I SA/Go 330/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lipca 2012 r. wniosku M.R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2006 rok postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia 3.305 zł wpisu od skargi na wskazaną w rubrum niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, M.R. (skarżący) wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach stwierdził, że od 21 lutego 2012 roku przebywa na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych wynoszącego 39 euro dziennie. Ponosi czynsz za mieszkanie w wysokości 450 euro miesięcznie, opłaty za telefon i energię elektryczną w wysokości ok. 150 euro miesięcznie. Nadto spłaca kredyt, którego rata wynosi 488,93 euro miesięcznie. Jest właścicielem dwóch nieruchomości: o powierzchni 4 hektarów wraz z budynkiem gospodarczym oraz działki gruntu o powierzchni 1.700 metrów kw. Nieruchomości te mają być jednak zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Oświadczył również, że nie posiada oszczędności. Do wniosku dołączono uwierzytelnione tłumaczenie wyciągu z rachunku bankowego z okresu od [...] maja 2012 r. zaświadczającego ponoszenie raty kredytu w wysokości deklarowanej przez skarżącego we wniosku oraz saldo rachunku na [...] maja 2012 r. w wysokości 218,64 euro oraz uwierzytelnione tłumaczenie decyzji niemieckiej Federalnej Agencji Pracy potwierdzającej deklarowaną we wniosku wysokość zasiłku dla bezrobotnych (39 euro dziennie) jak również tłumaczenie pisma Kasy Chorych dla Techników, w który zaświadczono, że skarżący od 28 czerwca 2011 do 21 lutego 2012 r. był niezdolny do pracy, w związku z czym otrzymywał zasiłek chorobowy. Na podstawie zarządzenia z 6 czerwca 2012 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do przedstawienia dodatkowo wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące oraz oświadczenia o posiadanych przez skarżącego samochodach. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do złożenia żądanych dokumentów, gdyż skarżący przebywa na leczeniu poza [...] do 9 lipca 2012 r. Wniosek ten uwzględniono, przedłużając sądowy termin do 16 lipca 2012 r. W dniu 16 lipca 2012 r. pełnomocnik skarżącego złożył pismo informujące, że leczenie skarżącego uległo przedłużono, a przewidywany termin jego zakończenia to 7 sierpnia 2012 r. (na dowód czego przedłożył tłumaczenie zaświadczenia lekarskiego) i wniósł o kolejne przedłużenie terminu do złożenia wyciągów z rachunków bankowych do 20 sierpnia 2012 r. Przedłożył jednocześnie oświadczenie skarżącego, iż jest właścicielem siedmioletniego samochodu [...], który jednak jest niesprawny i jego wartość wynosi 2.500 - 3.000 zł. Dołączył również odpisy upomnień wystosowanych do skarżącego w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez Wójta Gminy do zapłaty łącznie 10.509 zł z tytułu zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej określanej skrótem "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje w razie wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść całości kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie wykazał powyższych przesłanek. Należy w tym miejscu podkreślić, że z art. 246 § 1 pkt 2 wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony (o czym pouczono pełnomocnika skarżącego). W razie jednak, gdy treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawiera danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwa wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie, w oparciu o przedstawione przez skarżącego dokumenty i złożone oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie sposób kwestionować twierdzenia o wysokości dochodów z zasiłku dla bezrobotnych. Nie można jednak w sposób niewątpliwy ustalić stanu oszczędności skarżącego. Jedynym miarodajnym dowodem przydatnym do ustalenia tej okoliczności są bowiem wyciągi z rachunków bankowych. Tych jednak skarżący nie przedstawił i to pomimo przedłużenia terminu na podstawie art. 84 p.p.s.a. Brak było jednocześnie podstaw uwzględnienia kolejnego wniosku przedłużenia terminu do złożenia wyciągów. Niewiarygodne jest bowiem, by skarżący przebywając na leczeniu nie był w stanie uzyskać takich wyciągów drogą internetową bądź pocztową, tym bardziej, że - jak wynika z informacji pełnomocnika - skarżący pozostaje z nim w kontakcie korespondencyjnym. Tymczasem przedłużenie terminu może nastąpić wyłącznie z ważnej przyczyny (art. 84 p.p.s.a.). O ile za przyczynę tak uznać można było brak kontaktu pełnomocnika ze skarżącym, to samo przebywanie przez skarżącego poza miejscem zamieszkania za przyczynę taką uznane być nie mogło. Dlatego przedłużenie terminu sądowego wyznaczanego na podstawie art. 255 p.p.s.a. nie znajdowało uzasadnienia faktycznego i prawnego w świetle brzmienia art. 84 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy należało uznać, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych, w związku z czym postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).