I SA/Go 301/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości. M. sp. z o.o. (dalej jako: Strona, Skarżąca, Spółka), wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako: Organ, SKO) z [...] lipca 2021 r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z [...] lutego 2020 r. nr [...] odmawiającej uchylenia w postępowaniu wznowieniowym decyzji SKO z [...] października 2017 r. [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia [...] października 2020 r. M. Sp. z o.o. złożyła odwołanie od decyzji SKO z dnia [...] lutego 2020 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. (oznaczonym jako wydane [...] listopada 2020 r.) SKO stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lutego 2020 r. Na powyższe postanowienie Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Wyrokiem z dnia 25 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Go 469/20 Sąd uchylił zaskarżone postanowienie w całości. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w sprawie wydano dwa postanowienia nr [...] stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Pierwsze, w postaci papierowej, wydano [...] listopada 2020 r. Drugie, w postaci elektronicznej, wydano [...] listopada 2020 r. i błędnie oznaczono datą [...] listopada 2020 r. Sąd zaznaczył, że doręczone zostało jedynie drugie z nich. Postanowienie w postaci papierowej, datowane na [...] listopada 2020 r. i opatrzone podpisami fizycznymi, wobec jego niedoręczenia, organu nie wiązało. Natomiast datą wydania postanowienia podpisanego elektronicznie jest natomiast nie data jaką wskazano w jego treści, lecz data opatrzenia go chronologicznie ostatnim z podpisów członków składu orzekającego, czyli dzień [...] listopada 2020 r. Jak zauważył Sąd, zaskarżone postanowienie zostało wydane w składzie: [...]. Postanowienie to stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji SKO z dnia [...] października 2017 r. nr [...]. W wydaniu tej decyzji również brał udział [...]. Zaskarżonym postanowieniem stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji, którą odmówiono uchylenia decyzji dotychczasowej. Zdaniem Sądu nie ulegało wątpliwości, że postanowienie to miało wpływ zarówno na wydaną po wznowieniu postępowania decyzję z dnia [...] lutego 2020 r. (bezpośrednio) jak i na decyzję ostateczną z dnia [...] października 2017 r. (pośrednio). Zadecydowało bowiem o braku możliwości dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy zmierzającej do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej. Sąd uznał, że skład SKO wydający postanowienie z dnia [...] listopada 2020 r. naruszał art. 130 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) – zwanej dalej "O.p." i równocześnie naruszenie to, z uwagi na opisany wyżej charakter, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ wbrew treści ww. przepisu nie wyłączono od załatwienia sprawy członka organu, który brał udział w wydaniu decyzji ostatecznej, za przedwczesne Sąd uznał badanie w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia. W ocenie Sądu dopiero prawidłowo ukształtowany skład SKO, dokona wstępnych ustaleń, czy nie zachodzą powody wyłączające możliwość załatwienia sprawy co do istoty - stosownie do art. 228 O.p. Rozpoznając ponownie sprawę SKO postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z 20 lutego 2020 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że zgodnie z Urzędowym Poświadczeniem Doręczenia - decyzja z dnia [...] lutego 2020 r. została odebrana przez pełnomocnika Spółki w dniu 14 kwietnia 2020 r., albowiem dopiero w kwietniu 2020 r. technicznie ta decyzja mogła być przekazana stronie za pomocą środków elektronicznych. Skuteczne uznanie za doręczoną ww. decyzji z dniem 14 kwietnia 2020 r. znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym - urzędowym poświadczeniu doręczenia. Ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu UPD wynika, że SKO w dniu [...] kwietnia 2020 r. udostępniło adresatowi Pełnomocnikowi strony przez system teleinformatyczny poświadczenie doręczenia wydanej decyzji celem umożliwienia podpisania tego poświadczenia. Jednocześnie jak wynika z UPD doszło do doręczenia w trybie art. 152a O.p. albowiem w poz. - Dane poświadczenia, odnotowana jest informacja - Data odbioru: 14 kwietnia 2020 r. Zdaniem organu oznacza to, że właśnie ten dzień wyznaczał początek 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania, który upływał 28 kwietnia 2020 r. Tymczasem odwołanie nadano w dniu 1 października 2020 r. Wobec tego skład orzekający SKO stwierdził, że uchybiono terminowi do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie złożyła Strona, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając obrazę przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a w szczególności obrazę: 1) art. 130 § 1 pkt 6 O.p. albowiem składzie orzekającym w sprawie brała udział osoba podlegająca wyłączeniu na podstawie tegoż przepisu; 2) art. 121 § 1 w zw. z art. 124 O.p. poprzez wydanie postanowienia, które nie rozstrzyga o wszystkich złożonych przez Skarżącą odwołaniach oraz którego uzasadnienie nie da się powiązać z treścią komparycji, 3) art. 213 § 5 zdanie drugie w zw. z § 4 O.p. poprzez ich nieuwzględnienie mimo zaistnienia okoliczności określonych w ww. przepisach skutkujących zmianą rozpoczęcia terminu do wniesienia odwołania. Mając na względzie powyższe, Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sprawa na podstawie 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Skarga okazała się niezasadna. Niniejsza sprawa dotyczy postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji doręczonej stronie 14 kwietnia 2020 r. odmawiającej uchylenia w postępowaniu wznowieniowym decyzji SKO z dnia [...] października 2017 r. Decyzja doręczona Stronie 14 kwietnia 2020 r. przez organ datowana jest na [...] luty 2020 r., została jednak podpisana w formie elektronicznej [...] kwietnia 2020 r. i w tej formie doręczona została Stronie w dniu 14 kwietnia 2020 r. Organ decyzję tę określa jako decyzję z dnia [...] lutego, a Strona jako decyzję z dnia [...] kwietnia 2020 r. W skardze Strona podniosła zarzuty dotyczące nieprawidłowego składu orzekającego – naruszenie art. 130 § 1 pkt 6 o.p. Dodatkowo zarzuciła brak rozstrzygnięcia o wszystkich złożonych przez Stronę odwołaniach, a także nieuwzględnienie okoliczności skutkujących zmianą rozpoczęcia terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do zarzutu wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 130 § 1 pkt 6 O.p. w uzasadnieniu skargi Strona wskazała, że w składzie orzekającym orzekała [...]. Wyżej wymieniona orzekała w składach pierwszoinstancyjnych wydających rozstrzygnięcie "w istotnych kwestiach wpadkowych w ramach toczącego się postępowania wznowieniowego": - w postanowieniu w przedmiocie odmowy sprostowania w zakresie pouczenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2020 r.; - w postanowieniu z [...] września 2020 . w przedmiocie odmowy sprostowania daty wydania decyzji z [...] kwietnia 2020 r. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że istotą instytucji wznowienia postępowania jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która została zakończona decyzją ostateczną, w sytuacji gdy zaistniały określone w Ordynacji podatkowej podstawy wznowienia postępowania. Zatem udział w wydaniu decyzji ostatecznej w postępowaniu zwykłym uniemożliwia udział członka składu Kolegium w postępowaniu wszczętym skutecznie złożonym wnioskiem o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego tą decyzją i tym samym udział w wydawaniu rozstrzygnięć, także dotyczących kwestii wpadkowych (incydentalnych), podejmowanych we wznowionym postępowaniu (wyrok NSA z 29 listopada 2019 r. sygn. akt II FSK 1382/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Za takim traktowaniem wniosku o wznowienie postępowania na potrzeby art. 130 § 1 pkt 6 O.p. przemawia konieczność zapewnienia stronie obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy. Przemawia za tym sprawiedliwość proceduralna związana z bezstronnością w rozpatrywaniu sprawy. To właśnie wyeliminowaniu wszelkich zastrzeżeń co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpatrywaniu danej sprawy służy możliwość wyłączenia pracownika od udziału w tej sprawie. Stanowisko, że zawarte w art. 130 § 1 pkt 6 O.p. określenie "brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" dotyczy nie tylko orzekania w postępowaniu instancyjnym, a zatem w relacji organ pierwszej instancji - organ odwoławczy, ale także w relacji: postępowanie zwykłe - postępowania nadzwyczajne, zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej (wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji), zostało zawarte w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych obu instancji, a linia orzecznicza w tym zakresie jest już w zasadzie jednolita (np. wyroki: z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt I FSK 1133/14; z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 1569/14; z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt I FSK 1965/14; z dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2078/14; z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 506/17, z dnia 8 lutego 2018 r., I FSK 525/16; WSA w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2019 r., I SA/Gl 93/19). Celem regulacji przewidzianej w art. 130 § 1 pkt 6 O.p. było uniknięcie sytuacji, gdy treść rozstrzygnięcia decyzji, wydanej przez członka organu kolegialnego, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym doświadczeniem tej osoby wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Omawiany przepis należy interpretować w ten sposób by usunąć wszelkie obawy, że ocena nie będzie obiektywna (por. wyroki NSA: z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt I FSK 1133/14; z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 63/11). Celem instytucji wyłączenia jest zapewnienie bezstronności pracownika lub organu podatkowego w każdym stadium postępowania, a zwłaszcza przy wydawaniu aktu kończącego to postępowanie. Idea tej instytucji na przykładzie SKO sprowadza się zatem do uniemożliwienia rozpoznania tej samej sprawy w tym samym, bądź częściowo powtarzającym się składzie osobowym w sytuacji, gdy organ ten jest jednocześnie organem pierwszej jak i drugiej instancji. Zaskarżonym postanowieniem stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji (doręczonej 14 kwietnia 2020 r.), którą odmówiono uchylenia decyzji dotychczasowej. Przy wydaniu tego postanowienia skład orzekający SKO musiał być inny niż przy wydaniu decyzji wydanej w trybie postępowania wznowieniowego (doręczonej 14 kwietnia 2020 r.) jak i przy decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym z dnia [...] października 2017 r. Postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania formalnie uniemożliwia merytoryczną ocenę rozstrzygnięcia –bezpośrednio decyzji doręczonej 14 kwietnia 2020 r i pośrednio decyzji z [...] października 2017 r. Natomiast, w ocenie Sądu branie udziału przez jednego z członków przy wydaniu postanowienia w przedmiocie odmowy sprostowania w zakresie pouczenia decyzji doręczonej 14 kwietnia 2020 r. jak i postanowienie w przedmiocie odmowy sprostowania daty wydania decyzji doręczonej 14 kwietnia 2020 r. nie można uznać za "branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji". Wskazane postanowienia – dot. odmowy sprostowania daty wydania decyzji jak i dot. odmowy sprostowania pouczenia decyzji - nie miały wpływu zarówno na wydaną po wznowieniu postępowania decyzję doręczoną 14 kwietnia 2020 r. r. jak i na decyzję ostateczną z [...] października 2017 r. Wskazane przez Stronę postanowienia nie decydowały bowiem o braku możliwości dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy zmierzającej do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej, czy też decyzji wydanej w trybie wznowieniowym, nie miały żadnego wpływu na