I SA/Go 317/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lipca 2012 r. wniosku D.J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od towarów i usług za 2005 rok postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi D.J. (skarżącej) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej określająca zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 2.000 zł (k. 33 akt WSA), skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że nie ma pieniędzy na uiszczenie żądanej od niej opłaty. Stwierdziła, że jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą w ramach spółki jawnej "M". Budżet domowy skarżącej obciąża spłata rat zaległości podatkowych na podstawie decyzji o rozłożeniu na raty, przy czym suma miesięcznych wpłat wynosi 9.000 zł. Nadto skarżąca poinformowała, że cały jej majątek ruchomy i nieruchomy jest obciążony zajęciami egzekucyjnymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca uszczegółowiła swą sytuację materialną i życiową, oświadczając, że jej miesięczne dochody wynoszą 2.865,01 zł (dane za kwiecień 2012 roku). Skarżąca jest właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 0,2922 ha oraz pawilonu handlowego. Obydwie nieruchomości są obciążone hipoteką. Skarżąca dołączyła do wniosku odpisy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z których wynika, że do kwietnia 2013 roku będzie uiszczała raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok w wysokości łącznej miesięcznie 6.000 zł, zaś ostatnia rata wyniesie 452.049,17 zł (k. 52 in. akt WSA) jak również, że do stycznia 2013 roku będzie spłatała raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok w wysokości 3.000 zł miesięcznie, zaś ostatnia rata wyniesie 310.337,06 zł (k. 42 i n. akt WSA). Wobec uznania, że treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie jest wystarczająca do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej, jej pełnomocnika wezwano do złożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącej, odpisu zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, zestawienia wartości przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą i kosztów ich uzyskania jak również deklaracji miesięcznych w podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące składanych w związku z tą działalnością oraz oświadczenie skarżącej o wysokości miesięcznych kosztach utrzymania oraz poinformowanie czy korzysta z samochodów na podstawie umowy leasingu (k. 64 akt WSA). W odpowiedzi skarżąca przedstawiła wyciąg z rachunku bakowego, z którego wynika, że na dzień [...] czerwca 2012 r. saldo było dodatnie i wynosiło 23,08 zł, przy czym w ciągu trzech miesięcy, tj. od marca do maja 2012 roku na rachunku nie dokonywano jakichkolwiek obrotów (k. 71-73akt WSA). Przedstawiła również zeznanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok, z którego wynikało, że zadeklarowała przypadającą na nią - jako wspólnika spółki jawnej - stratę z działalności gospodarczej wynoszącą 167.499,50 zł oraz przychody ze stosunku pracy i renty w łącznej wysokości 13.704,13 zł brutto. Złożyła też wydruk zatytułowany "podsumowanie księgi przychodów i rozchodów" obrazujący obroty spółki jawnej, której jest wspólniczką. Z wydruku wynika, że spółka za trzy miesiące od marca do maja 2012 roku poniosła stratę z działalności gospodarczej w wysokości 119.508,61 zł przy przychodzie wynoszącym 744.460,65 zł i kosztach jego uzyskania w wysokości 863.969,26 zł (k. 78 akt WSA). Skarżąca przesłała nadto deklaracje miesięczne VAT-7 za ten sam okres (k. 79-81 akt WSA). Potwierdzają one wysokość obrotu wynikającą z podsumowania księgi przychodów i rozchodów. Pełnomocnik skarżącej poinformował jednocześnie, że jej miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą 1.810 zł oraz że skarżąca nie korzysta z samochodów na podstawie umowy leasingu jak również iż skarżąca nie jest beneficjentką płatności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, ponieważ te otrzymuje spółka, której jest wspólniczką. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jednak jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Koszty sądowe jako należności Skarbu Państwa winny mieć prymat wśród tych wydatków stron, które nie służą koniecznemu utrzymaniu. W konsekwencji, strona posiadająca stałe źródło dochodów winna poczynić oszczędności w swoich wydatkach do granic zabezpieczenia podstawowego utrzymania, tak by w maksymalnym możliwym zakresie partycypować w kosztach postępowania. Skarżąca nie wykazała, by nie była w stanie sfinansować należnych w sprawie kosztów postępowania. Jedyną opłatą sądową podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi wynoszący 2.000 zł. Skarżąca zadeklarowała, że jej miesięczne dochody wynoszą 2.865 zł (dane za kwiecień 2012 r.). Jednocześnie jednak stwierdziła, że ponosi miesięcznie wydatek w wysokości 9.000 zł z tytułu rat zaległości podatkowej. Łącznie, uwzględniając miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny skarżącej (1.810 zł) łączna suma wydatków wynosi niemal 11.000 zł. Z dołączonego do akt sprawy odpisu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] kwietnia 2012 r. o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej wynika tymczasem, że skarżąca spłaca raty zaległości z bieżących zysków uzyskiwanych z działalności spółki jawnej (str. 8 decyzji; k. 55v akt WSA). Z decyzji tej wynikało również, że spółka na [...] kwietnia 2012 r. posiadała 92.000 zł (str. 10 decyzji - k. 56v akt WSA). Łącznie okoliczności te uprawniają wniosek, że skarżąca - pomimo braku oszczędności gotówkowych - posiada źródła, z których jest w stanie sfinansować obciążający ją wpis od skargi w wysokości 2.000 zł. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącej był pozbawiony uzasadnionych podstaw i z tego powodu należało postanowić o odmowie przyznania prawa pomocy.