I SA/Go 31/26

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2026-03-12

Skład orzekający: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, Sędzia WSA Dariusz Skupień, Sędzia WSA Jacek Niedzielski, Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pismo organu egzekucyjnego informujące o braku podstaw prawnych do zwrotu wadium i udostępnienia protokołu z licytacji, mimo że dotyczy kwestii majątkowych i procesowych skarżącego, stanowi postanowienie, na które przysługuje zażalenie, czy też jest to zwykłe pismo informacyjne, od którego zażalenie jest niedopuszczalne?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego informujące o braku podstaw prawnych do zwrotu wadium i udostępnienia protokołu z licytacji, w sytuacji gdy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują kompetencji organu do wydania postanowienia w tej sprawie, a skutki niezapłacenia ceny nabycia następują z mocy prawa, stanowi zwykłe pismo informacyjne. Na takie pismo nie przysługuje zażalenie, ponieważ niedopuszczalność środka zaskarżenia wynika z przyczyn przedmiotowych, gdyż ani ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ani Kodeks postępowania administracyjnego nie dopuszczają wniesienia zażalenia na zwykłe pismo informacyjne w sprawie, która nie wymaga wydania zaskarżalnego postanowienia.
Stan faktyczny
Skarżący D.A. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej stwierdzające niedopuszczalność jego zażalenia. Zażalenie to dotyczyło pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego, które odmówiło zwrotu wadium wpłaconego na licytację samolotu oraz udostępnienia protokołu z tej licytacji. Skarżący uważał, że pismo organu pierwszej instancji powinno być traktowane jako postanowienie, a jego zażalenie powinno zostać rozpoznane merytorycznie. Organ odwoławczy uznał jednak, że pismo to jest jedynie informacją, a nie postanowieniem, stąd zażalenie jest niedopuszczalne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2026 r. sprawy ze skargi D.A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę w całości. Skarżący, D. A., wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] listopada 2025 r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia z [...] września 2025 r. Z akt administracyjnych postepowania wynika następujący stan faktyczny sprawy. Sąd Okręgowy Wydział Karny przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] odpis prawomocnego wyroku z [...] marca 2025 r. sygn. akt [...], w celu wykonania pkt 22 wyroku, dot. przepadku samolotu - awionetki ANG - [...], koloru białego, posiadającego oznaczenie identyfikacyjne [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], pismem z [...] kwietnia 2025 r., zlecił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] przeprowadzenia sprzedaży likwidacyjnej tego samolotu. W dniu [...] sierpnia 2025 r. w Urzędzie Skarbowym w [...] przeprowadzono pierwszą licytację ruchomości: samolotu - awionetki ANG - [...], posiadającego oznaczenie identyfikacyjne [...] rok produkcji: 2020, w której m.in. brał udział Skarżący. 30 lipca 2025 r. na rachunek organu egzekucyjnego wpłynęła kwota 134.925,00 zł, wpłacona przez Skarżącego tytułem wadium. Wysokość tej kwoty odpowiadała cenie wywołania wskazanej w obwieszczeniu o pierwszej licytacji z [...] lipca 2025 r. W toku licytacji Skarżący zaoferował najwyższą cenę, tj. 284.000,00 zł i uzyskał przybicie. W związku z tym, że Skarżący nie zapłacił reszty ceny nabycia, z mocy prawa utracił prawo wynikłe z przybicia oraz prawo zwrotu wadium i wpłaconej kwoty. Pismem z [...] sierpnia 2025 r. Skarżący wniósł o udostępnienie protokołu z licytacji. Następnie pismem z [...] sierpnia 2025 r., za pośrednictwem pełnomocnika - adwokat K. C. wniósł ponownie o przesłanie protokołu z przebiegu licytacji, która odbyła się [...] sierpnia 2025 r. Natomiast pismem z [...] sierpnia 2025 r., działający w imieniu Skarżącego pełnomocnik poinformował, że Skarżący rezygnuje z zakupu od Skarbu Państwa samolotu - awionetki typu ANG [...] i wnosi o zwrot środków pieniężnych wpłaconych 30 lipca 2025 r., czyli przed licytacją w wysokości 134.925,00 zł. Nadto wskazał, że jako uczestnik licytacji, jest stroną postępowania administracyjnego, dlatego jego wnioski o przesłanie protokołu z przebiegu licytacji są uprawnione, a ich załatwienie powinno nastąpić w trybie właściwym dla postepowania administracyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] pismem z [...] września 2025 r. poinformował Skarżącego, że nie ma podstaw prawnych do przekazania protokołu z licytacji oraz zwrotu kwoty wpłaconej w związku z licytacją. Wskazując na przepis art. 105d ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poinformował, że wobec niezapłacenia ceny nabycia Skarżący, z mocy prawa utracił prawo wynikłe z przybicia oraz zwrotu wpłaconej kwoty w wysokości 134.925,00 zł. Organ wskazał również, że jako uczestnik licytacji nie zakwestionował jej przebiegu. Skarga taka przysługiwała Skarżącemu w toku licytacji i mógł ją złożyć do protokołu licytacji. Pismo to zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącego 15 września 2025 r. W dniu 22 września 2025 r. do Urzędu Skarbowego w [...] wpłynęło pismo Skarżącego z [...] września 2025 r., zatytułowane "Zażalenie na POSTANOWIENIE NACZELNIKA URZĘDU SKARBOWEGO W [...]nr (znak sprawy) [...] z dnia [...] września 2025 roku". Skarżący zaskarżył w całości wskazane pismo, zarzucając mu naruszenie: I.art. 17 § 1 u.p.e.a., art. 15 i art. 124 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 769), zwanej dalej kpa., poprzez rozstrzygnięcie wniosku Skarżącego w przedmiocie udostępnienia akt sprawy oraz zwrotu nienależnie zatrzymanych środków pieniężnych bez zachowania wymaganej przepisami prawa formy postanowienia i udzielenia wnioskodawcy (Skarżącemu ) odpowiedzi w formie zwykłego pisma informacyjnego (tj.: " Odpowiedź na pisma z [...],[...] i [...] sierpnia 2025 roku"), co w konsekwencji stanowi próbę obejścia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] gwarantowanej ustawowo zasady dwuinstancyjności postępowania, tworząc u Skarżącego mylne wyobrażenie o ostateczności sprawy, tym samym pozbawiając go formalnego pouczenia o trybie, terminie i warunkach wniesienia zażalenia, II. art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z 18t u.p.e.a., poprzez bezpodstawną i przez to nieuprawnioną odmową udostępnienia akt, w tym protokołu z licytacji, podczas gdy Skarżący ma takie prawo, również po zakończeniu licytacji, a nawet po zakończeniu postępowania, III. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 18t u.p.e.a., poprzez błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, iż Skarżący, jako nabywca licytacyjny, nie jest stroną postępowania, podczas, gdy zgodniez art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, a zatem nabywca licytacyjny, na którym spoczywają obowiązki wynikające z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, posiada również interes prawny w żądaniu dalszych czynności organu egzekucyjnego i tym samym posiada status strony postępowania, w szczególności, gdy nie jest to postępowanie egzekucyjne, lecz sprzedaż ruchomości będącej własnością Skarbu Państwa w trybie u.p.e.a., co do której sąd orzekł przepadek; IV. art. 105d § 1, § 3 i § 4 u.p.e.a., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na bezpodstawnym przyjęciu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], że Skarżący utracił prawo do zwrotu wpłaconej kiedykolwiek kwoty 134.925,00zł w związku z licytacją ruchomości, podczas gdy skutek utraty prawa do zwrotu kwoty, zgodnie z literalnym brzmieniem ww. przepisu art. 105d § 3y następuje wyłącznie w przypadku niezapłacenia ceny nabycia w terminie, o którym mowa w § 1, a § 1 stanowi o zapłacie ceny nabycia niezwłocznie po udzieleniu nabywcy przybicia, gdy tymczasem wskazaną kwotę Skarżący ( nabywca ) wpłacił w całości 2 dni przed terminem licytacji, a tym samym przed udzieleniem mu przybicia, bowiem błędnie odczytał wartość wadium z ogłoszenia o licytacji, a zatem była to wyłącznie kwota wadium i nadpłata wadium, więc skutek uraty prawa do zwrotu wpłaconej kwoty może być rozważany wyłącznie w odniesieniu do kwoty stanowiącej równowartość wadium tj. 17.990,00 zł, bowiem po udzieleniu przybicia D. A. nie dokonał on żadnej wpłaty na rachunek organu egzekucyjnego, co powinno skutkować bezzwłocznym zwrotem przez organ żądanej we wniosku kwoty lub co najmniej kwoty nadpłaty ponad wysokość wadium w wysokości 116.935,00 zł, pozostawiając kwotę wadium przedmiotem ewentualnego dalszego sporu. Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozstrzygniecie co do istoty, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Postanowieniem z [...] listopada 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, m.in., że zgodnie z art. 141 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego, na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Z art. 134 zd. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast zgodnie z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Jak wynika z art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawodawca posłużył się kategorycznym zwrotem "stwierdza". Konsekwencją tego jest to, że na organie drugiej instancji ciąży obowiązek wydania postanowienia o takiej treści zawsze, gdy zajdą podstawy niedopuszczalności złożenia środka zaskarżenia. Rozstrzygnięcie o takiej treści nie podlega zatem uznaniu organu drugiej instancji. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia niedopuszczalności odwołania/zażalenia ani nie określają przesłanek stanowiących podstawę do stwierdzenianiedopuszczalności odwołania/zażalenia. Wobec tego przyjmuje się, że warunki dopuszczalności odwołania/zażalenia wynikają z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego określających przedmiot zaskarżenia, tok postępowania, a także określających podmioty uprawnione do wniesienia odwołania/zażalenia. Organ wskazał, że w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie wyróżnia się przedmiotowe i podmiotowe przyczyny niedopuszczalności odwołania/zażalenia. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki, w których występuje brak przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji/postanowienia w toku instancji, np. złożenie środka zaskarżenia nieprzewidzianego w ustawie albo złożenie środka zaskarżenia od aktu niezaskarżalnego. Natomiast niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania/zażalenia przez osobę, która nie posiada legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia zgodnie z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołanie/zażalenie jest zatem niedopuszczalne, jeżeli decyzja/postanowienie nie weszła do obrotu prawnego (a więc pomimo że została wydana, nie została stronie doręczona lub ogłoszona) albo gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną, a jest czynnością cywilnoprawną albo stanowi np. czynność materialno-techniczną lub udzieloną pisemnie informacją. W wyroku z 7 lipca 1992 r. sygn. akt SA/Gd 746/92 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Jeżeli sprawa nie podlega załatwieniu przez wydanie decyzji administracyjnej, a strona wniosła odwołanie od informacji udzielonej jej przez organ pierwszej instancji, organ drugiej instancji stwierdza niedopuszczalność odwołania (art. 134 KPA)". Organ przypomniał, że z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] pismem z [...] września 2025 r. poinformował Skarżącego, w związku ze złożonymi podaniami z [...],[...] i [...] sierpnia 2025 r. o braku podstaw prawnych do przekazania protokołu z licytacji, która odbyła się [...] sierpnia 2025 r. oraz zwrotu kwoty wpłaconej w związku z licytacją. Powołując przepis art. 105d ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ poinformował, że w związku z tym, że Skarżący w terminie, nie zapłacił reszty ceny nabycia, z mocy prawa utracił prawo wynikłe z przybicia oraz zwrotu wpłaconej kwoty w wysokości 134.925,00 zł. Organ wskazał również, że jako uczestnik licytacji Skarżący nie zakwestionował jej przebiegu. Skarga taka przysługiwała w toku licytacji i mógł ją złożyć do protokołu licytacji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] przytoczył również stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 20 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 1104/22, zgodnie z którym: Przewidziana w przytoczonym przepisie art. 105d § 3 EgzAdmU utrata prawa do zwrotu wadium następuje z mocy prawa i nie może być przedmiotem decyzyjnego rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych. Stosownie do art. 105d § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku niezapłacenia ceny nabycia w terminie, o którym mowa w § 1 i 2, nabywca traci prawo wynikłe z przybicia i do zwrotu wadium i kwoty zapłaconej w czasie licytacji oraz nie może uczestniczyć w licytacji tej samej ruchomości. Organ podkreślił, że kompetencja organów administracyjnych do rozstrzygania spraw danego rodzaju musi wynikać wprost z przepisów ustaw, bądź wydanych na ich podstawie i w granicach upoważnienia przepisów aktów