I SA/Go 334/19
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2019-08-07
Skład orzekający: Dariusz Skupień, Anna Juszczyk – Wiśniewska, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, która na podstawie umowy z Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) otrzymała w zarząd nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa w celu kompleksowego utrzymania dróg krajowych, może być uznana za podatnika podatku od nieruchomości od tych obiektów?Ratio decidendi
Spółka, która na podstawie umowy z GDDKiA otrzymała w fizyczne władanie nieruchomości i obiekty (pomieszczenia biurowe, magazyny) stanowiące własność Skarbu Państwa, w celu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z realizacją umowy o utrzymanie dróg, jest posiadaczem zależnym tych nieruchomości. Oznacza to, że spółka jest podatnikiem podatku od nieruchomości, ponieważ posiada te obiekty dla siebie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a nie jedynie je administruje lub dzierży na rzecz GDDKiA.Stan faktyczny
Spółka F. S.A. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza określającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 r. oraz odmawiającą stwierdzenia nadpłaty. Spółka twierdziła, że nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości, ponieważ jedynie administruje nieruchomościami należącymi do GDDKiA, które zostały jej przekazane na mocy umowy o całoroczne utrzymanie dróg krajowych. Organy uznały, że spółka jest posiadaczem zależnym tych nieruchomości, a tym samym podatnikiem podatku od nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi F. Spółka Akcyjna na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. oddala skargę w całości.
Skarżąca Spółka F. S.A. - dalej zwana Skarżąca, Spółka – złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej organ I instancji, Burmistrz) z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 w wysokości 7.670,00 zł oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2017 r. w wysokości 7.670 zł
Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. określił F. S.A wymiar podatku od nieruchomości za rok 2017 i odmówił stwierdzenia nadpłaty w tym podatku. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 05 listopada 2018 r. został złożony przez Spółkę wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2017 r. wraz z korektą deklaracji na podatek od nieruchomości za 2017 r.
Przedstawiając stan faktyczny organ I instancji wskazał, że Spółka F. S.A. zawarła w dniu [...] maja 2017 r. umowę z Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad, której przedmiotem było "Całoroczne kompleksowe utrzymanie dróg krajowych administrowanych przez Rejon w [...]". Na mocy tej umowy Spółka zobowiązała się do całorocznego kompleksowego utrzymania dróg krajowych administrowanych przez GDDKiA. W tym celu spółce zostały przekazane nieruchomości i obiekty (m.in. pomieszczenia biurowe i magazyny) stanowiące własność Skarbu Państwa i znajdujące się w trwałym zarządzie GDDKiA. W uzasadnieniu wniosku o nadpłatę, Spółka wskazała, że jedynie administruje nieruchomościami należącymi do GDDKiA, wobec czego nie ciąży na niej obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości.
Organ podatkowy I instancji wyjaśnił, że w związku z zawartą umową z dnia [...].05.2017r., Zamawiający (GDDKiA) przekazał Wykonawcy (F.) zaplecze Obwodu Drogowego (w skrócie OD) [...] (zał. Nr 28 - protokół przekazania/przejęcia pomieszczeń biurowych, magazynów i urządzeń zimowego utrzymania dróg krajowych wraz zobowiązaniem stron z dnia [...] maja 2017 r. załącznik nr 12.4 lokalizacja zaplecza biurowo-socjalnego), zaplecze Obwodu Drogowego [...] oraz magazyn soli (załącznik nr 8 - protokół przekazania/przejęcia pomieszczeń biurowych, magazynów i urządzeń zimowego utrzymania dróg krajowych wraz z zobowiązaniem stron, załącznik nr 12.4 - lokalizacja zaplecza biurowo-socjalnego). GDDKiA przekazała F. S.A.: - w Obwodzie Drogowym [...] - budynki o powierzchni 268,35m2, grunty o powierzchni 4.490m2 oraz budowle o wartości 64.600 zł, - w Obwodzie Drogowym [...] - budynki o powierzchni 120,60m2 oraz grunty o powierzchni 120,60m2. Stosownie do treści załącznika nr 8 umowy, strony skonkretyzowały wzajemne prawa i obowiązki wynikające z przekazanie pomieszczeń biurowych, magazynów i urządzeń przez GDDKiA dla F. S.A.
