I SA/Go 331/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2011r. wniosku S.M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od towarów usług za wrzesień 2005 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący S.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od towarów usług za wrzesień 2005 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego na podstawie okoliczności i dowodów, które przestawił tut. Sądowi w sprawach o sygn. akt I SA/Go 1161/10 i 1169/10. W oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że nie ma oszczędności, a jego jedyny majątek stanowi dom o powierzchni 100 m. kw. oraz czterdziestoczterohektarowa nieruchomość rolna. W rubryce dotyczącej przedmiotów wartościowych wskazał z kolei na sprzęt rolniczy. Odnosząc się z kolei do osiąganych dochodów wskazał na kredyt z [...] na kwotę 15.000 zł. Oświadczył, że, obok prowadzenia gospodarstwa rolnego, które ze względu na warunki atmosferyczne jak i wzrost cen środków produkcji (które skredytował do czasu żniw 2011r. ), przy jednoczesnym spadku cen skupu, nie przynosi realnych dochodów. Zajmuje się ponadto działalnością gospodarczą, która jednak jest niedochodowa. Poinformował również, że nieruchomość rolna jest obciążona hipoteką przymusową, a ruchomości (2 samochody) zastawem skarbowym, natomiast jego rachunek bankowy jest zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. Zarządzeniem z dnia 31 maja 2011r. wezwano skarżącego do złożenia w terminie 7 dni: wyciągów ze wszystkich rachunków i lokat bankowych, zestawienia wysokości kosztów uzyskania przychodów i wartości przychodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej, odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług składanych w związku z tą działalnością, zestawienia wysokości otrzymanych w 2010 i 2011 roku płatności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, oświadczenia o posiadanych samochodach osobowych, dokumentów potwierdzających zajęcia egzekucyjne oraz oświadczenia o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania. Skarżący nie złożył żądanych dokumentów oraz oświadczeń. W piśmie z [...] czerwca 2011r. wniósł o połączenie spraw z jego skarg prowadzonych przed tutejszym sądem, uzasadniając taką konieczność faktem występowania we wszystkich sprawach tych samych stron oraz zbieżnością przedmiotów tych spraw. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 czerwca 2011r. odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, iż skarżący – pomimo wezwania - nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego deklarowany we wniosku stan posiadania oraz podnoszone tam okoliczności faktyczne, a jedynym dokumentem jest kserokopia zawiadomienia banku o zajęciu rachunku bankowego z [...] grudnia 2010r. Podkreślił, iż sam dokument zaświadczający zajęcie rachunku bakowego pochodzący sprzed pół roku nie świadczy o tym, iż skarżący nie jest obecnie w stanie sfinansować swego udziału w postępowaniu. Tym bardziej, iż nie przedstawił wyciągu z rachunków bankowych. Zaznaczył także, że skarżący nie odniósł się do wezwania w zakresie dopłat otrzymywanych w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Ustosunkowując się do wniosku o połączenie do wspólnego prowadzenia spraw toczących się z jego skarg podkreślił, iż każda sprawa administracyjna kreuje oddzielna sprawę sądową i w każdej z nich z osobna rozważana jest kwestia wpisu i prawa pomocy, zaś ewentualne połączenie spraw jest domeną Sądu i to tylko w razie zaistnienia ku temu wyraźnie wskazanych w ustawie przesłanek (art. 111 § 1 i 2 P.p.s.a.). W jego ocenie, odrębne prowadzenie spraw nie narusza prawa skarżącego do Sądu, ponieważ w każdej ze spraw mógł wykazać istnienie przesłanek zwolnienia od kosztów sadowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie na przeszkodzie przyznania prawa pomocy stanął brak dokumentów pozwalających na dokonanie kategorycznych ustaleń co do sytuacji majątkowej skarżącego, argument o znacznej ilości spraw toczących się z jego skarg nie mógł przesądzić o zasadności jego wniosku. Pismem z dnia [...] lipca 2011r. skarżący wniósł sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego. Oświadczył, iż