rozstrzygnięcie czy ocenę rozstrzygnięcia. Odnosząc się do pozostałych zarzutów należy wskazać, że zgodnie z treścią skargi, Strona uważa, że w sprawie rozpatrzenia jej wniosku o wznowienie postępowania odwoławczego zakończonego decyzją z dnia [...].10.2017 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało dwie obowiązujące decyzje. Organ wskazuje, że wydał jedną decyzję sporządzoną w wersji papierowej w dniu [...].02.2020 roku, a w wersji elektronicznej w dniu [...].04.2020 roku albowiem z powodów technicznych nie mogła być ona sporządzona w lutym 2020 roku wersji elektronicznej i doręczona w tej wersji stronie. W wersji elektronicznej decyzja doręczona została dopiero w dniu 14.04.2020roku. W niniejszej sprawie co w zasadzie jest poza sporem, decyzja odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2017 r. została Stronie prawidłowo doręczona 14 kwietnia 2020 r. Decyzja "wydana w formie papierowej" nie została Stronie doręczona (prawidłowo), wobec powyższego nie można uznać, że weszła ona do obrotu prawnego. Skoro decyzja została doręczona dopiero 14 kwietnia 2020 r. to przed 14 kwietnia 2020 r. nie mogło zostać j złożone odwołanie. Zasadnie więc organ wskazuje, że nie ma zatem mowy od dwóch odwołania czy dwóch decyzjach, albowiem z uwagi na fakt błędnego doręczenia "decyzji w formie papierowej" jej doręczenie jest nieskuteczne. Na konstrukcji dwóch decyzji i dwóch odwołań strona podnosi zarzut nie rozstrzygnięcia jej odwołania, co jest niezasadne, albowiem przedmiotem postępowania zakończonego postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. jest rozpoznanie odwołania od decyzji odebranej w dniu 14.04.2020 roku od której strona złożyła jedno odwołanie w dniu 1 października 2020 r. Odwołanie jakie strona złożyła w dniu 01.10.2020 roku od decyzji, było jedynym odwołaniem od decyzji doręczonej w dniu 14.04.2020 roku. Powołane w skardze orzeczenie WSA z dnia 25.03.2021 roku odnosi się do wydanego wcześniej postanowienia z dnia [...] listopada 2020 roku i spowodowało uchylenie tego postanowienia SKO z powodu wadliwego składu orzekającego. Wbrew twierdzeniom Strony nie potwierdza wydania kilku decyzji przez SKO w postępowaniu wznowieniowym. Wprost przeciwnie sąd wskazuje, że jest jedno orzeczenie z dnia 09.04.2020 roku (doręczone 14 kwietnia 2020 r.). Podobnie Wyrok NSA z dnia 18.03.2021 roku sygn. akt III FSK 3501/21, które rozstrzyga sprawę w zakresie jedynie wadliwości składu orzekającego nie odnosi się do kwestii ilości decyzji. Bezzasadny jest zatem zarzut skarżącego, aby orzeczenie z dnia [...].04.2020 roku miałoby się odnosić do kwestii rozpoznania odwołania od wadliwie doręczonej decyzji. Organ wskazał, że decyzja z dnia [...].04.2020 roku (wersja papierowa [...].02.2020 roku) jaką strona otrzymała w dniu 14.04.2020 roku była tą samą decyzją sporządzona w swej treści w dniu [...].02.2020 roku, albowiem dopiero w kwietniu 2020 roku technicznie ta decyzja mogła być przekazana stronie za pomocą środków elektronicznych. Początkowo na adres mailowy pełnomocnika strony w dniu 04.03.2020 roku i wraz z mailem wysłano mu skan wydanej decyzji. Zasadnie organ wskazał, że takie przekazanie skanu decyzji nie można uznać za doręczenie. Decyzja została elektronicznie podpisana przez cały skład w dniu [...].04.2020 roku i taką datę należy uznać za datę jej wydania a stronie została doręczona w sposób elektroniczny, czyli prawidłowo w dniu 14.04.2020 roku. Od decyzji tej strona złożyła odwołania 01.10.2020 r. Dopiero bowiem w dniu [...].10.2020 roku drogą elektroniczną strona wniosła odwołanie od decyzji z datą [...].02.0202 roku znak [...] podpisaną elektronicznie w dniu [...].04.2020 roku. W związku, iż strona odwołanie od decyzji doręczonej w dniu 14.04.2020 roku złożyła dopiero w dniu 01.10.2020r., a zatem znacznie po upływie terminu do jej zaskarżenia, organ zasadnie zaskarżonym postanowieniem stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 P.p.s.a. sd skargę oddalił.