I SA/Go 304/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu w dniu 2 września 2015 r. na rozprawie sprawy ze skargi G.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zarządu Związku Międzygminnego "E" z dnia [...] r. nr [...]. G.S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie Zarządu "E" z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia. Z akt wynika następujący stan sprawy. Zarząd "E" decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. określił G.S. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od lipca 2013 r. w kwocie 75 złotych, dla nieruchomości położonej w miejscowości [...]. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. G.S. odwołał się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc odwołanie za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Organ ten postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., działając na podstawie art. 216, art. 222 i art. 169 ustawy Ordynacja podatkowa, wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych odwołania poprzez złożenie podpisu we wniesionym odwołaniu z dnia [...] grudnia 2014 r. W postanowieniu zawarto pouczenie, w którym zostało podkreślone, że nieusunięcie braku formalnego w odwołaniu w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. Następnie w dniu [...] stycznia 2015 r. zostało wydane postanowienie, podpisane z upoważnienia Zarządu "E" przez Kierownika Referatu Biura Obsługi Klienta, o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia. Jako podstawę prawną tego postanowienia powołano przepisy art. 169 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) – powoływanej jako Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu wskazano postanowienie-wezwanie do usunięcia braków formalnych odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2014r. oraz że organ poinformował w tym wezwaniu, iż niewypełnienie obowiązków skutkuje pozostawieniem wyżej wymienionego podania bez rozpatrzenia. Zgodnie z pouczeniem zawartym w ww. postanowieniu G.S. wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Podał, że odwołał się od decyzji, zgodnie z zawartym w niej pouczeniem, dotrzymując 14-dniowego terminu. Wniósł o rozpatrzenie odwołania przez SKO, przedstawiając argumentację związaną z obciążeniem go, jako właściciela nieruchomości w [...], opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wywodząc przede wszystkim, że nie jest właścicielem ww. nieruchomości. Zarząd "E" przekazał SKO zażalenie wraz z aktami sprawy podając, że 6 stycznia 2015 r. minął termin usunięcia braków formalnych odwołania poprzez złożenie podpisu, w związku z czym [...] stycznia 2015 r. wydano postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] kwietnia 2015 r. postanowienie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. Przedstawiając w uzasadnieniu przebieg sprawy organ drugiej instancji wskazał, że mimo upływu 7-dniowego terminu G.S. nie usunął stwierdzonego przez organ pierwszej instancji braku, wobec czego organ ten postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. orzekł o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. W swoich rozważaniach SKO przyjęło, że zażalenie jest niezasadne. Według organu odwoławczego, mając na uwadze dyspozycję art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej, organ pierwszej instancji trafnie wydał postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Zgodnie też z art. 236 § 2 tej ustawy pouczył stronę o prawie wniesienia zażalenia na postanowienie. W konkluzji SKO podniosło, że wobec nieusunięcia przez stronę braku odwołania, tj. braku podpisu pod odwołaniem, odwołanie to nie mogło być rozpatrzone. W ustawowym terminie G.S. wniósł skargę na powyższe postanowienie SKO zarzucając, że organ ten nie rozpatrzył odwołania kierując się brakiem formalnym, tj. brakiem podpisu strony na odwołaniu. Skarżący twierdził przy tym, że braku formalnego nie mógł usunąć, ponieważ nie otrzymał żadnego pisma "od pierwszej instancji" do jego usunięcia. Dodał, że owe braki formalne są "banalnie śmieszne" i wywodził, że przecież odwołanie i zażalenie napisał nie nikt inny, jak tylko zainteresowany sprawą, o którym organy pierwszej i drugiej instancji wiedzą. Zwrócił również uwagę, że swoje imię, nazwisko oraz adres napisał w lewym, górnym rogu odwołania. Wobec niezajęcia się sednem sprawy przez organy obu instancji skarżący uznał za zasadne wystąpienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc "o dostarczenie" Sądowi jego odwołania i zażalenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi stwierdzając, że nie znaleziono podstaw do jej uwzględnienia. Według organu podniesione przez stronę zarzuty należy uznać w całości za bezzasadne. Za taki należało uznać m.in. zarzut, że strona nie otrzymała wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania. SKO wskazało, że w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru takiego wezwanie, podpisane przez S.S., tj. dorosłego domownika. W związku z powyższym doręczenie należy uznać za skuteczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek z innych powodów niż podniesione przez skarżącego. Sąd nie jest jednak związany skargą, co wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej P.p.s.a. Powołany przepis określa, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zwrócić niemniej należy na wstępie uwagę, że orzekanie odbywa się w granicach danej sprawy i w tym przypadku sprawą tą nie jest merytoryczne rozpatrywanie zasadności określenia skarżącemu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, odnoszące się do nieruchomości położonej w [...]. Rozpoznawaną sprawą jest bowiem wyłącznie pozostawienie bez rozpatrzenia odwołania od decyzji określającej ww. opłatę. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie SKO z dnia [...] kwietnia 2015r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia. W tak zakreślonych granicach sprawy Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik w zakresie procesowym i wymagało wyeliminowania z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów administracyjnych. Na wstępie należy przytoczyć reguły postępowania podatkowego odpowiednie do tego jego etapu, który występuje w związku z wniesieniem odwołania od decyzji. Niewłaściwe zastosowanie przepisów procesowych na tym etapie przez organ, który decyzję wydał, tj. Zarząd "E" a następnie zaakceptowanie rozstrzygnięcia tego organu przez organ rozpatrujący zażalenie, to zasadnicze uchybienia proceduralne, które legły u podstaw stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. Na etapie wniesienia odwołania właściwość organu nie może być postrzegana przez pryzmat art. 223 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Z przepisu tego w szczególności nie należy wywodzić, że po wpłynięciu odwołania to organ podatkowy, który wydał zaskarżoną decyzję – jako właściwy organ do nadania sprawie na tym jej etapie dalszego prawidłowego biegu – ma obowiązek wezwać wnoszącego odwołanie do usunięcia ewentualnych braków, ponieważ to do niego należy zbadanie spełniania wymogów formalnych odwołania (podania), w tym tych, o których mowa w art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej. W powyższym zakresie należy mieć w pierwszej kolejności na uwadze zasadę dewolutywności, która w administracyjnym postępowaniu podatkowym oznacza, że wniesienie odwołania powoduje przeniesienie właściwości do przeprowadzenia postępowania do organu wyższego stopnia. Nie ma przy tym znaczenia, że odwołanie jest środkiem względnie dewolutywnym, tzn. jego rozpatrzenie przez organ odwoławczy następuje tylko w sytuacji nieuwzględnienia go przez organ pierwszej instancji. Tak więc wniesienie odwołania do organu, który wydał zaskarżoną decyzję, bo to za jego pośrednictwem następuje złożenie tego środka zaskarżenia do organu odwoławczego, wszczyna etap odwoławczy postępowania, w którym właściwym jest już organ drugiej instancji. Do tego też organu, jako właściwego, należy podejmowanie czynności w postępowaniu odwoławczym, do których w pierwszej kolejności należy niewątpliwie zaliczyć zbadanie odwołania pod kątem spełniania przez nie wymogów formalnych. Wskazać przy tym trzeba, że odwołanie jest jedną z form podania, wymienioną wyraźnie w art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej. Pamiętać również należy, że stosownie do art. 235 tej ustawy w sprawach nieuregulowanych w art. 220-234 w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Z powyższego należy wywieść zasadę, że organem właściwym do dokonania wezwania celem usunięcia braków podania jest organ, przed którym toczy się postępowanie w danej instancji. Tryb usuwania braków formalnych w podaniach przewiduje art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa organ podatkowy wzywa wnoszącego je do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Przepis ten ma zastosowanie także do odwołania od decyzji i to na jego podstawie, w związku z ww. art. 235 podatkowy organ odwoławczy, czyli SKO, a nie organ pierwszej instancji, powinien, po przekazaniu mu akt sprawy z odwołaniem przez organ pierwszej instancji, wezwać do usunięcia braku w postaci niepodpisania odwołania przez wnoszącego. W świetle powyższego stwierdzić zatem należy, że nieuprawnione było podjęcie czynności w postaci postanowienia w przedmiocie wezwania skarżącego do usunięcia braków odwołania od decyzji określającej opłatę za zagospodarowanie odpadów komunalnych przez organ, który tę decyzję wydał, tj. Zarząd "E". Właściwym do wezwania go do usunięcia braków formalnych odwołania/podania, jak również do ewentualnego wydania postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia, w przypadku nieusunięcia objętych wezwaniem braków, był organ odwoławczy. Czynności organu podatkowego, do którego wpływa odwołanie, określa art. 227 Ordynacji podatkowej. Do organu tego należy - i to w sytuacji, gdy nie wyda on, uwzględniając w całości odwołanie wniesione przez stronę, decyzji na podstawie art. 226 tej ustawy – przekazanie odwołania wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od otrzymania odwołania, jak również ustosunkowanie się do przedstawionych zarzutów. W związku z tym za dopuszczalne uznać należy jedynie wezwanie strony przez organ, który wydał decyzję, obejmujące wynikający z art. 222 Ordynacji podatkowej wymóg zawarcia w odwołaniu zarzutów przeciw decyzji. Wezwanie w tym zakresie umożliwi bowiem organowi pierwszej instancji wywiązanie się z obowiązku określonego w art. 227 Ordynacji podatkowej, tj. ustosunkowanie się do przedstawionych zarzutów. Niemniej w razie nieuzupełnienia takiego braku, to organ odwoławczy, zgodnie z art. 228 § 1 pkt 3 cyt. ustawy, stwierdzi w formie postanowienia pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jako niespełniającego warunków wynikających z art. 222 tej ustawy. Przepis art. 228 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej dotyczy tylko tego szczególnego wymogu określonego dla odwołania od decyzji organu podatkowego, natomiast nie wyklucza to, a co więcej, nie zwalnia organu odwoławczego od podjęcia czynności celem usunięcia innych braków formalnych odwołania/podania, jako że należy to do organu, przed którym toczy się postępowanie. W zaistniałej sytuacji, wobec podjęcia przez organ pierwszej instancji czynności, skutkiem czego było następnie nieuprawnione orzeczenie przez ten organ o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia, Sąd kierując się przepisem art. 135 P.p.s.a. w celu usunięcia naruszenia prawa i uznając, że jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, uznał, że uchylić należy postanowienie SKO z dnia [...] kwietnia 2015 r., jak również poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ponownie prowadzonym postępowaniu podejmie, zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, czynności w celu usunięcia braku odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. w postaci jego niepodpisania przez wnoszącego. Następnie, w zależności od sytuacji, zakończy sprawę orzekając o bycie samego odwołania bądź też przystąpi do merytorycznego rozpatrzenia tego odwołania. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie cyt. art. 145 § 1 pkt1 lit.c P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. Skarżący, prawidłowo pouczony, nie zgłosił wniosku o przyznanie należnych kosztów, zatem mimo uwzględnienia skargi, Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania od organu na jego rzecz (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 P.p.s.a.).