wykonawczych. Żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnymw administracji nie przewiduje natomiast kompetencji dla organów egzekucyjnych do decyzyjnego rozstrzygania kwestii związanej ze zwrotem wadium. Brzmienie przytoczonego powyżej przepisu art. 105d § 3 cyt. ustawy przesądza, że skutki wynikające z niezapłacenia ceny nabycia następują z mocy prawa. Ustawodawca nie przewidział w tym zakresie możliwości wydania postanowienia. Ocenił, że licytacja, która odbyła się [...] sierpnia 2025 r. stanowiła wykonanie pkt 22 wyroku Sądu Okręgowego Wydziału Karnego z [...] marca 2025 r. sygn. akt [...], dot. przepadku samolotu. Wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności, odbywa się według przepisów ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2025 r. poz. 911). Zgodnie z art. 2 tej ustawy, organem postępowania wykonawczego jest m. in. naczelnik urzędu skarbowego. Ustawodawca kwestie wykonania środka karnego jakim jest przepadek uregulował w rozdziale XII Kodeksu karnego wykonawczego. Oddziale 3. Zgodnie z art. 187 § 1 ww. ustawy Sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego odpis lub wyciąg naczelnikowi urzędu skarbowego, właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji w celu wykonania orzeczonego przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa (...) W myśl art. 188 § 5 ww. ustawy przejęte rzeczy ruchome, wierzytelności i inne prawa majątkowe naczelnik urzędu skarbowego spienięża według przepisów o egzekucji świadczeń pieniężnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W postępowaniu wykonawczym (likwidacyjnym), którego celem jest jedynie spieniężenie składników majątku przejętych przez Skarb Państwa według przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie stosuje się wszystkich przepisów tej ustawy. Wyraźne ograniczenie wynika wprost z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1805). Zgodnie z jego treścią rozporządzenie określa m.in. ruchomości, na które rozciąga się stosowanie, w całości lub w części, przepisów działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej ustawą, w zakresie ich przechowywania, szacowania i sprzedaży (§ 1 pkt 1). Natomiast w myśl § 3 pkt 1 lit. a cytowanego rozporządzenia, przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Zgodnie z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia, do sprzedaży ruchomości stosuje się przepisy art. 104 i 105 oraz art. 105a § 1-3, 5 i 6, a także art. 105b-108 ustawy oraz przepisy wydane na podstawie art. 109 § 1 i 2 ustawy. Z ww. przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, znajdujących zastosowanie przy sprzedaży likwidacyjnej, nie wynika natomiast prawo do uzyskania przez uczestnika licytacji wglądu do protokołu z przeprowadzonej licytacji ruchomości ani tym bardziej możliwość wydania w tym przedmiocie postanowienia przez organ likwidacyjny. Organ stwierdził, że żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje możliwości rozstrzygania kwestii związanej ze zwrotem wadium i jednocześnie z uwagi na brak kompetencji naczelnika urzędu skarbowego dokonującego sprzedaży likwidacyjnej do wydania postanowienia w sprawie wniosku uczestnika licytacji o udostępnienie protokołu z licytacji, prawidłowo organ egzekucyjny, udzielił odpowiedzi pismem z [...] września 2025 r., na złożone 18, 22 i 29 sierpnia 2025 r. wnioski. W konsekwencji na tego rodzaju pismo zażalenie nie przysługuje. Niedopuszczalność wniesienia środka zaskarżenia w tej sprawie wynika z przyczyny przedmiotowej, bowiem ani powołana ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ani przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, nie zawierają unormowań dopuszczających wniesienie zażalenia na zwykłe pismo o charakterze informacyjnym, sporządzone w sprawie, która nie wymaga wydania zaskarżalnego postanowienia. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucono postanowieniu naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego {Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.) w zw. z art. 18 pkt 2 oraz art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.), poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że wniesione zażalenie jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, podczas gdy pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] września 2025 r., mimo nadania mu formy "pisma informacyjnego", zawierało władcze rozstrzygnięcie o prawach majątkowych Skarżącego (odmowa zwrotu kwoty 134.925,00 zł) oraz procesowych (odmowa wglądu w akta), co winno skutkować zakwalifikowaniem go jako postanowienia, na które przysługuje zażalenie, a w konsekwencji rozpoznaniem środka odwoławczego merytorycznie, - art. 17 § 1 i art. 105d § 3 u.p.e.a., poprzez błędne uznanie, że w procedurze sprzedaży likwidacyjnej organ działa jedynie w sferze czynności materialno-technicznych i, skoro skutki wynikające z niezapłacenia ceny nabycia następują z mocy prawa, to organ likwidacyjny nie ma prawa wydać rozstrzygnięcia w kwestii zwrotu wadium w żadnej sytuacji, również wówczas, gdy kwestionowana jest utrata wadium i kwot wpłaconych przez uczestnika licytacji (w tym nadpłaty przewyższającej wadium), jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, podczas gdy kwestionowanie zaistnienia przesłanek utraty wpłaconych kwot "z mocy prawa" i tym samym żądanie zwrotu kwoty zapłaconej nie może zostać zignorowane i wymaga rozstrzygnięcia spornej kwestii w formie postanowienia, czyli wymaga wydania aktu administracyjnego, bowiem w przeciwnym przypadku uczestnik licytacji pozbawiony jest prawa do weryfikacji instancyjnej i prawa do sądu w celu kontroli prawidłowości działań organu, - art. 73 § 1 oraz art. 28 k.p.a. w zw. z art. 18t u.p.e.a., poprzez odmowę Skarżącemu statusu strony wskutek wadliwego przyjęcia, że Skarżący-jako uczestnik licytacji, który uzyskał przybicie i którego środki pieniężne zostały zatrzymane przez organ- nie jest stronąpostępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., co skutkowało bezpodstawną odmową weryfikacji przez organ odwoławczy zasadności odmowy udostępnienia Skarżącemu akt sprawy (protokołu licytacji), podczas, gdy zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, a zatem nabywca licytacyjny, na którym spoczywają obowiązki wynikające z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, posiada również interes prawny w żądaniu dalszych czynności organu egzekucyjnego i tym samym posiada status strony postępowania, w szczególności, gdy nie jest to postępowanie egzekucyjne, lecz sprzedaż ruchomości będącej własnością Skarbu Państwa w trybie u.p.e.a., co do której sąd orzekł przepadek, co również potwierdził organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18t u.p.e.a., poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na formalnej nazwie pisma organu I instancji, z pominięciem jego rzeczywistej treści i skutków prawnych, jakie wywołuje w sferze majątkowej Skarżącego, co doprowadziło do błędnego stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia i uchylenia się przez organ odwoławczy od merytorycznej kontroli działań organu I instancji, a w konsekwencji do bezprawnego zatrzymania mienia Skarżącego (nadpłaty ponad wadium) bez wydania aktu administracyjnego podlegającego zaskarżeniu. Skarżący zarzucił również naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:art. 105d § 1, § 3 i § 4 u.p.e.a., poprzez stwierdzenie przez organ odwoławczy niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], mimo iż w sprawie dokonano błędnej wykładni, polegającej na bezpodstawnym przyjęciu że Skarżący utracił prawo do zwrotu wpłaconej kiedykolwiek kwoty 134.925,00 zł w związku z licytacją ruchomości, podczas gdy skutek utraty prawa do zwrotu kwoty, zgodnie z literalnym brzmieniem ww. przepisu art. 105d § 3 następuje wyłącznie w przypadku niezapłacenia ceny nabycia w terminie, o którym mowa w § 1, a § 1 stanowi o zapłacie ceny nabycia niezwłocznie po udzieleniu nabywcy przybicia, gdy tymczasem wskazaną kwotę Skarżący (nabywca) wpłacił w całości 2 dni przed terminem licytacji, a tym samym przed udzieleniem mu przybicia, bowiem błędnie odczytał wartość wadium z ogłoszenia o licytacji, a zatem była to wyłącznie kwota wadium i nadpłata wadium, a nie kwota wpłacona w trakcie licytacji, więc skutek uraty prawa do zwrotu wpłaconej kwoty może być rozważany wyłącznie w odniesieniu dokwoty stanowiącej równowartość wadium tj. 17.990,00 zł, bowiem po udzieleniu przybicia Panu D. A. nie dokonał on żadnej wpłaty na rachunek organu egzekucyjnego, co doprowadziło do błędnego uznania, że organ I instancji nie miał obowiązku orzekać w formie postanowienia o zwrocie nadpłaty, - art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1805) poprzez dokonanie przez organ TI instancji niedopuszczalnej wykładni rozszerzającej, polegającej na uznaniu, że akt rangi podustawowej (rozporządzenie), regulujący techniczne aspekty sprzedaży mienia, wydany w celu wykonania ustawy, może skutecznie wyłączyć stosowanie innej ustawy, w tym przypadku kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie fundamentalnych uprawnień procesowych strony, takich jak prawo wglądu w akta sprawy czy prawo do otrzymania rozstrzygnięcia w formie zaskarżalnego postanowienia, co stanowi naruszenie hierarchii źródeł prawa. Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w celu wydania przez organ rozstrzygnięcia co do istoty oraz o zasądzenie kosztów postepowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy skargę uwzględnia (art. 145 §1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala w całości albow części (art. 151 P.p.s.a.). Stosownie do art. 141 §1 Kpa, na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zgodnie natomiast z art. 134 zd. 1 Kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W myśl art. 144 Kpa, do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Z art. 134 Kpa wynika, że ustawodawca posłużył się kategorycznym zwrotem "stwierdza". Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu drugiej instancji wydania postanowienia o takiej treści zawsze, gdy zajdą podstawy niedopuszczalności złożenia środka zaskarżenia. Oznacza to, jak trafnie wskazał organ, że taki rodzaj rozstrzygnięcia nie podlega uznaniu organu drugiej instancji, organ nie ma dowolności w wyborze kierunku rozstrzygnięcia. Wskazać również należy, że przepisy Kpa nie definiują pojęcia niedopuszczalności odwołania (zażalenia) ani nie wskazują przesłanek stanowiących podstawę do stwierdzenia takiej niedopuszczalności. Zasadnie przyjął organ, że warunki dopuszczalności odwołania (zażalenia) wynikają z przepisów Kpa, określających przedmiot zaskarżenia, tok postępowania, a także określających podmioty uprawnione do wniesienia środków odwoławczych. Przyczyny niedopuszczalności dowołań (zażaleń) mogą mieć charakter przedmiotowy, przedmiotowy oraz mieszany. Powody przedmiotowe obejmują przypadki, w których występuje brak przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji czy postanowienia w toku instancji, np. złożenie środka zaskarżenia nieprzewidzianego w ustawie albo złożenie środka zaskarżenia od aktu niezaskarżalnego. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia środka zaskarżenia przez osobę (podmiot), która nie posiada legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia zgodnie z art. 28 Kpa. Odwołanie (zażalenie) jest tym samym niedopuszczalne, jeżeli decyzja (postanowienie) nie weszła do obrotu prawnego, a więc pomimo, że została wydana, nie została stronie doręczona lub ogłoszona albo gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną, a jest czynnością cywilnoprawną lub stanowi, np. czynność materialno-techniczną, bądź udzieloną pisemnie informację. Przypomnieć należy, że licytacja, która odbyła się 1 sierpnia 2025 r., stanowiła wykonanie pkt 22 wyroku Sądu Okręgowego Wydziału Karnego z [...] marca 2025 r. sygn. akt [...], dot. przepadku samolotu - awionetki ANG - [...].Wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności, odbywa się według przepisów ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2025 r. poz. 911). Zgodnie z art. 2 wskazanej ustawy, organem postępowania wykonawczego jest m. in. naczelnik urzędu skarbowego. Kwestie wykonania środka karnego, jakim jest przepadek, ustawodawca uregulował w rozdziale XII Kodeksu karnego wykonawczego, Oddziale 3. Zgodnie z art. 187 § 1 ustawy, Sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego odpis lub wyciąg naczelnikowi urzędu skarbowego, właściwemu ze wzglądu na siedzibę sądu pierwszej instancji w celu wykonania orzeczonego przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 188 § 5 ustawy przejęte rzeczy ruchome, wierzytelności i inne prawa majątkowe, naczelnik urzędu skarbowego spienięża według przepisów o egzekucji świadczeń pieniężnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Co istotne w postępowaniu wykonawczym (likwidacyjnym), którego celem jest jedynie spieniężenie składników majątku przejętych przez Skarb Państwa według przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie stosuje się wszystkich przepisów tej ustawy. Owo