I SA/Go 289/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 4 lipca 2011 r. wniosku K.M. i M.M. o ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi K.M. i M.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty oraz określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Po otrzymaniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, skarżący wystąpili o ustanowienie doradcy podatkowego, podnosząc, iż sami nie są w stanie sfinansować wynagrodzenia pełnomocnika za sporządzenie skargi kasacyjnej. Skarżący oświadczyli, że nie mają oszczędności. Podali również, że utrzymują się z emerytur w wysokości 3403,34 zł i 290,50 dolarów amerykańskich, a z ich majątku prowadzona jest egzekucja kwoty 10.916 zł. Wobec uznania, że sama treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczająca do ustalenia sytuacji majątkowej skarżących, wezwano ich do złożenia w terminie 7 dni wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków i lokat bankowych, oświadczenia o posiadanych samochodach osobowych, dokumentów potwierdzających wartość dochodów oraz oświadczenia o wysokości miesięcznych wydatków. W pismach sądowych zawierających wezwanie zawarto również pouczenie o obarczających skarżących ciężarze wykazania przesłanek prawa pomocy. Skarżący, pomimo upływu zakreślonego terminu, nie złożyli żądanych dokumentów oraz oświadczeń. W takiej sytuacji wniosek skarżących nie mógł zostać uwzględniony. Z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") wynika, że warunkiem uzyskania prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie, że poniesienie całości kosztów postępowania mogłoby narazić wnioskodawcę lub jego rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego. Dla przyznania prawa pomocy konieczne jest zatem niewątpliwe wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do stwierdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Z oświadczenia skarżących złożonego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikają w sposób niewątpliwy przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący bowiem nie przedstawili żadnego dokumentu potwierdzającego deklarowany we wniosku stan posiadania. Samo natomiast oświadczenie o wysokości uzyskiwanych dochodów, z uwagi na ich deklarowaną wysokość, nie dawało podstaw do uznania, że skarżący nie są w stanie sfinansować usług profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący zostali zatem wezwani do złożenia niezbędnych, wymienionych wcześniej w niniejszym uzasadnieniu, dokumentów. Pomimo upływu terminu skarżący nie wywiązali się z wezwania, co uniemożliwiło poczynienie kategorycznych ustaleń dotyczących ich sytuacji majątkowej. W szczególności ustalenie aktualnej zdolności płatniczej skarżących uniemożliwia brak dokumentów zaświadczających saldo ich rachunków i lokat bankowych. Ostatecznie należało uznać, że skarżący nie wykazali przesłanek prawa pomocy. Ich wniosek należało zatem oddalić (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).