I SA/Go 31/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2012 r. sprawy ze skargi Z.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia 1. Uchyla zaskarżone postanowienie. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3. Przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu - adwokatowi H.W. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dwadzieścia pięć złotych 20/100), obejmującą należny podatek od towarów i usług w wysokości 55,20 zł. I SA/Go 31/12 U Z A S A D N I E N I E Skarżący, Z.Z. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].11.2011 roku, nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].07.2011 roku, [...], wydanego w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia dowołania z dnia [...].01.2011 roku od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] określającej J sp. z o.o. zobowiązanie podatkowe w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2005 r. Z akt sprawy wynika że : W dniu 7.01.2011 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2010 r., określającej J sp. z o.o. zobowiązanie podatkowe w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2005 r. W odwołaniu skarżący wskazał, że w dniu [...] maja 2010 r. złożył rezygnację z pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki J. Ponadto dołączył postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2010 r., wydane w sprawie o sygnat. akt [...], z którego wynika, że nie jest już członkiem zarządu spółki. Stwierdził, również że "(...) nie jest osobą uprawnioną do występowania w imieniu ww. spółki". Do w/w odwołania skarżący nie dołączył pełnomocnictwa, w związku z czym Dyrektor Izby Skarbowej, pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r., wezwał go do przedłożenia pełnomocnictwa z którego wynika iż jest uprawniony do złożenia odwołania i reprezentowania J spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, przed organem odwoławczym. Wezwanie to doręczone zostało skarżącemu w dniu 20.04.2011 r., a termin na uzupełnienie braków formalnych odwołania upływał z dniem 27.04.2011 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył pismo z dnia [...] kwietnia 2011 r., do którego nie załączył pełnomocnictwa. Z uwagi na nie przedłożenie pełnomocnictwa, pismem z dnia [...] maja 2011 r., organ odwoławczy wezwał J spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, do uzupełnienia odwołania z dnia [...].01.2011 r. o własnoręczny podpis reprezentanta spółki, w terminie 7 dni od dnia doręczenia w/w wezwania. Wezwanie zostało doręczone spółce z upływem dnia 19.05.2011 r., tak więc w dniu 26 maja 2011r. upłynął siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego odwołania, natomiast powyższe braki nie zostały usunięte. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., Dyrektor Izby Skarbowej pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł zażalenie z dnia [...].08.2011 r., a po jego rozpatrzeniu, postanowieniem z dnia [...].11.2011r., Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżący od powyższego postanowienia złożył skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Dyrektorowi Izby Skarbowej do ponownego rozpoznania. W skardze stwierdził, że nie zgadza się w całości z postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2011 r. Podkreślił, że spółka J obecnie pozbawiona jest reprezentacji, ponieważ od maja 2010r. nie jest on już członkiem zarządu tej spółki, co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...].10.2010 r. Skarżący wniósł aby Sąd wyraźnie wskazał, że nie jest on już członkiem zarządu J spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i w konsekwencji nie może jej reprezentować. Podniósł, że nie jest też uprawniony do odbioru korespondencji dla spółki, a w spółce brak takiej osoby. Spółka wymaga ustanowienia kuratora, dlatego uważa zaskarżone postanowienie za błędne, przeprowadzone postępowanie za nieważne, a wydane rozstrzygnięcie za nieistniejące. Ponadto skarżący podniósł, że dochodzone przez Urząd Skarbowy od spółki J kwoty podatków nie mają podstaw prawnych i stanowią wartość zobowiązań nienależnych. Naliczono je od kwot, których spółka J nigdy nie otrzymała. Organ podatkowy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu stwierdził, że skarżąca nie sprecyzowała swoich zarzutów. Zgodnie art.169 § 1 ordynacji podatkowej, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Przepis art.169 § 4 ordynacji podatkowej, stanowi, że organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie. Z akt sprawy wynika, że w odwołaniu z dnia [...] stycznia 2011 r. skarżący jednoznacznie wskazał na brak umocowania do działania w imieniu w/w. spółki, bowiem poinformował, że w dniu [...].05.2010 r. złożył rezygnację z pełnienia funkcji prezesa zarządu i stwierdził: "(...) nie jest osobą uprawnioną do występowania w imieniu ww. spółki.". Ponadto do odwołania dołączył postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2010 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że nie jest już członkiem zarządu w/w spółki. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Izby Skarbowej, mając na uwadze, art.136 ordynacji podatkowej z którego wynika, że w postępowaniu strona może działać przez pełnomocnika, w oparciu o przepis art.169 § 1 ordynacji podatkowej, pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r., skarżącego do przedłożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pełnomocnictwa upoważniającego do złożenia odwołania i reprezentowania przed organem odwoławczym J spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Wezwanie to doręczone zostało skarżącemu w dniu 20 kwietnia 2011 r., a wobec bezskutecznego upływu terminu wskazanego w ww. wezwaniu, organ odwoławczy pismem z dnia [...].05.2011 r., wystąpił do spółki J spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w trybie powołanego wyżej przepisu, do uzupełnienia odwołania z dnia [...].01.2011 r. o podpis przez osobę reprezentującą spółkę, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Termin do uzupełnienia braku formalnego zażalenia upłynął w dniu 26 maja 2011 r. W powyższych wezwaniach zawarto pouczenie, że nie usunięcie braków w wyznaczonym terminie, zgodnie z art 169 § 4 ordynacji podatkowej, spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. Wobec nie uzupełnienia powyższych braków formalnych w terminie, dowołanie skarżącego pozostawiono bez rozpoznania. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że dochodzone przez Urząd Skarbowy od spółki J kwoty podatków nie mają podstaw prawnych i stanowią wartość zobowiązań nienależnych oraz, że naliczono je od kwot, których spółka J nigdy nie otrzymała, podkreśliła, że rozpoznaniu w tej sprawie nie podlegały kwestie merytoryczne, z tego też względu organ I instancji, jak i organ odwoławczy nie odnosiły się w swoich rozstrzygnięciach do powyższej kwestii, a zarzut w tym zakresie jest bezpodstawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zw. dalej p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w razie stwierdzenia, że przy wydawaniu danego aktu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji, koniecznym staje się jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Skarga zdaniem Sądu zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej wydał na podstawie art. 169 § 4 w zw. z art. 235 ordynacji podatkowej. Jak wynika z akt sprawy organ uznał, że Z.Z. nie wnosił zażalenia we własnym imieniu. Z treści zażalenia, jak i pism składanych w toku postępowania /pismo z dnia [...].04.2011r./ wynika bowiem, że Z.Z. zobowiązał się do dostarczenia pełnomocnictwa do występowania w imieniu strony postępowania, w charakterze pełnomocnika. Jest bezsporne, że decyzja z dnia [...].12.2010 roku Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2005 roku, została wydana wobec J spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Tym samym odwołanie strony, wniesione przez pełnomocnika, który nie przedstawił organowi pełnomocnictwa do występowania w imieniu strony, było obarczone brakiem formalnym. W sytuacji gdy odwołanie jest dotknięte brakami formalnymi, stanowiącymi przeszkodę do nadania mu dalszego biegu i w konsekwencji, do jego rozpoznania, organ podatkowy ma obowiązek wezwać wnoszącego odwołanie do uzupełnienia tych braków. W myśl z art. 235 ordynacji podatkowej w sprawach nie uregulowanych w art. 220 - 234 ordynacji podatkowej, w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami I instancji. Powyższe odesłanie jest, w razie stwierdzenia przez organ braków formalnych odwołania, podstawą do zastosowania art. 169 ordynacji podatkowej i wyznaczenia wnoszącemu podanie, terminu do usunięcia tych braków, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia (§ 1 i § 4) / wyrok NSA z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. akt III SA 2900/99 /. W rozpoznawanej sprawie organ, jak wynika z akt sprawy, zastosował powyższy tryb postępowania. Wezwał bowiem domniemanego pełnomocnika Z.Z, pismem z dnia [...].04.2011, do przedłożenia oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do