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, co winno skutkować uchyleniem w całości postanowienia organu pierwszej instancji w całości zaskarżonego zażaleniem pełnomocnika stron z dnia [...] marca 2022 r. W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia DIAS z dnia [...] maja 2022 r. oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, o zasądzenie na rzecz skarżących od DIAS kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów reprezentowania stron przez adwokata, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz.239; dalej: p.p.s.a.), Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponieważ przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą normatywną zaskarżonego postanowienia DIAS z [...] maja 2022 r. i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji z [...] lutego 2022 r. jest art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawa nie konkretyzuje "innych uzasadnionych" przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Należy zatem rozumieć przez nie sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi np. gdy: żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw; brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Zatem jeżeli zaistnieją uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, a do takich przyczyn należą sytuacje, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie to obowiązkiem organu jest odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. (zob. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 06.09.2018 r., I SA/Łd 577/18; WSA w Krakowie z 26.08.2021 r., II SA/Kr 522/21). Pogląd ten jest ugruntowany w piśmiennictwie: "zgodnie z tym przepisem poza przesłankami podmiotowymi i przesłankami przedmiotowymi, które są podstawą do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania należy wskazać też na inne przyczyny uzasadniające wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Do takich innych przyczyn można zaliczyć żądanie dotyczące sprawy już rozstrzygniętej" (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. BECK, wyd. 12, Warszawa 2012 r. str. 299). Warunkiem wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznego postanowienia oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta będzie istniała wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, a do tego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Tożsamość musi zatem dotyczyć zarówno aspektu podmiotowego, jak i przedmiotowego sprawy. W rozpoznawanej sprawie odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła z uwagi na fakt, że skarżący, pismem z dnia [...] października 2021 r., wnieśli zarzuty na opis i oszacowanie, czyli skierowane przeciwko tej samej czynności, którą skarżący zaskarżyli pismami z [...] grudnia 2021 r. Pierwsze z wniesionych zarzutów wszczęły zatem skutecznie postępowanie, co potwierdza fakt wydanego przez organ postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia zarzutów. Stąd Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły, że skoro pismami z [...] grudnia 2021 r. skarżący ponowili zarzuty na opis i oszacowanie wartości nieruchomości, w sytuacji, gdy tożsame przedmiotowo środki prawne zostały przez nich skutecznie złożone 25 października 2021 r. Organy trafnie przyjęły więc, że nie było podstaw prawnych, by rozpoznać zarzuty wniesione po raz kolejny. Poza granice rozpoznawanej sprawy wykracza ocena prawidłowości postępowania organu w pierwotnie wszczętej sprawie. Kwestia tego, czy postanowienie organu egzekucyjnego z [...] listopada 2021 r. uznające zarzuty za niezasadne zostało doręczone skarżącym, nie ma zresztą istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia obecnie wniesionej skargi. Równoważnymi przesłankami zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. są bowiem zarówno fakt zawisłości sprawy, jak i jej rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie musiał i nie mógł oceniać legalności samego postanowienia w sprawie zarzutów. Trzeba zresztą wskazać, że przepisy k.p.a. i p.p.s.a. przewidują środki prawne służące zwalczaniu bezczynności organu administracji. Nie zalicza się do nich ponawianie podania wszczynającego postępowanie. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi w całości.