w celu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie związanym z realizacją umowy. Wśród nich są: - Wykonawca zobowiązuje się do wykorzystania przekazanych przez Zamawiającego pomieszczeń biurowych, magazynów
i urządzeń na potrzeby realizacji umowy przywołanej na wstępie, - Wykonawca zobowiązany jest do wyposażenia własnym kosztem i staraniem przejętych od Zamawiającego pomieszczeń biurowych w urządzenia oraz łącza umożliwiające należyte działalnie podczas realizacji zamówienia, zgodnie z zapisami Opisu Przedmiotu Zamówienia. - wykonawca zobowiązuje się w całym okresie obowiązywania umowy do dokonywania niezbędnych napraw, utrzymania należytego porządku oraz przeprowadzania konserwacji przejętych pomieszczeń, magazynów
i urządzeń oraz zachowania ich w stanie niepogorszonym i umożliwiającą dalszą
i właściwą eksploatację. - Wykonawca zobowiązuje się do eksploatacji urządzeń oraz ich obsługi technicznej zgodnie z instrukcjami i kartami gwarancyjnymi. Konserwację oraz naprawę uszkodzonych urządzeń Wykonawcza będzie zlecał wyłącznie wyspecjalizowanym jednostkom. Wszelkie koszty z tym związane stanowią koszt Wykonawcy usługi. - Zakazuje się Wykonawcy wykorzystywać przekazanych pomieszczeń biurowych, magazynów i urządzeń niezgodnie z przeznaczeniem oraz czerpać z nich pożytków. - Obowiązkiem Wykonawcy dla przejętych od Zamawiającego pomieszczeń magazynowych jest dokonanie po dwuletnim okresie korzystania, prac związanych z impregnacją wszystkich pionowych ścian konstrukcji drewnianej (wewnętrzna strona) magazynów przy zastosowaniu środków dopuszczonych do stosowania. W treści załącznika nr 12.4 wskazano, iż wymaga się, aby Wykonawca zapewnił na czas trwania umowy (uwzględniając to w kosztach stałych objętych ofertą): a) łączność pracowników ochrony z dyżurnym OD, b) utrzymanie bieżącej czystości w całym obiekcie i placówkach OD, c) koszty dostaw wszystkich mediów do OD (m.in. prąd, woda, ogrzewanie) oraz wywóz nieczystości stałych i płynnych (dla całości obiektu, w tym pomieszczeń pozostawionych na potrzeby GDDKiA), d) koszty użytkowania przez Wykonawcę telefonów, faxu, Internetu, sygnału radiowego/TV, e) podatek od nieruchomości związany z prowadzeniem działalności gospodarczej na OD. Wykonawca zobowiązany jest do złożenia deklaracji we własnym imieniu i na zasadach zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie, f) koszenie i pielęgnacja zieleni na terenie OD, g) ochronę nad całym terenem OD i obiektami Wykonawcy.
Organ wskazał że strony umowy z dnia [...].05.2017r w protokole przekazania wskazały, że to Wykonawca na czas trwania umowy zobowiązany jest do złożenia deklaracji podatkowej we własnym imieniu i na zasadach zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie, a płatności za podatek od nieruchomości związany z prowadzeniem działalności gospodarczej uwzględni w swoich kosztach stałych objętych ofertą. Zdaniem organu oznacza to, nieruchomości została oddana Spółce, w posiadanie zależne przez właściciela, jakim jest Skarb Państwa - GDDKiA, a tym samym Spółka stała się podatnikiem podatku od nieruchomości.
Strona od powyższej decyzji złożyła odwołanie w uzasadnieniu którego podniosła, że umowa z [...] maja 2017 r. może być co najwyżej uznana za rodzaj umowy o administrowanie, a Spółka - dzierżycielem udostępnionych jej przez GDDKiA gruntów, budynków i budowli. Spółka nie wykonuje bowiem władztwa nad ww. nieruchomościami i obiektami dla siebie w sposób odpowiadający posiadaniu, lecz na rzecz GDDKiA. W konsekwencji Spółki nie można uznać za posiadacza udostępnionych jej gruntów, budynków i budowli, a w rezultacie podatnika podatku od nieruchomości. Zakres korzystania przez Spółkę z nieruchomości Skarbu Państwa pozostających we faktycznym władaniu GDDKiA, jest ściśle ograniczony, a nie nieograniczony jak wskazuje organ. Spółka nie wykonuje władztwa nad udostępnionymi nieruchomościami i obiektami dla siebie w sposób odpowiadający posiadaniu, lecz na rzecz GDDKiA. Stąd, wbrew stanowisku organu, Spółka nie jest posiadaczem tych nieruchomości. Spółka uzyskała prawo do korzystania z udostępnionych rzeczy w ściśle ograniczonym rzeczowo zakresie, a celem ustanowienia tego prawa nie było przeniesienia posiadania. Udostępnienie nastąpiło jedynie w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego wykonywania przez Spółkę usług na zlecenie GDDKiA.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] listopada 2018 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2017 r.
