I SA/Go 310/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lipca 2012 r. wniosku R.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od towarów i usług za 2005 rok postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi R.K. (skarżącego) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej określająca zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 2.000 zł (k. 33 akt WSA), skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie ma pieniędzy na uiszczenie wpisu od skargi. Stwierdził, że jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą w ramach spółki jawnej "M" sp. j. Skarżący wspólnie z żoną wychowują dwie córki (w wieku 7 i 2 lat). Budżet domowy rodziny skarżącego obciąża spłata rat zaległości podatkowych na podstawie decyzji o rozłożeniu na raty, przy czym suma miesięcznych wpłat wynosi 9.000 zł. Nadto skarżący poinformował, że cały jego majątek ruchomy i nieruchomy jest obciążony zajęciami egzekucyjnymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący uszczegółowił swą sytuację materialną i życiową, oświadczając, że jego żona obecnie przebywa na urlopie wychowawczym i nie uzyskuje dochodów. Sam skarżący swoje miesięczne dochody zadeklarował na 2.865,01 zł. Skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego oraz nieruchomości rolnej o pow. 2,16 ha. Obydwie nieruchomości są obciążone hipoteką. Jest również właścicielem trzynastoletniego samochodu [...], który jednak również został zajęty przez organ egzekucyjny. Skarżący dołączył do wniosku odpisy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z których wynika, że do kwietnia 2013 roku będzie uiszczał raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok w wysokości łącznej miesięcznie 6.000 zł, zaś ostatnia rata wyniesie 456.979,28 zł (k. 40 in. akt WSA) jak również, że do stycznia 2013 roku będzie spłatał raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok w wysokości 3.000 zł miesięcznie, zaś ostatnia rata wyniesie 309.678,03 zł (k. 51 i n. akt WSA). Wobec uznania, że treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie jest wystarczająca do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, pełnomocnika skarżącego wezwano do złożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego żony, odpisów zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych skarżącego i jego żony w, zestawienia wartości przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego i kosztów ich uzyskania jak również deklaracji miesięcznych w podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące składanych w związku z tą działalnością oraz oświadczenie skarżącego o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania rodziny oraz poinformowanie czy korzysta z samochodów na podstawie umowy leasingu (k. 64 akt WSA). W odpowiedzi skarżący przedstawił wyciąg z rachunku bakowego, z którego wynika, że na dzień [...] maja 2012 r. saldo było dodatnie i wynosiło 5.744,78 zł (k. 71-76 akt WSA). Przedstawił również zeznanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok, z którego wynikało, że zadeklarował przypadającą na niego - jako wspólnika spółki jawnej - stratę z działalności gospodarczej wynoszącą 167.499,50 zł. Przedstawił również wydruk zatytułowany "podsumowanie księgi przychodów i rozchodów" obrazujący obroty spółki jawnej, której jest wspólnikiem. Z wydruku wynika, że spółka za trzy miesiące od marca do maja 2012 roku wykazała stratę z działalności gospodarczej w wysokości 119.508,61 zł przy przychodzie wynoszącym 744.460,65 zł i kosztach jego uzyskania w wysokości 863.969,26 zł (k. 81 akt WSA). Skarżący złożył też deklaracje miesięczne VAT-7 za ten sam okres (k. 82-84 akt WSA). Potwierdzają one wysokość obrotu wynikającą z podsumowania księgi przychodów i rozchodów. Pełnomocnik skarżącego poinformował jednocześnie, że miesięczne wydatki rodziny skarżącego wynoszą 2.500 zł oraz że skarżący nie korzysta z samochodów na podstawie umowy leasingu jak również iż skarżący nie jest beneficjentem płatności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, ponieważ te otrzymuje spółka, której jest wspólnikiem. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jednak jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Koszty sądowe jako należności Skarbu Państwa winny mieć prymat wśród tych wydatków stron, które nie służą koniecznemu utrzymaniu. W konsekwencji, strona posiadająca stałe źródło dochodów winna poczynić oszczędności w swoich wydatkach do granic zabezpieczenia podstawowego utrzymania, tak by w maksymalnym możliwym zakresie partycypować w kosztach postępowania. Skarżący nie wykazał, by nie był w stanie sfinansować należnych w sprawie kosztów postępowania. Jedyną opłatą sądową podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi wynoszący 2.000 zł. Skarżący zadeklarował, że miesięczne dochody jego rodziny wynoszą 2.865 zł (dane za kwiecień 2012 r.). Jednocześnie jednak stwierdził, że ponosi miesięcznie wydatek w wysokości 9.000 zł z tytułu rat zaległości podatkowej. Łącznie, uwzględniając miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny skarżącego (2.500 zł) łączna suma wydatków przekracza 11.000 zł. Z dołączonego do akt sprawy odpisu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] kwietnia 2012 r. o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej wynika tymczasem, że skarżący spłaca raty zaległości z bieżących zysków uzyskiwanych z działalności spółki jawnej oraz z zysku za 2010 rok (1.427.981,52 zł - (str. 18 decyzji; k. 48v akt WSA). Z decyzji tej wynikało również, że spółka na [...] kwietnia 2012 r. posiadała 92.000 zł (str. 11 decyzji - k. 45 akt WSA). Nadto, z przedstawionego przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego wynikało, że na [...] maja 2012 r. saldo było dodatnie i wynosiło 5.744,78 zł, zaś rachunek był kilkukrotnie uznawany od kilkudziesięciotysięczne kwoty. Łącznie okoliczności te uprawniają wniosek, że skarżący jest w stanie ponieść należny w sprawie wpis od skargi. Ubocznie już tylko należy zwrócić uwagę, że skarżący, wezwany do przedstawienia zeznania podatkowego jego żony za 2011 rok oraz wyciągów z jej rachunków bankowych nie przedstawił żądanych dokumentów, ani też w jakikolwiek inny sposób nie odniósł się do tego żądania. Uniemożliwił tym samym poczynienie pełnych i wyczerpujących ustaleń dotyczących sytuacji majątkowej jego rodziny. Oceny tej nie zmienia okoliczność pozostawania przez jego żonę na urlopie wychowawczym podana w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Fakt ten nie wyklucza bowiem posiadania przez żonę skarżącego oszczędności ani też otrzymywania dochodów w roku 2011. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego był pozbawiony uzasadnionych podstaw i z tego powodu należało postanowić o odmowie przyznania prawa pomocy.