I SA/Go 298/16

I SA/Go 298/16 POSTANOWIENIE Dnia 18 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 października 2016 r. sprawy ze skargi M sp.j. A.O., K.G. na czynność Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji świadectw przewozowych p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Pismem z [...] lipca 2015 r. Izba Celna Wydział Międzynarodowej Pomocy Administracyjnej przekazała Dyrektorowi Izby Celnej wniosek administracji celnej Szwajcarii z prośbą o weryfikację świadectw przewozowych EUR.1 o nr [...] zalegalizowanych dla M sp. j. A.O. K.G., w zakresie spełnienia kryteriów pochodzenia określonych w umowie pomiędzy Szwajcarią a Wspólnotą Europejską. Pismem z [...] sierpnia 2015 r. Dyrektor Izby Celnej zwrócił się do ww. spółki o przekazanie kserokopii wszystkich dokumentów świadczących o wspólnotowym preferencyjnym pochodzeniu wyeksportowanego towaru ujętego w dowodach pochodzenia. Dyrektor Izby Celnej pismem z [...] maja 2016 r. poinformował władze celne Szwajcarii, że w toku postępowania weryfikacyjnego eksporter nie przedstawił dokumentów potwierdzających preferencyjne pochodzenie towarów i nie było możliwości przeprowadzenia weryfikacji świadectw przewozowych pod kątem sprawdzenia prawidłowości wystawienia świadectw oraz potwierdzenia czy spełnione zostały reguły pochodzenia określone w umowie, a następnie pismem z [...] maja 2016 r. poinformował o tym skarżącą spółkę. Pismem z [...] czerwca 2016 r. skarżąca spółka wezwała Dyrektora Izby Celnej do usunięcia naruszenia prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim spółka działając m.in. na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) zaskarżyła w całości czynność Dyrektora Izby Celnej polegającą na negatywnej weryfikacji świadectw pochodzenia towaru. Zaskarżonej czynności zarzuciła naruszenie: 1/ art. 69 ust. 1 Prawa Celnego poprzez uznanie, że w postępowaniu weryfikacyjnym prowadzonym przez DIC jako organ I instancji nie naruszano przepisów o właściwości; 2/ art. 73 ust. 1 ww. ustawy poprzez uznanie, że postępowanie weryfikacyjne nie jest postępowaniem w sprawach celnych i nie ma charakteru administracyjnego; 3/ naruszenie art. 32 ust. 2 i art. 33 Protokołu dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy administracyjnej w związku z umową o wolnym handlu między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską poprzez uznanie, że wynik weryfikacji w postępowaniu weryfikacyjnym dowodów pochodzenia nie podlega zaskarżeniu, gdyż ma jedynie charakter współdziałania organów celnych krajów eksportu i importu; 4/ naruszenie art. 10 Rozporządzenia Rady (WE) 1207/2001 z dnia 11 czerwca 2001 r. oraz art. 32 ust. 2 i art. 33 Protokołu poprzez nie przeprowadzenie postępowania weryfikacyjnego w sposób wyczerpujący i nie podjęcie czynności, o których mowa w art. 10 Rozporządzenia oraz poprzez uznanie, że weryfikacja prawidłowości wystawienia dowodu pochodzenia odbywa się wyłącznie poprzez wymianę korespondencji pomiędzy właściwym organem celnym, a eksporterem, a stanowisko w tej kwestii organ podejmuje wyłącznie na podstawie dokumentów przedłożonych przez eksportera. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z treścią art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych jest wyznaczony przez katalog określonych form działania organów administracji publicznej, wymienionych enumeratywnie w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718; dalej P.p.s.a.) oraz w innych ustawach, do których odsyła art. 3 § 3 tej ustawy. W niniejszej sprawie, zasadniczą kwestią było ustalenie, czy czynność Dyrektora Izby Celnej polegająca na negatywnej weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru, o czym skarżąca spółka została poinformowana pismem z [...] maja 2016 r., mieści się w katalogu czynności, które podlegają kognicji sądu administracyjnego. Jest to o tyle istotne, że ustalenie, iż czynność nie podlega kontroli sądu administracyjnego, skutkuje odrzuceniem skargi (art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Zdaniem strony skarżącej, wynik weryfikacji dowodu pochodzenia towaru przez organy celne, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Z kolei stanowisko organu jest przeciwne. Skarżąca spółka, podstawę prawną do wniesienia skargi upatruje w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Ze znowelizowanej ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658) redakcji tego przepisu - obowiązującej od dnia 15 sierpnia 2015 r. wynika - że kontroli sądu administracyjnego podlegają akty lub czynności z zakresu administracji publicznej – inne niż wymienione w pkt 1 – 3 § 2 art. 3 P.p.s.a., dotyczące uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wyznaczenie zakresu przedmiotowego nastąpiło przez wyłączenie przez ustawodawcę aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z ww. regulacji wynika, że obecnie nie ma możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego wszelkich czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a jedynie tych, które mają charakter materialnoprawny. Nowa regulacja expressis verbis wyłącza bowiem akty i czynności o charakterze procesowym. W celu stwierdzenia dopuszczalności skargi na czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a należy ustalić spełnienie trzech przesłanek: 1/ czynności nie są decyzjami lub postanowieniami, na które służy inny rodzaj skarg; 2/ czynności są z zakresu administracji publicznej; 3/ czynności dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Są to czynności, w których występuje podwójna konkretność przez wskazanie indywidualnego uprawnienia lub obowiązku oraz jego indywidualnego adresata (vide: B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, Warszawa 2015, s. 110-113). W ocenie Sądu, zaskarżona czynność nie należy do tych, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a co za tym idzie, nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Taki wniosek należy wyprowadzić – zdaniem Sądu - po analizie źródła prawa zaskarżonej czynności. Trzeba bowiem zauważyć, że przedmiotem zaskarżenia jest czynność, która jest następstwem współpracy między państwem UE a państwem trzecim tj. Konfederacją Szwajcarską w zakresie weryfikacji dowodów pochodzenia towarów. Procedura weryfikacji w ramach współpracy – na co zresztą zwrócił uwagę organ celny - odbywa się na podstawie protokołu nr 3 do umowy między EWG a Konfederacją Szwajcarską z 22 lipca 1972 r., dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy administracyjnej. Z art. 32 ust. 2 tego protokołu w brzmieniu nadanym decyzją nr 3/2005 Wspólnego Komitetu UE – Szwajcaria z 15 grudnia 2005 r. (Dz. UE. L. 2006.45.1.) wynika, że Wspólnota oraz Szwajcaria udzielają sobie wzajemnie poprzez właściwe organy administracji celnej, pomocy w zakresie sprawdzenia autentyczności świadectw przewozowych EUR.1 (...) oraz prawdziwości informacji zawartej w tym dokumencie. Kolejne przepisy stanowią, że jeżeli organy celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentów, zwracają świadectwa przewozowe organom celnym kraju wywozu, przedstawiając, w odpowiednich przypadkach, uzasadnienie wniosku o przeprowadzenie weryfikacji. Weryfikację przeprowadzają organy celne kraju wywozu. W tym celu mają one prawo zażądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić weryfikację ksiąg rachunkowych eksportera lub innego rodzaju kontrolę, którą uznają za stosowną (art. 33 ust. 1-3 ww. protokołu). Z powyższego wynika zatem, że weryfikacja dowodu pochodzenia towaru jest niczym innym, jak zobowiązaniem wynikającym z zawartej umowy międzynarodowej w zakresie współpracy administracyjnej. Jak wynika z ww. opisu, działania podejmowane w ramach tej współpracy są dalece uproszczone i sprowadzają się w zasadzie do weryfikacji dokumentów. Czynności podejmowane w ramach współpracy między krajami nie toczą się w ramach jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego wobec określonego podmiotu, mimo, że dotyczą złożonego przez niego świadectwa przewozowego. Takie też postępowanie administracyjne nie zostało wobec skarżącej spółki w ramach niniejszego postępowania wszczęte. To z kolei pozwala stwierdzić, że negatywny wynik weryfikacji dowodu pochodzenia towaru nie jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Jest to bowiem de facto wynik działań organu celnego państwa wywozu towaru, podjętych na wniosek władz celnych kraju przywozu. Brak zatem elementu władczego w działaniach polskiego organu celnego. Wynik tej weryfikacji nie nosi znamion władztwa administracyjnego, którego podstawowym elementem jest jednostronność działania, która przesądza o uprawnieniu lub obowiązku adresata. W sprawie, końcowym adresatem działań nie był eksporter, a państwo trzecie – strona umowy. Tak więc brak jest elementu władztwa administracyjnego w powołanym znaczeniu. Konstatacja, że bezpośrednim adresatem działań organu celnego nie była skarżąca spółka, w sposób oczywisty pozwala przyjąć również, że zaskarżona czynność nie wywarła też wpływu w sferze jej praw i obowiązków w znaczeniu o jakim mowa art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Konsekwencją bowiem aktu lub czynności o której mowa w ww. przepisie jest wprowadzenie prawnie wiążącego elementu nowości w sytuacji prawnej określonego podmiotu wyznaczonej jego uprawnieniami lub obowiązkami (zob. Mariusz Bogusz, Pojęcie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA, Samorząd Terytorialny 2000, nr 1-2, s. 181). W niniejszej sprawie element ten nie występuje. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd - uznając, że sprawa nie należy do jego właściwości - na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. skargę odrzucił.