reprezentowania strony w postępowaniu - powołując się na art. 169 § 1 ordynacji podatkowej i pouczając o pozostawieniu zażalenia bez rozpatrzenia w razie nie uzupełnienia braku w wyznaczonym 7-dniowym terminie. Wezwanie organ prawidłowo skierował do domniemanego pełnomocnika, a nie do strony, obowiązek dołączenia pełnomocnictwa do akt sprawy spoczywa bowiem na pełnomocniku (art. 137 § 3 o.p.). Brak formalny polegający na nie dołączeniu do akt sprawy pełnomocnictwa jest jednak brakiem pisma strony, a nie pisma pełnomocnika. Uchybiając temu obowiązkowi, jak również obowiązkowi uzupełnienia powyższego braku na wezwanie organu, pełnomocnik nie staje się z tego tytułu osobą wnoszącą pismo w swoim imieniu. Z tego też względu rozstrzygniecie dotyczące załatwienia pisma powinno być kierowane do strony, nie zaś do osoby określającej się jako jej pełnomocnik. Tak więc gdy braku tego domniemany pełnomocnik nie uzupełnił, to w przedmiocie odwołania wniesionego przez pełnomocnika strony, organ winien rozstrzygnąć w oparciu o art. 169 § 4 o.p., w stosunku do J spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Zakończenie postępowania odwoławczego postanowieniem wydanym w stosunku do pełnomocnika oznaczało natomiast faktycznie pominięcie strony w postępowaniu odwoławczym. Przyjmując, że odwołanie złożyła J spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, dotknięte brakiem formalnym poprzez nie dołączenie pełnomocnictwa, organ na podstawie powołanych wyżej przepisów miał obowiązek wezwać pełnomocnika do uzupełnienia tego braku, co miało miejsce, a następnie, w razie niezastosowania się do wezwania, pozostawić zażalenie J. N. bez rozpatrzenia. W postanowieniu wydanym w tym trybie organ mógł skutecznie oceniać zachowanie wymogów formalnych stawianych zażaleniu oraz skutki ich nie uzupełnienia. Jednakże zwrócić należy również uwagę, jak wynika z akt sprawy, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] określającej J sp. z o.o. zobowiązanie podatkowe w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2005 r. została doręczona Z.Z., w dniu 12.12.2010 roku, który złożył oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka zarządu z dniem [...].05.2010 roku. Natomiast zgodnie z art. 228 ordynacji podatkowej, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia: 1) niedopuszczalność odwołania; 2) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania; 3) pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222. W orzecznictwie i doktrynie prawa podatkowego (vide B. Adamiak J. Borkowski R. Mastalski, J. Zubrzycki; Ordynacja podatkowa. Komentarz., Oficyna Wydawnicza Unimex Wrocław 2003, s. 729) wskazuje się, iż niedopuszczalność odwołania, zarówno na gruncie przepisów ordynacji podatkowej, jak i Kodeksu postępowania administracyjnego, może wystąpić z przyczyn przedmiotowych, jak i podmiotowych. O niedopuszczalności odwołania z przyczyn przedmiotowych można mówić, gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia lub też przepisy prawne wyłączają możliwość zaskarżenia decyzji. Przykładowo taka sytuacja będzie miała miejsce, gdy decyzja nie została doręczona stronie, a więc nie weszła do obrotu prawnego. Jako podmiotowe przesłanki stwierdzenia niedopuszczalności odwołania wymienia się np. brak zdolności do czynności prawnych podmiotu wnoszącego środek zaskarżenia. Podmiotowa przesłanka niedopuszczalności zażalenia wystąpi także wówczas, gdy odwołanie wniesie osoba nie mająca legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia. Ma to miejsce wówczas, gdy odwołanie składa osoba trzecia, nie mająca przymiotu strony postępowania. Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem, jeśli podmiot wnoszący odwołanie twierdzi, że jest stroną postępowania i powołuje się na swój interes prawny, to wówczas organ odwoławczy jest obowiązany prowadzić postępowanie odwoławcze i w razie stwierdzenia, iż odwołujący się nie jest stroną, organ winien to postępowanie umorzyć (uchwała NSA z dnia 5 lipca 1999 r. OPS 16/98). Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.s.a. orzekł, jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.s.a. Organ ponownie rozpoznając sprawę winien uwzględnić powyższe rozważania, przy tym winien rozważyć czy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] określającej J sp. z o.o. zobowiązanie podatkowe w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2005 r. została właściwie doręczona. Sędzia WSA A. Rzepecka Sędzia WSA S. Kowalczyk Sędzia WSA J. Niedzielski