posiada tylko jeden rachunek bankowy zajęty przez Urząd Skarbowy, zaś gospodarstwo rolne jest obciążone hipoteką. Oświadczył także, iż nie posiada żadnych lokat bankowych i utrzymuje się aktualnie z kredytu bankowego. Wskazał ponadto, że kwota płatności związana prowadzeniem gospodarstwa rolnego w 2010r. wyniosła 33.745,83 zł., natomiast w 2011r. takiej płatności nie otrzymał. W załączeniu przedłożył zestawienie o wysokości kosztów uzyskania przychodów i wartości przychodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej za XI 2010r., XII 2010r., I 2010r.; zestawienie kosztów i przychodów gospodarstwa rolnego za 2010r. oraz zawiadomienie o wpisie hipoteki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy obejmuje zgodnie z art. 244 § 1 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym może być ono przyznane skarżącemu w zakresie całkowitym lub częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wskazuje, iż Sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie całkowitym – czyli w takim o jaki wnioskował skarżący - jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści cytowanego wyżej przepisu wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy uzasadnionym jest przyznanie prawa pomocy zależy od oceny tych okoliczności przez sąd. Ponadto, należy podkreślić, że Sąd może a nie musi przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o wspomniany przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba. Mimo bowiem, że prawo pomocy ma w swej istocie stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, to jednak stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności, zgodnie z którą, to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., II FSK 741/06). W niniejszym sprawie w ocenie Sądu skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, które na obecnym etapie stanowi jedynie wpis od skargi w wysokości 100 zł. Przede wszystkim podkreślenia wymaga fakt, że skarżący nie przedstawił wszystkich wymaganych przez Sąd dokumentów, co oznacza, iż nie wykonał w pełni wezwania Sądu, natomiast przedstawione informacje były niewystarczające do przyjęcia ponad wszelką wątpliwość, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest uzasadnione. Skarżący wezwany do przedłożenie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych oświadczył jedynie we wniesionym sprzeciwie, iż posiada tylko jeden rachunek bankowy, który jest zajęty przez komornika Urzędu Skarbowego. W ocenie Sądu, złożone w tym zakresie oświadczenie nie jest miarodajne dla ustalenie rzeczywistego stanu środków zgromadzonych na koncie bankowym. Przede wszystkim z uwagi na to, iż skarżący nie przedłożył wyciągu z posiadanego rachunku, do czego został zobowiązany. Z kolei Informacja zawarta w piśmie pochodzącym z Banku [...] z [...] grudnia 2010r. (karta 8 akt administracyjnych w równoległe prowadzonej sprawie ze skargi skarżącego zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Go 324/11) o braku środków na koncie skarżącego nie obrazuje aktualnego salda na rachunku. Także gołosłowne twierdzenie o zajęcie rachunku w postępowaniu egzekucyjny, nie może być uznane za bezsprzecznie wiarygodne. Ponadto, z uwagi brak wspomnianego wyciągu niemożliwym jest ustalenie, czy zgromadzone na rachunku środki zostały zablokowane, jaki jest stan środków na rachunku, jakie są wpływy na przedmiotowym rachunku, czy też jakie wypłaty z rachunku. Skarżący wskazał, iż prowadzi działalności gospodarczą, która w ostatnim czasie jest jednak niedochodowa. Nie przedłożył jednak odpisów deklaracji miesięcznych na podatek od towarów i usług za ostatni kwartał, które pozwoliłyby ustalić rzeczywisty stan prowadzonej działalności gospodarczej, zaś przedstawione zestawienie kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej za XI 2010r., XII 2010r. , I 2011r. nie może być miarodajne dla ustalenia aktualnego stanu. Przypomnieć również należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, (postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r. II FSK 741/06). Tym samym, wydatki na koszty sądowe powinny być traktowane jako wydatki niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. Skarżący