ograniczenie wynika jednoznacznie z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1805). Rozporządzenie określa m.in. ruchomości, na które rozciąga się stosowanie, w całości lub w części, przepisów działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej ustawą, w zakresie ich przechowywania, szacowania i sprzedaży (§ 1 pkt 1). Natomiast w myśl § 3 pkt 1 lit. a cytowanego rozporządzenia, przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Stosownie do § 7 ust. 1 rozporządzenia, do sprzedaży ruchomości stosuje się przepisy art. 104 i 105 oraz art. 105a § 1 - 3, 5 i 6, a także art. 105b - 108 ustawy oraz przepisy wydane na podstawie art. 109 § 1 i 2 ustawy. Trafnie wskazał organ, że przepisy rozporządzenia stanowią doprecyzowanie, a nie ograniczenie regulacji wynikających z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i Kodeksu postępowania administracyjnego. Z przytoczonych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, znajdujących zastosowanie przy sprzedaży likwidacyjnej, nie wynika prawo do uzyskania przez uczestnika licytacji wglądu do protokołu z przeprowadzonej licytacji ruchomości, ani tym bardziej możliwość wydania w tym przedmiocie postanowienia przez organ likwidacyjny. Trafnie zatem stwierdził organ, że żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje możliwości rozstrzygania kwestii związanej ze zwrotem wadium. Jednocześnie z uwagi na brak kompetencji naczelnika urzędu skarbowego, dokonującego sprzedaży likwidacyjnej, do wydania postanowienia w sprawie wniosku uczestnika licytacji o udostępnienie protokołu z licytacji, prawidłowo, zgodnie z zasadą pisemności, organ egzekucyjny udzielił Skarżącemu odpowiedzi pismem z [...] września 2025 r. Tym samym zatem, na tego rodzaju pismo, nie przysługuje zażalenie, niezależnie czy pismo to spełnia formalne wymogi stawiane przed postanowieniem. Niedopuszczalność wniesienia środka zaskarżenia w tej sprawie wynika z przyczyny przedmiotowej, bowiem, jak trafnie to wskazał organ, ani powołana ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ani przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, mające zastosowanie w sprawie, nie zawierają postanowień dopuszczających wniesienie zażalenia na zwykłe pismo o charakterze informacyjnym, sporządzone w sprawie, która nie wymaga wydania zaskarżalnego postanowienia. Organ zasadnie odwołał się w tym względzie do art. 105d ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, informując, że w związku z tym, że Skarżący w terminie nie zapłacił reszty ceny nabycia, z mocy prawa utracił prawo wynikłe z przybicia oraz zwrotu wpłaconej kwoty w wysokości 134.925,00 zł. Organ wskazał również, że Skarżący jako uczestnik licytacji nie zakwestionował przebiegu licytacji. Skarga taka przysługiwała Skarżącemu wtoku licytacji, w której brał udział, i mógł ją złożyć do protokołu licytacji. Zasadnie uznał również organ, że przewidziana w przytoczonym przepisie art. 105d § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrata prawa do zwrotu wadium następuje z mocy prawa i nie może być przedmiotem decyzyjnego rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych. Stosownie do art. 105d § 3 ustawy o w przypadku niezapłacenia ceny nabycia w terminie, o którym mowa w § 1 i 2, nabywca traci prawo wynikłe z przybicia i do zwrotu wadium i kwoty zapłaconej w czasie licytacji oraz nie może uczestniczyć w licytacji tej samej ruchomości. Kompetencja organów administracyjnych do rozstrzygania spraw danego rodzaju musi wynikać wprost z przepisów ustaw bądź wydanych na ich podstawie i w granicach upoważnienia przepisów aktów wykonawczych. Trafna jest konstatacja organu, że żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nieprzewiduje kompetencji dla organów egzekucyjnych do decyzyjnego rozstrzygania kwestii związanej ze zwrotem wadium. Brzmienie przytoczonego przepisu art. 105d § 3 ustawy przesądza, że skutki wynikające z niezapłacenia ceny nabycia następują z mocy prawa. Normodawca nie przewidział w tym zakresie możliwości wydania postanowienia. Powyższe uwagi odnoszą się - bezpośrednio lub pośrednio - do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącego. Organ w prawidłowy sposób ustalił stan faktyczny sprawy, a następnie właściwie zastosował przepisy prawa materialnego. Z tych też powodów oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło