I SA/Go 327/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. M.K., złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] wydanego w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego ze Spółką Zakład "M" spółka z o.o. za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące styczeń, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień do grudnia 2009 r. w łącznej kwocie 497,0 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 133,0 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 33,42 zł. Z akt sprawy wynika że: Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 165 § 1, § 2 i § 4 w zw. z art. 107 i 106 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm. - powoływanej dalej jako O.p.) wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności M.K. - prezesa zarządu "M" sp. z o.o. za zaległości podatkowe spółki z tytułu: * podatku dochodowego od osób fizycznych za 10-12/2006, 1-12/2007, 1-12/2008 i 1-12/2009 oraz w podatku od towarów i usług za 10-12/2006 i 1,2,4/2007 w kwocie 234.478,36 zł; * odsetek za zwłokę od tych zaległości; * kosztów postępowania egzekucyjnego. W postanowieniu tym organ podatkowy zawarł pouczenie, że w myśl art. 146 § 1 i § 2 O.p. w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania niniejszego obowiązku, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Skarżący z treścią powyższego postanowienia zapoznał się w dniu 15 listopada 2011 r. w siedzibie organu podatkowego (bowiem przesyłka zawierająca odpis powyższego postanowienia skierowana do skarżącego została zwrócona do organu podatkowego przez Urząd Pocztowy z adnotacją "nie podjęto w terminie"), co potwierdzone zostało w protokole z tego samego dnia. Decyzją z dnia [...] iistopada 2011 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 116 § 1 i § 2, art. 107 § 1, § 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1, art. 109 § 2 i art. 210 O.p., orzekł o solidarnej odpowiedzialności skarżącego ze Spółką Zakład "M" Spółka z o.o. za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące styczeń, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień do grudnia 2009 r. w łącznej kwocie 497,0 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 133,0 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 33,42 zł. Decyzja ta po dwukrotnym awizowaniu w dniach 28 listopada i 6 grudnia 2011 r. została zwrócona do organu podatkowego z adnotacją "nie podjęto w terminie". Wobec powyższego uznano ją skutecznie doręczoną w trybie zastępczym w dniu 13 grudnia 2011 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o ponowne doręczenie przesyłki o numerze "[...]" związanej z prowadzonym postępowaniem podatkowym. Skarżący wskazał, że nie mógł podjąć przedmiotowej przesyłki z uwagi na częsty pobyt poza miejscem zamieszkania związany z wyjazdami w sprawach zawodowych. W piśmie tym skarżący podał również inny adres do doręczeń W odpowiedzi na powyższe pismo Naczelnik Urzędu Skarbowego wraz z pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] przesłał skarżącemu ponownie decyzje z dnia [...] listopada 2011 r. Jednocześnie poinformował skarżącego, że doręczenie tych decyzji nastąpiło w dniu 13 grudnia 2011 r. w trybie administracyjnym. Organ wyjaśnił skarżącemu, że doręczenie w trybie art. 150 O.p. nastąpiło z uwagi na fakt, że nie poinformował on urzędu skarbowego o swojej nieobecności spowodowanej wyjazdem, a także o zmianie adresu do korespondencji pomimo wiedzy o toczącym się postępowaniu. W piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego "o przywrócenie terminu doręczenia na dzień 28 grudnia 2011 r., w którym odebrał załączone do pisma z dnia [...] grudnia 2011 r. decyzje." Skarżący podniósł, że art. 146 O.p. ustala obowiązek powiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu, jednakże on adresu nie zmienił. Wskazał, że skrytkę pocztową podał dia ułatwienia doręczeń. Stwierdził również, że wiedział o toczącym się postępowaniu, jednakże nie wiedział w jakim czasie przyjdzie do niego korespondencja. Częste wyjazdy w sprawach zawodowych utrudniają mu bowiem odbiór korespondencji, jednakże nie są one tak długie by za każdym razem informować o tym organ podatkowy. Natomiast pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. skarżący wniósł odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2011 r., m.in. do decyzji o nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego ze Spółką Zakład "M" Spółka z o.o. za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące styczeń, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień do grudnia 2009 r. w łącznej kwocie 497,0 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 133,0 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 33,42 zł. W uzasadnieniu postanowienia organ I! instancji wskazał, że stosownie do art. 150 § 2 O.p., doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2011 r. o numerach: [...], należy uznać za dokonane z dniem [...] grudnia 2011r. wobec czego termin do wniesienia odwołania od powyższych decyzji upłynął skarżącemu w dniu 27 grudnia 2011 r., bowiem dzień 26 grudnia 2011 r. był ustawowo wolny od pracy. Organ odwoławczy podniósł, że pismo skarżącego zawierające odwołania zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 11 stycznia 2011r., a więc w 16 dniu po upływie terminu do wniesienia odwołania dlatego też, termin do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie nie może zostać uznany za zachowany. Nadto Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że organ I instancji w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. wskazał błędną datę doręczenia decyzji na dzień 13 grudnia 2011 r. W ocenie organu odwoławczego powyższa, błędna informacja, przekazana podatnikowi nie miała jednak wpływu na uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, gdyż odwołanie nie zostało wniesione w terminie 14 dni od dnia 13 grudnia 2011 r. W ocenie organu odwoławczego skarżący pomimo tego, że złożył w terminie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a następnie dosłał odwołanie nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Organ podniósł, że jako uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący wskazał częste wyjazdy w sprawach zawodowych. W ocenie organu odwoławczego doświadczenie życiowe wskazuje, że podczas częstych wyjazdów poza miejsce zamieszkania może dojść do sytuacji, w której nie odbierzemy w terminie adresowanej do nas przesyłki. Zatem należyta staranność wymaga, aby w takiej sytuacji w toczącym się postępowaniu podatkowym ustanowić pełnomocnika do doręczeń lub wskazać adres do doręczeń, pod którym będzie możliwe odebranie przesyłki. Organ II instancji podniósł, że skarżący pomimo częstych wyjazdów w sprawach zawodowych nie ustanowił pełnomocnika do doręczeń, a adres do korespondencji wskazał dopiero w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r., a więc po wysłaniu przedmiotowej decyzji. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej częste wyjazdy służbowe nie są również okolicznością nagłą i niezależną od strony. Mają one charakter zaplanowany i strona może przed wyjazdem podjąć środki zapobiegające negatywnym skutkom wyjazdu w postępowaniu podatkowym, w szczególności gdy wie o toczącym się postępowaniu i bierze w nim czynny udział. Powyższe postanowienie M.K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnosząc o jego uchylenie. Uzasadniając skargę skarżący podniósł, że ocena wniosku o przywrócenie terminu przez organ jest subiektywna. Wskazał, że nie może z góry zakładać, iż otrzyma jakąś korespondencję i to z Urzędu Skarbowego czy z innej instytucji, pomimo wiedzy o toczącym się postępowaniu. Skarżący podniósł, że Urząd Skarbowy jest zobowiązany do udzielenia wszelkich informacji istotnych dla strony i sposobie w jaki będzie przebiegało postępowanie, czego w ocenie skarżącego, w dniu 15 listopada 2011 r. organ I instancji nie uczynił. Skarżący wskazał również, że niezwłocznie poprosił o powtórne przesłanie korespondencji i wskazał adres korespondencyjny, co świadczy o poważnym podejściu do sprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Jednocześnie wskazać należy, że sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), co daje mu podstawy do całościowej kontroli zaskarżonego aktu oraz postępowania administracyjnego poprzedzającego jego wydanie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...]. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast zgodnie z § 2 tego przepisu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powyższy przepis formułuje cztery przesłanki przywrócenia terminu. Pierwszą z nich jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, drugą przesłanką jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, trzecią dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku, przy czym termin ten rozpoczyna swój bieg od dnia ustania przeszkody, zaś czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której przywracany termin był ustanowiony. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił do organu podatkowego z wnioskiem o przywrócenie terminu w ustawowym terminie. O uchybieniu terminu dowiedział się bowiem z pisma organu z dnia z dnia [...] grudnia 2011 r., które odebrał w dniu 28 grudnia 2011 r. Wniosek swój skarżący określił jako "wniosek o przywrócenie terminu doręczenia na dzień 28.12.2011r.", jednakże bezspornym jest to, iż był to wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Wniosek ten został nadany dnia 4 stycznia 2012 r. , a więc z zachowaniem 7 dniowego terminu. Natomiast w dniu 11 stycznia 2012 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2011 r.nr [...]. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było ustalenie czy uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Zdaniem Sądu, to zainteresowany powinien uprawdopodobnić wystąpienie niezawinionych przez siebie okoliczności, które uniemożliwiły mu dochowanie terminu, posiadając, bowiem najpełniejszą wiedzę o tych przyczynach powinien je przejrzyście i wiarygodnie przedstawić. Organ podatkowy nie ma w tym wypadku obowiązku poszukiwania przyczyn uchybienia terminu, ale jedynie obowiązek weryfikacji twierdzeń strony pod względem ich wiarygodności (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1289/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej cbois.nsa.gov.pl). Nadto, o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a więc wówczas gdy strona nie może danej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym przeszkoda winna powstać w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Dodać należy również że art. 162 ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia co oznacza że każdy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Oznacza to że skarżący winien uprawdopodobnić nie tylko brak winy umyślnej, ale jakiejkolwiek winy również nieumyślnej w postaci np. niedbalstwa. Wskazać należy, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2011 r., co do której organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania została doręczona skarżącemu w trybie art. 150 O.p. Zgodnie z art. 150§1 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni(§1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2). Powyższy przepis umożliwia zatem przyjęcie fikcji prawnej, że pismo którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu. W celu uchylenia się od negatywnych następstw przyjętej przez ustawodawcę fikcji prawnej strona musi uprawdopodobnić, że nie otrzymała zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym (tzw. awiza) i nie wiedziała o złożeniu pisma. W niniejszej sprawie przesyłka zawierająca decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2011 r, została zwrócona organowi podatkowemu po dwukrotnym zawizowaniu w dniach 28 listopada i 6 grudnia 2011 r. Zawierała również wszystkie niezbędne adnotację urzędu pocztowego pozwalające na uznanie jej za doręczoną w trybie art. 150 O.p. Uzasadnione zatem było przyjęcie przez organ odwoławczy daty jej doręczenia na dzień 12 grudnia 2011 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący podniósł, że art. 146 O.p. zawiera obowiązek powiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu, jednakże on adresu nie zmienił. Stwierdził, że wiedział o toczącym się postępowaniu, nie wiedział jednak w jakim czasie przyjdzie do niego korespondencja. Częste wyjazdy w sprawach zawodowych utrudniają mu bowiem odbiór korespondencji lecz nie są one tak długie by za każdym razem informować o tym organ podatkowy. W skardze natomiast podniósł, że ocena wniosku o przywrócenie terminu przez organ jest subiektywna. Stwierdził, że nie może z góry zakładać, że otrzyma jakąś korespondencję i to z Urzędu Skarbowego czy z innej instytucji, pomimo wiedzy o toczącym się postępowaniu. Podniósł również, że Urząd Skarbowy jest zobowiązany do udzielenia wszelkich informacji istotnych dla strony i sposobie w jaki będzie przebiegało postępowanie, czego w ocenie skarżącego, w dniu 15 listopada 2011 r. organ I instancji nie uczynił. W ocenie skarżącego fakt, że niezwłocznie poprosił o powtórne przesłanie korespondencji i wskazał adres korespondencyjny świadczy o poważnym podejściu do sprawy. Zdaniem Sądu, skarżący nie może powoływać się na brak skuteczności doręczenia, zgodnie z art. 150 O.p., gdy podatnik nie zmienił adresu, a pod adresem, na który została mu doręczona korespondencja z organu podatkowego nie przebywał jedynie czasowo. Odmienne rozumienie fikcji doręczenia prowadzić mogłoby do sytuacji, w której podatnik świadomie wnika odbioru korespondencji (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 2096/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej cbois.nsa.gov.pl). Nadto podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy zobowiązany do dochowania terminu dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa. Jak słusznie zauważył organ podatkowy doświadczenie życiowe wskazuje, że podczas częstych wyjazdów poza miejsce zamieszkania może dojść do sytuacji, w której nie odbierzemy w terminie adresowanej do nas przesyłki. Zatem należyta staranność wymaga, aby w takiej sytuacji w toczącym się postępowaniu podatkowym ustanowić pełnomocnika do doręczeń lub wskazać adres do doręczeń, pod którym będzie możliwe odebranie przesyłki. Wyjazdy służbowe mają charakter zaplanowany wobec czego skarżący mógł podjąć środki zapobiegające negatywnym skutkom ewentualnych doręczeń pism organów podatkowych np.: ustanawiając pełnomocnika lub podając inny adres do doręczeń, co uczynił dopiero w dniu 15 grudnia 2011 r. Podkreślić należy, że skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu i brał w nim czynny udział, co potwierdza m.in. protokół z dnia [...] listopada 2011 r. Nie neguje tego również sam skarżący. W ocenie Sądu twierdzenie skarżącego jakoby nie mógł z góry zakładać, że otrzyma jakąś korespondencję i to z Urzędu Skarbowego czy z innej instytucji, pomimo wiedzy o toczącym się postępowaniu świadczy o nienależytej staranności w dbałości o własne interesy i w żaden sposób nie uzasadnia przywrócenia terminu. Winy skarżącego w tym zakresie nie umniejsza również fakt, że zwrócił się do organu podatkowego o powtórne przesłanie korespondencji. Zauważyć należy że skarżący został zapoznany w dniu 15.11.2011 roku ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a więc mógł się spodziewać rychłego zakończenia postępowania. Skarżący również już w dniu 15.12.2011 roku wiedział o korespondencji z Urzędu Skarbowego gdyż w tym dniu sporządził pismo nadane w dniu 19.12.2011 roku, a jednak nie poczynił starań o uzyskanie wiedzy czego korespondencja dotyczyła np. telefonicznie, a jedynie wystąpił o ponowne przesłanie korespondencji wskazując nowy adres do doręczeń. Takiemu zachowaniu należy przypisać znamiona winy w postaci winy nieumyślnej, niedbalstwa. Skarżący zapoznał się również z obowiązkiem powiadomienia o zmianie adresu lub adresu do doręczeń w dniu 15.11.2011 roku co wynika z protokołu zapoznania z materiałem dowodowymi. Mimo to nie ustanowił pełnomocnika czy pełnomocnika do doręczeń, nie wskazując również adresu do doręczeń. Tym samym nie dochował należytej staranności w dbałości o swoje interesy. Skarżący nie wskazał również jakichkolwiek nadzwyczajnych okoliczności które uniemożliwiałyby mu odebranie korespondencji. Skarżący został również zapoznany z treścią art. 107, i art. 116 O.p. co wynika z protokołu z dnia 15.11.2011r" jak również o prawach i obowiązkach wynikających z art. 122, art. 123, art. 137 § 2 i 3, art. 146 § 1 i § 6, art. 237 O.p. Tym samym przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że jest ono zgodne z prawem. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.