oświadczył także, iż będąc w posiadaniu 44 ha nieruchomości rolnej prowadzi gospodarstwo rolne, które obecnie nie przynosi realnych dochodów. Zobowiązany do przedłożenia zestawienia o wysokości otrzymanych w 2010r. i 2011r. wszelkich płatności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego oświadczył, iż otrzymana płatność w 2010r. wyniosła 33.745,83 zł., zaś w 2011r. takiej płatności nie otrzymał. Sąd w związku powyższym podkreśla, że z pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa złożonego w sprawie I SA/Go 1162/10 ze skargi S.M. wynika, że istotnie przyznano skarżącemu płatności bezpośrednie we wskazanej przez niego kwocie, przekazanej na jego konto w dniu [...] lutego 2011r., co pozwala przyjąć, iż wpłynęło to pozytywnie na jego możliwości płatnicze. Tymczasem oceniając jego możliwości finansowe na moment złożenia wniosku w niniejszym postępowaniu, Sąd nie dysponuje dokumentami, które pozwoliłyby pozytywnie rozpatrzyć złożony wniosek. Twierdzenie o nieprzynoszącym realnych dochodów gospodarstwie, nie poparte żadnymi dowodami, nie mogło znaleźć uznania. Z kolei przedłożone zestawienie kosztów i przychodów gospodarstwa rolnego za 2010r. choć nie obrazuje w jakiej sytuacji finansowej znajduje się obecnie, to wynika z niego, iż w 2010r. działalność rolnicza przyniosła skarżącemu realny dochód. Fakt ustanowienia hipoteki przymusowej na nieruchomości gruntowej skarżącego, oraz nie poparte niczym twierdzenie o ustanowieniu zastawu skarbowego na dwóch samochodach, nie pozwala uznać w sposób niewątpliwy, iż skarżący nie może ponieść kosztu wpisu od skargi oraz, że koniecznym jest udzielenie mu pomocy prawnej z urzędu. Skarżący oświadczył również , iż posiada sprzęt rolniczy. Sąd dostrzega, iż posiadanie przez skarżącego takiego sprzętu pozwala osiągnąć potencjalne korzyści m.in. poprzez jego zbycie. Jest to poza tym sprzęt, który nie tylko można zbyć, ale który również może być wykorzystywany w celach zarobkowych. Ponadto, skoro jest w posiadaniu sprzętu mechanicznego, to należy przyjąć, iż posiada również środki na jego utrzymanie oraz eksploatację. Skarżący podkreśla, iż utrzymuje się z kredytu bankowego. Nie przedłożył jednak żadnego dokumentu świadczącego o tym, iż taki kredyt rzeczywiście zaciągnął. Ponadto, gdyby nawet była to okoliczność potwierdzona, to w żadnym razie nie przesądza ona o trudnej sytuacji wnioskodawcy. Instytucje bankowe przed udzieleniem kredytu badają bowiem zdolność kredytową ubiegającego się o jego udzielenie, a zatem ustalają, czy sytuacja materialna ewentualnego kredytobiorcy gwarantuje jego spłatę. Zatem fakt zaciągnięcia kredytu, nie może z góry przesądzać o złej kondycji finansowej kredytobiorcy. Ponadto nieprawdziwe są twierdzenia skarżącego, że w sprawach toczących się przed tutejszym Sądem składał już uprzednio dokumenty, które mogły zobrazować jego sytuację finansową. W sprawach m. in. o sygn. I SA/Go 1166/10, I SA/Go 1160/10, I SA/Go 1165/10, I SA/Go 1164/10, I SA/Go 1161/10 oraz o sygnaturze I SA/Go 1169/10 skarżący również nie przedłożył wszystkich dokumentów, o które był wzywany lub przedkładał tylko ich część i to po wyznaczonym przez Sąd terminie. Czyniło to jego oświadczenia w tym zakresie niewiarygodnymi i sprzecznymi. Potwierdził to również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu sygn. aktI FZ 173/11 wydanym 5 lipca 2011r., w którym uznał, że nie wypełnienie przez skarżącego wezwań Sądu zasadnie skutkowało odmową przyznania mu prawa pomocy. W ocenie Sądu, okoliczność prowadzenia w stosunku do osoby skarżącego wiele spraw, kiedy w rzeczywistości jego zdaniem to jedna sprawa, nie tylko nie ogranicza mu prawa do sądu, ale przede wszystkim nie przesądza o jego zdolnościach płatniczych. W każdej z tych spraw mógł bowiem ubiegać się o przyznanie prawa pomocy, zaś sama okoliczność prowadzenia wielości postępowań nie może przemawiać za jego przyznaniem. Ponadto, ewentualne połączenie spraw leży w gestii Sądu, który kieruje się w tym względzie przesłankami zawartymi w art. 111 § 1 i 2 P.p.s.a. Na obecną chwilę pierwszeństwo rozpoznania ma jednak kwestia prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. / - / J. Wierchowicz