I SA/Go 322/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie: Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko Asesor WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant: Ref. staż. Danuta Chorabik po rozpoznaniu w dniu 13 września 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego. 1. Uchyla zaskarżone postanowienie 2. Określa że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane 3. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę lOO zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu [...] kwietnia 2004 roku decyzję nr [...] w której określił skarżącemu A.S. wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok w kwocie 4.961,00 zł. Powyższą decyzję Urząd Skarbowy doręczył na adres zakładu pracy skarżącego - Centrum Komunikacji [...]. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż doręczenia dokonano w dniu 20 kwietnia 2004 roku. Skarżący A.S. dnia [...] maja 2004 roku złożył odwołanie od wyżej wymienionego rozstrzygnięcia ( data nadania na poczcie - 13 maja 2004 roku ). W ocenie organu odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia, bowiem ostateczny termin do dokonania tej czynności miał minąć [...] maja 2004 roku. Dyrektor Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy, uznając stanowisko organu I instancji, działając w oparciu o treść art. 228 § l pkt 2 wydał postanowienie z dnia [...] czerwca 2004 roku nr [...], stwierdzające iż odwołanie A.S. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2004 roku nr [...] określającej wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok w kwocie 4.961,00 zł. złożone zostało z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. W związku z powyższym skarżący A.S. złożył dnia [...] czerwca 2004 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę ( odwołanie ) na w/w postanowienie. Nie wniósł jednak zarzutów co do ustaleń w nim zawartych, lecz zakwestionował wysokość naliczonego przez organ podatkowy I instancji podatku dochodowego od osób fizycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, czy postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie naruszono przepisy postępowania w stopniu istotnym mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia [...] czerwca 2004 roku nr [...] stwierdzające, iż odwołanie A.S. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2004 roku nr [...] określającej wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok w kwocie 4.961,00 zł. zostało złożone z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Zarzuty wskazane przez skarżącego w skardze dotyczą jednak decyzji merytorycznej organu I instancji, a nie postanowienia z dnia [...] czerwca 2004 roku. Sąd działając między innymi w oparciu o treść artykułu 134 Ustawy z 30 sierpnia 2002r. -prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, póz. 1270.) rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawa prawną. W ocenie sądu, nie została przez organy należycie zbadana kwestia skutecznego, prawidłowego doręczenia skarżącemu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego . Należy podkreślić, iż wśród wielu czynności o charakterze materialno-technicznym doniosłe znaczenie spełnia doręczenie. Ta z pozoru prosta czynność ma jednakże ogromny sens ze względu na skutki prawne jakie wywołuje (także) w postępowaniu administracyjnym. Od właściwej realizacji doręczenia zależy prawidłowość postępowania, co ma wpływ na treść stosunku materialno-prawnego. Normy prawne regulujące doręczenia są normami bezwzględnie obowiązującymi, a to oznacza, że ich realizacji podmioty postępowania nie mogą uzgodnić w sposób odmienny niż przewidziany w przepisach prawa. Problematyka doręczeń uregulowana została w przepisach ordynacji podatkowej ( art. 144 - art. 154 ) W niniejszej sprawie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzję określającą zobowiązanie w podatku dochodowym za 1999 rok, doręczono w dniu 20 kwietnia 2004 roku w miejscu pracy skarżącego. Odbiór potwierdził R.K. - według oznaczenia - adresat. Zgodnie ze stanowiskiem organu ostateczny termin do wniesienia odwołania minął [...] maja 2004 roku, tymczasem skarżący złożył je w dniu [...] maja 2004 roku ( data nadania przesyłki na poczcie- 13 maja 2004 roku) W związku z powyższym, uznając, iż środek odwoławczy został złożony z uchybieniem terminu, Dyrektor Izby Skarbowej wydał stosowne , omówione powyżej postanowienie. A.S. składając skargę ( określoną jako odwołanie) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaznaczył, że decyzję organu I instancji otrzymał w dniu [...] kwietnia 2004 roku. Przewidując w art. 223 § 2 czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926 z późniejszymi zmianami) nakłada jednocześnie na organ odwoławczy obowiązek badania, czy termin ten został dochowany oraz obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy odwołanie wniesione zostało po tym terminie (art. 228 § l pkt 2). Z powyższych unormowań wynika, że warunkiem koniecznym skutecznej czynności procesowej wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie temu terminowi powoduje, że odwołanie jest bezskuteczne, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu pierwszej instancji. Badanie przez podatkowy organ odwoławczy warunku zachowania terminu do wniesienia odwołania wymaga przede wszystkim ustalenia dnia, z upływem którego minął też termin do dokonania tej czynności, liczony od dnia doręczenia stronie decyzji (art. 223 § 2 pkt l Ordynacji podatkowej). Podatnikowi będącemu o sobą fizyczną, decyzję podatkową, podobnie jak wszelkie pisma w postępowaniu podatkowym, doręcza się w j ego miejscu zamieszkania lub pracy (art. 148 § l Ordynacji podatkowej). Pisma te mogą być również doręczane w siedzibie organu podatkowego, a także w miejscu pracy - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji (art. 148 § 2 Ordynacji podatkowej). W razie niemożności doręczenia pisma w którykolwiek z określonych wyżej sposobów, a także w innych uzasadnionych przypadkach, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zostanie (art. 148 § 3 Ordynacji podatkowej). Z cytowanego powyżej art. 148 Ordynacji podatkowej wynika, iż przepis ten dwukrotnie mówi o doręczaniu pism w miejscu pracy (§ l i § 2). Nie oznacza to jednak, że wspomniane pojęcie zostało użyte w dwóch różnych znaczeniach. W § l przyjęto jako zasadę, że pismo w miejscu pracy doręcza się adresatowi osobiście. W §2 pkt 2 zaś dopuszczono możliwość doręczenia pisma adresatowi w miejscu pracy za pośrednictwem upoważnionej przez pracodawcę osoby. W pierwszym wypadku mamy do czynienia z podstawowym miejscem doręczenia i z właściwym sposobem doręczenia, w drugim natomiast występuje miejsce dodatkowe i zastępczy sposób doręczenia. Przewidziana w art. 148 §2 pkt 2 możliwość doręczenia pisma również w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej do obioru korespondencji -jest do wykorzystania tylko w sytuacji, gdy taka osoba została faktycznie ustanowiona. Jakkolwiek, nakłada to na podmiot doręczający, obowiązek upewnienia się, że osoba odbierająca pismo jest do tego upoważnioną, a wniosek co do jej upoważnienia nie może budzić żadnych uzasadnionych zastrzeżeń. W oparciu o powyższe przepisy, z analizy zebranego w sprawie materiału rodzi się pytanie, czy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2004 roku nr [...] określająca wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok w kwocie 4.961,00 zł. została doręczona skutecznie. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzję doręczono - adresatowi – R.K.- choć adresatem przesyłki nie był. Nie można również stwierdzić, czy osoba która potwierdziła odbiór przesyłki jest osobą upoważnioną do odbioru korespondencji w miejscu pracy skarżącego. Z akt sprawy wynika, że w przypadku innych przesyłek adresowanych do skarżącego i doręczanych mu w jego miejscu pracy, korespondencję odbierała według oznaczenia osoba upoważniona i nie był nią R.K..( na przykład wezwanie do uiszczenia opłaty skarbowej z dnia [...] maja 2004 roku ) Generalnie, ustalenie, że doręczenia decyzji dokonano z naruszeniem przepisów prawa o doręczeniu jest równoznaczne z tym, iż termin do złożenia odwołania nie rozpoczął swego biegu. W sytuacji istnienia wątpliwości co do prawidłowości doręczenia, należy przeprowadzać postępowanie wyjaśniające. Fakt skutecznego doręczenia nie może budzić zastrzeżeń, a niejasności lub wątpliwości dotyczące oceny stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika, tym samym nie mogą być tłumaczone na korzyść urzędu. Strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań organu podatkowego lub podmiotu dokonującego doręczeń. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 §1, pkt l litera c oraz art. 200 Ustawy z 30 sierpnia 2002r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, póz. 1270.) należało orzec jak w sentencji.