W skardze z dnia [...] kwietnia 2019 r. zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez naruszenie dyrektywy postępowania dowodowego, w szczególności obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji wadliwe ustalenie stanu faktycznego oraz błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, co skutkowało wadliwym uznaniem Spółki za posiadacza nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, pozostających w trwałym zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, tj. gruntów, budynków i budowli nieznajdujących się w posiadaniu Spółki — udostępnionych Spółce przez GDDKiA jedynie w celu realizacji umowy zawartej przez Spółkę z GDDKiA, której przedmiotem jest "całoroczne kompleksowe utrzymanie dróg krajowych administrowanych przez Rejon w [...]".
Spośród szerokiego katalogu różnych form władztwa nad rzeczą, ww. umowa może być co najwyżej uznana za rodzaj umowy o administrowanie, a Spółka - dzierżyciela udostępnionych jej przez GDDKiA gruntów, budynków i budowli. Wbrew stanowisku organu, Spółka nie wykonuje bowiem władztwa nad ww. nieruchomościami i obiektami dla siebie w sposób odpowiadający posiadaniu lecz na rzecz GDDKiA. W konsekwencji Spółka nie może uznać za posiadacza udostępnionych jej gruntów, budynków i budowli, a w rezultacie za podatnika podatku od nieruchomości,
- art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w zw. Z art. 336 i art. 338 oraz art. 710 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - przez błędne uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do nieznajdujących się w posiadaniu Spółki gruntów, budynków i budowli stanowiących własność Skarbu Państwa: pozostających w trwałym zarządzie GDDKiA, a w konsekwencji nie wykonuje władztwa nad ww. nieruchomościami i obiektami dla siebie w sposób odpowiadający posiadaniu, lecz właśnie na rzecz GDDKiA, tj. w sytuacji gdy Spółka nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości w odniesieniu do ww. gruntów, budynków i budowli,
- art. 2a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. oraz w związku z art. 336 i art. 338 Kodeksu cywilnego - poprzez brak zastosowania w sprawie zasady, zgodnie z którą nie dające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść Spółki.
W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o: - uchylenie zaskarżonej decyzji oraz na podstawie art. 135 ppsa poprzedzającej ja decyzji Burmistrza, a także - zasądzenie na rzecz spółki, na podstawie art. 200 ppsa, zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Spór dotyczy tego, czy w świetle przepisu art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych – dalej u.p.o.l. – Skarżącą można uznać za podatnika podatku od nieruchomości od budowli i budynków przekazanych jej na mocy umowy z dnia [...] maja 2017 r.
Poza sporem jest, że sporne nieruchomości (pomieszczenia biurowe, magazyny) będące przedmiotem postępowania są w fizycznym władaniu Skarżącej.
Skarżąca twierdzi, że nie może zostać uznana za podatnika podatku od nieruchomości od przedmiotowych nieruchomości z uwagi, "że nie wykonuje władztwa nad nieruchomością i obiektami dla siebie w sposób odpowiadający posiadaniu lecz na rzecz GDDKiA".
Zgodnie z treścią art. 336 K.c. - Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Dzierżycielem jest natomiast podmiot, który rzeczą faktycznie włada za kogo innego (art. 338 k.c.).
Oznacza to, że element faktycznego władania rzeczą występuje zarówno w konstrukcji posiadania samoistnego, jak i zależnego (art. 336 k.c.), a zgodnie z art. 338 K.c. jest także niezbędnym elementem dzierżenia.
W niniejszej sprawie należy więc odpowiedzieć na pytanie czy umowę z dnia [...] maja 2017 r. należy uznać za umowę dającą prawo do władania nad cudzą rzeczą jak posiadacz zależny, czy też umowa ta stanowi tylko podstawę do dzierżenia spornych nieruchomości.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości.
Z tego też względu kluczowym zagadnieniem w sprawie jest ustalenie charakteru władztwa nad nieruchomościami (obiektami) udostępnionymi Spółce przez GDDKiA. W ocenie Skarżącej zakres korzystania przez Spółkę z nieruchomości Skarbu Państwa, jest ściśle ograniczony. Spółka nie wykonuje władztwa nad udostępnionymi nieruchomościami i obiektami dla siebie w sposób odpowiadający posiadaniu, lecz na rzecz GDDKiA, w celu wykonania zawartej umowy.
Ustawa podatkowa nie precyzuje, jakiego rodzaju umowa lub tytuł prawny, decydują o uznaniu posiadacza za podatnika podatku od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.I. W piśmiennictwie wskazuje się, że przez pojęcie "tytuł prawny", należy rozumieć nie tylko typową umowę dzierżawy lub najmu, ale również inne szczególne formy prawne gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (zob. L. Etel w: L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne, Podatek rolny, Podatek leśny. Komentarz, Warszawa 2008, s. 150.). Przyjąć zatem należy, że będzie to każda umowa lub inny tytuł prawny, w wyniku którego jedna ze stron umowy stanie się posiadaczem zależnym nieruchomości (będzie z niej korzystała z wyłączeniem właściciela jak dzierżawca lub najemca), niezależnie od tego, czy w umowie strony użyją wyrażenia o przeniesieniu posiadania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2008 r., II FSK 1101/07).
Jak już wcześniej wskazano, zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Dzierżyciel, zgodnie z art. 338 K.c. to osoba, która włada rzeczą faktycznie za kogoś innego w tym znaczeniu, że jej władztwo służy realizacji cudzych interesów i myśl o zachowaniu rzeczy dla innej osoby wyznacza element woli, który towarzyszy władaniu.
Posiadanie natomiast występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą oraz psychicznego elementu, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Nie budzi szczególnych wątpliwości interpretacyjnych element "władania rzeczą". Bez wątpienia chodzi tu o dostrzegalny fakt fizycznego władztwa nad rzeczą. Drugim, współwystępującym, niezbędnym elementem cywilistycznej konstrukcji posiadania, jest psychiczny czynnik zamiaru władania ("zawładnięcia") rzeczą dla siebie. Teoretycznie decyduje tutaj wewnętrzna, subiektywna wola posiadania. W praktyce jednak, wobec możliwych trudności dowodowych, można i trzeba kierować się zamanifestowanymi na zewnątrz przejawami władania rzeczą. Można więc z pewną tolerancją mówić o "woli zobiektywizowanej", błędem byłoby zaś poszukiwanie "woli obiektywnej" (vide: E. Gniewek, Komentarz do art. 336 kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001, opubl. LEX). Skutkiem posiadania jest faktyczne władztwo nad rzeczą, co w przypadku przeniesienia posiadania rzeczy na posiadacza zależnego oznacza, że posiadacz samoistny (przenoszący posiadanie) traci na rzecz posiadacza zależnego możliwość władania rzeczą. Wprawdzie posiada nadal status posiadacza samoistnego (art. 337 k.c.), niemniej jednak faktyczne władztwo nad rzeczą (m.in. nieruchomością, budynkiem) oddaną w posiadanie zależne, sprawować będzie (faktycznie władać) posiadacz zależny, z wyłączeniem posiadacza samoistnego. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.
Skarżąca zawarła w dniu [...] maja 2017 r. umowę z Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad, której przedmiotem było "Całoroczne kompleksowe utrzymanie dróg krajowych administrowanych przez Rejon w [...]". Na mocy tej umowy Spółka zobowiązała się do całorocznego kompleksowego utrzymania dróg krajowych administrowanych przez GDDKiA. W tym celu spółce zostały przekazane nieruchomości i obiekty (m.in. pomieszczenia biurowe i magazyny – których dotyczy spór) stanowiące własność Skarbu Państwa i znajdujące się w trwałym zarządzie GDDKiA.
Wbrew twierdzeniu Strony, zakres i sposób wykorzystania przez Skarżącą nieruchomości prowadzi do przekonania, iż nie jest to jedynie administrowanie nieruchomości. Przez administrowanie rozumie się bowiem zarządzanie czymś innej osoby – czyli administrowanie spełnia przesłankę dzierżenia. W niniejszej sprawie w wykonaniu obowiązku określonego w § 2 ust. 2 umowy GDDKiA przekazała Skarżącej w Obwodzie Drogowym [...] - budynki o powierzchni 268,35m2, grunty o powierzchni 4.490m2 oraz budowle o wartości 64.600 zł., a w Obwodzie Drogowym [...]- budynki o powierzchni 120,60m2 oraz grunty o powierzchni 120,60m2. Nastąpiło fizyczne przejęcie przedmiotowych nieruchomości.
