I SA/Go 3/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Asesor WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant referent Grzegorz Oracz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2009 r. sprawy ze skargi S.H. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. W dniu [...] listopada 2008 r. S.H. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2008 r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od maja 2004 r, do listopada 2006 r. w łącznej wysokości 2.601.293 zł. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny: Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. nr [...] określił S.H. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od maja 2004 r. do listopada 2006 r. Decyzję tę doręczono skarżącemu 29 czerwca 2007 r. W wyniku rozpoznania złożonego w ustawowym terminie odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzję tę doręczono skarżącemu w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] określił skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od maja 2004 r. do listopada 2006 r. Decyzję tę doręczono skarżącemu w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. W dniu [...] maja 2008 r. reprezentujący skarżącego pełnomocnik adw. P.Ż. wniósł do Naczelnik Urzędu Celnego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną tegoż organu z dnia [...] czerwca 2007 r., żądając uchylenia tej decyzji. Naczelnik decyzją z [...] czerwca 2008 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania wskazując, iż jego decyzja z [...] czerwca 2008 r. nie jest decyzją ostateczną ponieważ została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Dyrektora Izby Celnej z [...] września 2007 r. W dniu [...] lipca 2008 r. skarżący udzielił adw. P.D. pełnomocnictwa do reprezentowania go w postępowaniu przed Urzędem Celnym w sprawie nr [...]. W dniu [...] lipca 2008 r. adw. P.D., wskazując nr sprawy [...], zgłosił Naczelnikowi Urzędu Celnego swój udział w sprawie w charakterze pełnomocnika skarżącego. W dniu [...] września 2008 r. pełnomocnik skarżącego złożył Dyrektorowi Izby Celnej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], załączając do tego wniosku odwołanie. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego podniósł, iż powyższa decyzja nigdy nie została fizycznie doręczona skarżącemu, który w tamtym okresie nie przebywał pod swoim adresem dla doręczeń i nie odbierał kierowanej do niego korespondencji. Wynikało to z faktu, iż z uwagi na nawrót choroby psychicznej, na którą cierpi, kierowany irracjonalnym lękiem o swoje życie i zdrowie, ukrywał się często zmieniając miejsce pobytu. Wskazał, iż skarżący cierpi na zespół urojeniowy paranoiczny i w stanach nawrotu choroby traci całkowicie kontrolę nad swoim zachowaniem. Pełnomocnik wskazał także, iż pierwsza informacja jaką skarżący uzyskał o istnieniu decyzji z [...] grudnia 2007 r. zawarta była w postanowieniu Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2008 r. wydanym w sprawie [...], w której Dyrektor odmówił umorzenia postępowania właśnie z uwagi na istnienie decyzji z [...] grudnia 2007 r., którą to decyzję doręczono do kancelarii pełnomocnika. Do wniosku pełnomocnik dołączył kopię aktu oskarżenia sporządzonego w dniu [...] stycznia 2008 r. przeciwko S.H.. Przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu Dyrektor ustalił, iż postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wobec skarżącego [...] kwietnia 2008 r., tzn. w chwili doręczenia mu (przesyłkę odebrała jego żona) tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2008 r., na których jako podstawę prawną należności wskazano decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. o numerze [...]. Dnia [...] sierpnia 2008 r. skarżący udzielił adw. P.D. pełnomocnictwa do reprezentowania go w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Izby Celnej w sprawie [...]. Postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej , działając na podstawie art. 162 § 1 i 2 oraz art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] grudnia 2007 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż w powołanym wyżej art. 162 § 1 i 2 ustawodawca ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, wniesienie tego wniosku w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Oceniając argumentację pełnomocnika skarżącego organ wskazał, iż nie uprawdopadabnia ona braku jego winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania, a tym bardziej nie buduje przeświadczenia o szczególnej staranności postępowania pełnomocnika. Dyrektor przyznał, iż skarżącemu nigdy fizycznie nie doręczono decyzji z [...] grudnia 2007 r., gdyż doręczono ją w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 7 stycznia 2008 r., ale [...] lipca 2008 r. skarżący udzielił adw. D. pełnomocnictwa do reprezentowania go w postępowaniu egzekucyjnym, które prowadzono na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2008 r., doręczonych skarżącemu 25 kwietnia 2008 r. (przesyłkę odebrała żona skarżącego). Organ przyjął zatem, iż najpóźniej w tym dniu skarżący powziął wiedzę o fakcie istnienie decyzji z [...] grudnia 2007 r., gdyż w doręczonych tytułach wykonawczych w podstawie prawnej należności wskazano tę decyzję podając jej datę i numer. Uwzględniając powyższe okoliczności Dyrektor stanął na stanowisku, iż dzień 9 lipca 2008 r. jest dniem, w którym pełnomocnik skarżącego bezspornie dowiedział się o fakcie istnienia przedmiotowej decyzji, a argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu mija się z prawdą. Takie postępowanie organ uznał za świadczące o braku szczególnej staranności, gdyż trudno, jego zdaniem, przyjąć i zaakceptować, by przyjmując umocowanie do reprezentowania skarżącego nie dokonać skrupulatnej analizy posiadanych przez mocodawcę dokumentów. Skoro wniosek o przywrócenie terminu należało wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a więc najpóźniej w dniu 15 lipca 2008 r., w niniejszej sprawie doszło do uchybienia tego terminu, gdyż wniosek złożono drogą pocztową w dniu 15 września 2008 r. Reasumując Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż zarówno nie został uprawdopodobniony brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, ale też uchybiono terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe postanowienie doręczono w dniu 30 października 2008 r. pełnomocnikowi skarżącego, który zaskarżył je do tut. Sądu w ustawowym terminie, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając skargę wskazał, iż w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor nie odniósł się do choroby psychicznej skarżącego, która stanowiła bezpośrednią przyczynę niedochowania terminu, koncentrując się na rzekomych uchybieniach popełnionych przez pełnomocnika. Podniósł, iż w momencie udzielania mu pełnomocnictwa nie dysponował kompletem dokumentów dotyczących sprawy, a w szczególności tytułami wykonawczymi, które odebrała żona skarżącego. W niniejszy przypadku skarżący był, i tak naprawdę jest, przekonany, że toczące się przeciwko niemu postępowanie jest wynikiem wymierzonego w niego spisku i z tego względu kontakt z nim od momentu udzielenia pełnomocnictwa jest znacznie utrudniony. Od samego początku pełnomocnik został zmuszony do żmudnego rekonstruowania krok po kroku sytuacji w jakiej znalazł się skarżący, przy bardzo ograniczonej pomocy samego skarżącego. O tym, że skarżący nie zdawał sobie sprawy z istnienia decyzji z [...] grudnia 2007 r. świadczy fakt złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z [...] czerwca 2007 r. W chwili gdy żona skarżącego odebrała tytuły wykonawcze, skarżący ukrywał się. Zarzucił Dyrektorowi Izby Celnej ignorowanie faktu w jakim stanie psychicznym znajdował się skarżący w tamtym okresie. Organ ten powinien badać wyłącznie fakt sytuacji skarżącego w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania i ustalenia czy jego niedotrzymanie wyniknęło czy też nie z winy skarżącego. Kwestia rzekomych zaniedbań pełnomocnika może być badana jedynie w kontekście ewentualnego niedotrzymania 7 dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu lecz w żadnym razie nie co do kwestii winy w jego niedochowaniu. Pełnomocnik podkreślił, że dopiero w odpowiedzi na jego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego uzyskał informację, że jest ono prowadzone na podstawie decyzji z [...] grudnia 2007 r. Nawet gdyby przyjąć, iż do pełnomocnika skarżącego wcześniej dotarła informacja o tym, że wydano drugą decyzję i miało to miejsce [...] lipca 2008 r., to i tak nie można twierdzić, że od tego dnia należy liczyć 7 dniowy termin, w którym należało wnieść o przywrócenie terminu. Odwołania w niezwykle skomplikowanej sprawie dotyczącej podatku akcyzowego nie sposób sporządzić bez zapoznania się z uzasadnieniem decyzji, a samo uzyskanie przez pełnomocnika informacji o jej wydaniu nie dawało mu żadnej możliwości uzyskania decyzji z uzasadnieniem. Dopiero po wejściu w posiadanie takiej decyzji z uzasadnieniem możliwe było złożenie wniosku o przywrócenie terminu i złożenie wraz z nim odwołania. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo podniósł, iż kwestia choroby skarżącego była wzięta pod uwagę o czym świadczy fakt przyjęcia za uprawdopodobnione, że skarżący do dnia udzielenia pełnomocnictwa adw. D. nie miał świadomości o istnieniu decyzji z [...] grudnia 2007 r. Sąd zważył: Skarga okazała się niezasadna. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2007 r., jak również to, iż decyzję tę doręczono skarżącemu skutecznie w oparciu o przepisy art. 150 Ordynacji podatkowej. W myśl przepisu art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) uchybiony termin należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, przy czym przywrócenie tego terminu jest niedopuszczalne (art. 162 § 2 i 3 cyt. ustawy). Zaznaczyć należy, iż przepisy dotyczące przywrócenia terminu stosuje się jedynie do terminów procesowych, a takim jest 14 dniowy termin do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu organ jest zobowiązany w pierwszej kolejności ustalić jaka była przyczyna uchybienia terminu, kiedy przyczyna ta ustała i czy wnioskujący o przywrócenie terminu złożył podanie w zakreślonym przez przepis art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej terminie. Dopiero pozytywna odpowiedź na tę ostatnią kwestię otwiera organowi rozpoznającemu podanie drogę do badania czy został przez wnioskodawcę uprawdopodobniony brak jego winy w uchybieniu terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, iż organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie zasadnie przyjął, iż 7dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu został przekroczony. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, mimo jego niedomagań, wynika iż Dyrektor Izby Celnej przyjął, że skarżący nie mógł złożyć odwołania w terminie, a przyczyna uchybienia terminowi (brak wiedzy o wydaniu decyzji z [...] grudnia 2007 r.) ustała w dniu [...] lipca 2008 r. czyli w dniu udzielenia przez skarżącego pełnomocnictwa adw. P.D.. Z treści tego pełnomocnictwa wynika, iż skarżący umocował tego dnia adwokata do reprezentowania go przed Urzędem Celnym w sprawie [...]. W tym momencie, nawet jeżeli przyjąć, iż ustanowiony pełnomocnik nie został poinformowany o chorobie skarżącego ani sam objawów choroby otrzymując pełnomocnictwo nie zauważył, powziął on wiedzę o numerze sprawy, w której miał reprezentować S.H.. Numer sprawy wskazany w pełnomocnictwie jest numerem decyzji Naczelnika Urzędu Celnego odmawiającej skarżącemu wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. W tej sytuacji ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik, który jak sam twierdzi nie dysponował kompletem dokumentów i miał od samego początku utrudniony kontakt ze skarżącym, mógł udać się do Urzędu Celnego i na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa zażądać wglądu w akta prowadzonego wobec skarżącego postępowania. Nie można zgodzić się z pełnomocnikiem, iż "został zmuszony do żmudnego rekonstruowania krok po kroku sytuacji prawnej w jakiej znalazł się skarżący". To pełnomocnik wybrał taką metodę "rekonstruowania" sytuacji prawnej skarżącego, mimo iż już od [...] lipca 2008 r. sytuację tę mógł zbadać w organie prowadzącym postępowanie w sprawie, której numer był wskazany w pełnomocnictwie. Należy przy tym zauważyć, iż dopiero po 14 dniach od otrzymania umocowania pełnomocnik zgłosił swój udział organowi prowadzącemu postępowanie i uczynił to pisemnie a nie osobiście. W wyżej opisanej sytuacji, zdaniem Sądu należało przyjąć, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania ustała w momencie ustanowienia przez skarżącego pełnomocnika zawodowego, jakim bez w wątpienia jest adwokat, albowiem od tego dnia miał on rzeczywistą możliwość zapoznania się z aktami sprawy, a co za tym idzie, rzeczywistą możliwość wniesienia podania o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Sąd nie podzielił zawartych w skardze poglądów, iż nawet gdyby przyjąć, że pełnomocnik uzyskał informację o wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. w dniu 9 lipca 2008 r., to 7 dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie można liczyć od dnia uzyskania tej informacji, a dopiero od momentu wejścia w posiadanie decyzji z uzasadnieniem, ponieważ sprawa, której dotyczy decyzja jest niezwykle skomplikowana, a wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu bezwzględnie wymagane było złożenie odwołania (mylnie nazwanego w skardze zażaleniem). Przepis cyt. wyżej art. 162 § 2 mówi o 7 dniach od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Skoro przyczyną tego uchybienia był brak wiedzy o wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r., a od dnia 9 lipca 2008 r. pełnomocnik skarżącego miał rzeczywistą możliwość zapoznania się z treścią tej decyzji, to ostatnim dniem, w którym wniosek o przywrócenie terminu mógł być skutecznie złożony był 16 lipca 2008 r. Ani moment wejścia w posiadanie decyzji ani przeświadczenie o stopniu "skomplikowania" sprawy nie ma dla oceny rozpoczęcia biegu tego terminu żadnego znaczenia. Należy przy tym zauważyć, iż niedopełnienie czynności, dla której był określony termin (a więc nie dołączenie odwołania do wniosku o przywrócenie terminu) jest brakiem, który skutkuje wezwaniem wnioskodawcy o jej dokonanie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia (art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej). Zatem dopełnić tej czynności czyli złożyć już samo odwołanie pełnomocnik skarżącego mógł na wezwanie organu odwoławczego. Dodatkowo Sąd zauważa, że dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o przedłożone akta administracyjne stwierdził, iż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wiele wad, a organ odwoławczy myli kwestię uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania z kwestią zachowania 7 dniowego terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu. Należy podzielić zaprezentowany w skardze pogląd, iż uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji z [...] grudnia 2007 r. nie było spowodowane brakiem szczególnej staranności pełnomocnika skarżącego, ponieważ gdy termin do złożenia tegoż odwołania był jeszcze otwarty skarżący nie był reprezentowany przez żadnego pełnomocnika. Także błędnie organ odwoławczy rozgraniczył moment, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. - doręczenie mu (za pośrednictwem żony, która odebrała korespondencję) tytułów wykonawczych, od momentu, w którym o istnieniu w/w decyzji dowiedział się jego pełnomocnik - data udzielenia pełnomocnictwa. Jednakże mimo tych nieprawidłowości uzasadnienia Sąd uznał z przytoczonych powyżej względów, że zaskarżone postanowienie odpowiada jednak prawu i nie doszło do naruszenia przepisów art. 162 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zważywszy powyższe, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił ją. ( - ) Barbara Rennert ( - ) Jacek Niedzielski ( - ) Stefan Kowalczyk