Stosownie do treści załącznika nr 8 umowy, strony skonkretyzowały wzajemne prawa i obowiązki wynikające z przekazania pomieszczeń biurowych, magazynów i urządzeń przez GDDKiA dla Skarżącej w celu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie związanym z realizacją umowy. Zawarta umowa, a w szczególności prawo Skarżącej do nieograniczonego korzystania z nieruchomości z wyłączeniem innych podmiotów, obowiązek utrzymania nieruchomości w należytym stanie (dokonywanie niezbędnych napraw, przeprowadzanie konserwacji przyjętych pomieszczeń magazynów i urządzeń) i ponoszenie kosztów dostawy mediów oraz wywozu nieczystości, wykorzystanych dla własnych potrzeb prowadzi do przekonania, iż łączący stosunek prawny to nie administrowanie. Skarżąca wykorzystuje nieruchomość dla własnych celów, którym jest prowadzenie działalności gospodarczej w ramach której realizuję umowę o kompleksowe utrzymanie dróg.
Jak wyżej wskazano posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą oraz psychicznego elementu, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Zatem współwystępującym, elementem cywilistycznej konstrukcji posiadania, jest psychiczny czynnik zamiaru władania ("zawładnięcia") rzeczą dla siebie. Zgodzić się należy, ze Skarżącą, iż obowiązek podatkowy może wynikać tylko z ustawy i nie jest możliwe w drodze czynności cywilnoprawnej przeniesienie tego obowiązku na inne podmioty. W postanowieniu SN z 28 lutego 2018 r. sygn.. akt II CSK 231/17 wskazał, że opłata podatku nie świadczy o samoistności posiadania, ale jest to okoliczność, która powinna podlegać analizie łącznie ze wszystkimi faktami, które stanowią podstawę oceny prawnej charakteru posiadania nieruchomości.
Podpisanie umowy na mocy której Skarżąca zobowiązała się do uiszczania podatku od nieruchomości w stawce najwyższej w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej na OD wskazuje na intencję - wole - stron przeniesienia posiadania nieruchomości i obiektów (m.in. pomieszczenia biurowe i magazyny) stanowiące własność Skarbu Państwa. Zaznaczyć należy, iż faktyczne przeniesienie nastąpiło za protokołem na podstawie umowy.
Podobnie przy umowie najmu strony mogą zastrzec, iż przedmiot najmu będzie wykorzystywany tylko w określonym zakresie np. dla celów mieszkaniowych danego podmiotu. Strony swobodnie mogą kształtować stosunek zobowiązaniowy. W przedmiotowej sprawie zastrzeżenie, iż przejęte obiekty, magazyny będą wykorzystywane w związku z realizacją umowy zawartej z GDDKiA nie stanowi o braku przeniesienia posiadania. Dlatego też, nie można uznać Skarżącej za dzierżyciela. Różnica pomiędzy posiadaczem zależnym a dzierżycielem polega na świadomości i woli tych dwóch osób; o ile bowiem posiadacz zależny włada w swoim imieniu i interesie innym niż własność prawem, z którym łączy się władztwo nad cudzą rzeczą, o tyle dzierżyciel włada faktycznie rzeczą za i dla kogo innego. Dzierżycielem jest np. pracownik w stosunku do narzędzi powierzonych mu przez pracodawcę, przechowawca czy negotiorum gestor w stosunku do rzeczy zastąpionego, pełnomocnik, spedytor.
Uznanie określonego władztwa faktycznego nad rzeczą za posiadanie samoistne odpowiadające treści prawa własności zależy od tego, czy władztwo to jest sprawowane przez określony podmiot w jego własnym imieniu (animus rem sibi habendi). Czynnik woli pozwala zatem odróżnić posiadanie samoistne od posiadania zależnego, ale rzeczywistą wolę posiadacza, która decyduje o charakterze samego posiadania, ustala się na podstawie zamanifestowanych przejawów władania rzeczą.
Na posiadanie składają się dwa elementy: corpus oraz animus, tj. zdolność władania rzeczą w taki sposób, jak podmiot, któremu przysługuje odpowiednie prawo do rzeczy oraz wola wykonywania tego prawa, wyrażająca się w takim postępowaniu posiadacza, z którego wynika, iż uważa się on za podmiot prawa do tej rzeczy.
W niniejszej sprawie Skarżąca władała cudzą rzeczą dla siebie - w ramach prowadzonej działalności, w celu wykonania umowy. Skarżąca na przekazanych nieruchomościach zobowiązana była do zorganizowania zaplecza socjalno - technicznego, co uczyniła na oddanych mu nieruchomościach. Przekazane protokołem pomieszczenia, urządzenia, budowle czy obiekty wykorzystywane są przez Skarżącą w celu prowadzenia działalności gospodarczej, związanej z realizacją zawartej umowy. Budynki, budowle wykorzystywane są na potrzeby pomieszczeń socjalnych i biurowych pracowników Skarżącej. Na placach przechowywane są urządzenia i pojazdy Skarżącej. Co więcej w oddanych magazynach Skarżąca przechowuje materiały niezbędne do realizacji umowy z GDDKiA. Czyni to dla siebie w celu prawidłowej realizacji zawartej umowy o kompleksowe utrzymanie dróg. Przekazanie budynków i budowli było jednym
z elementów zawartej umowy z [...] maja 2017 r. Wykorzystanie przedmiotowych nieruchomości w celu należytego wykonania umowy stanowi nic innego niż realizację własnych zadań gospodarczych, bo przecież umowa z GDDKiA została zawarta w ramach prowadzonej działalności gospodarczej Skarżącej. Sporne budynki wykorzystywane są w ramach działalności gospodarczej Spółki.
Skarżąca pragnie wskazać, że na takiej samej podstawie przejęła drogi i absurdem jest twierdzenie, że przejęła je aby realizować własne cele gospodarcze. W tym miejscu wskazać należy, że zawarta umowa dotyczyła "całorocznego utrzymania dróg krajowych administrowanych przez GDDKiA", oznacza to, że na drogach realizowano roboty objęte przedmiotową umową zawartą i realizowaną w ramach prowadzonej działalności gospodarczej Skarżacej, a nie w ramach działalności GDDKiA. GDDKiA zleciła wykonanie robót na drogach, których jest administratorem. Natomiast przejęte budynki wykorzystywane były do działalności gospodarczej Strony w zakresie wykonywanej umowy. Na/w budynkach tych nie wykonywano robót, które były przedmiotem zawartej umowy.
Zgodzić się należy ze stwierdzeniem, że udostępnienie obiektów nastąpiło
w celu zapewnienia prawidłowego wykonania przez spółkę usług, było elementem zawartej umowy. Na jej podstawie Spółka uzyskała nie tyko prawo do korzystania
z nieruchomości, ale przeniesiono ich posiadanie. O woli przeniesienia posiadania świadczy chociażby zobowiązanie do złożenia deklaracji w podatku od nieruchomości "we własnym imieniu i na zasadach zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie".
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniu Spółka wykonuje władztwo nad spornymi nieruchomościami i obiektami w sposób odpowiadający posiadaniu, na swoją rzecz w ramach wykonania umowy zawartej z GDDKiA. Tytułem prawnym do władania nieruchomościami jest zawarta przez Skarżącą z GDDKiA umowa z dnia [...] maja 2017 r. Skarżąca korzysta ze spornych nieruchomości w swoim imieniu, a nie w imieniu GDDKiA.
W ocenie Sądu treść przedmiotowej umowy oraz okoliczności faktyczne tj. faktyczne i fizyczne przekazane nieruchomości i obiekty (m.in. pomieszczenia biurowe i magazyny) jednoznacznie wskazują na posiadanie zależne Skarżącej Spółki. Niewątpliwie Skarżąca uzyskała w tym zakresie nad wskazanymi nieruchomościami władztwo, w rozumieniu art. 348 kc. stanowiące własność Skarbu Państwa.
W ocenie Sądu stan faktyczny ustalony został prawidłowo. Prawidłowo również do ustalonego stanu faktycznego organy zastosowały przepisy prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze jako niezasadne należy uznać zarzuty skargi mające na celu wykazanie, że Skarżąca nie posiada spornych nieruchomości, a co najwyżej je dzierży lub administruje nimi. Z tego też względu jako niezasadne należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. W niniejszej sprawie nie zaistniały również wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego.
Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło