I SA/Go 344/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lipca 2019 r. wniosku strony skarżącej z dnia [...]r. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Go 344/17 w sprawie ze skargi A.O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za styczeń 2013 roku postanawia: odrzucić wniosek. Wyrokiem z 15 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę A.O. na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję. Odpis ww. wyroku doręczono skarżącej w dniu 4 kwietnia 2018 r. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2018 r. tut. Sąd ustanowił dla A.O. adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika w osobie adwokata A.C-K. W dniu 30 sierpnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej przedłożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Odpis ww. opinii został doręczony A.O. w dniu 20 września 2018 r. wraz z pouczeniem o terminie, trybie i zasadach wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia [...] września 2018 r. skarżąca wniosła o wyznaczenie innego pełnomocnika. Nie znajdując podstaw do wyznaczenia kolejnego adwokata w sytuacji, gdy dotychczasowy nie spełnił oczekiwań strony, Okręgowa Rada Adwokacka odmówiła skarżącej dokonania zmiany pełnomocnika (wpływ pisma do Sądu w dniu 23 października 2018 r.). Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. skarżąca ponownie wniosła o powołanie pełnomocnika(ów) i przywrócenie terminu na wniesienie skargi kasacyjnej. W dniu 12 marca 2019 r. do akt sprawy wpłynęło zawiadomienie Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczeniu dla A.O. pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata D.K. Dnia 19 marca 2019 r. ww. pełnomocnik złożyła do tut. Sądu opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2019 r. tut. Sąd odrzucił wniosek pełnomocnika - adwokata D.K. o przywrócenie terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."), czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie z treścią art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zgodnie natomiast z art. 87 § 4 P.p.s.a, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Jednocześnie ustawodawca w art. 88 P.p.s.a. postanowił, iż spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wnioskiem spóźnionym jest wniosek złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 87 § 1 powołanej ustawy, a więc złożony po upływie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z kolei wniosek jest niedopuszczalny, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek wskazanych w ww. przepisach tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu, spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego, dochowanie terminu do wniesienia wniosku i dokonanie uchybionej czynności. W pierwszej jednak kolejności pod ocenę należy poddać dopuszczalność, jak i terminowość złożonego wniosku o przywrócenie terminu, i ustalić czy wniosek taki został poprawnie złożony oraz czy zachowano termin do jego złożenia. W rozpoznawanej sprawie A.O., pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. (data wpływu pisma do Sądu - 12 lutego 2019 r.) osobiście złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie wniosła o "wyznaczenie pełnomocnika z urzędu, który taką skargę napisze". W tym miejscu trzeba jednak przypomnieć, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.), przy czym zgodnie z art. 175 § 1 i § 3 P.p.s.a., skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, a w sprawach obowiązków podatkowych i w sprawach własności przemysłowej może być sporządzona także przez - odpowiednio doradcę podatkowego i rzecznika patentowego. Z obowiązku tego zwolnione są jedynie osoby enumeratywnie wyliczone w § 2 cyt. przepisu, tj. sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem. Przepisu § 1 art. 175 P.p.s.a. nie stosuje się również, gdy skargę kasacyjną wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Tymczasem, ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej - adwokat A.C-K. skutecznie złożyła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 15 lutego 2018 r. Opinię tę Sąd doręczył skarżącej w dniu 20 września 2018r., informując jednocześnie, że od daty doręczenia tej opinii biegnie 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej oraz, że skarga ta winna zostać sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. W wyznaczonym terminie skarżąca tej czynności nie dokonała, za to zwróciła się o wyznaczenie nowego pełnomocnika. Również kolejny wyznaczony pełnomocnik z urzędu - w osobie adwokata D.K. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Dodać przy tym należy, że sporządzenie w sprawie opinii o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej przez nowego, kolejnego wyznaczonego pełnomocnika z urzędu nie skutkowało otwarciem ponownie 30-dniowego terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W tej sytuacji uznać należało złożony osobiście przez skarżącą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej za bezzasadny, bowiem nie jest ona w stanie złożyć prawidłowo skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna winna być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, którego jednak skarżąca w postępowaniu sama nie ustanowiła, zaś zarówno pierwszy, tak jak i kolejny pełnomocnik wyznaczony z urzędu, złożyli opinie o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej i nie wnioskowali o przywrócenie terminu do złożenia takiej skargi. Należy przy tym zauważyć, że wyznaczony przez właściwą korporację pełnomocnik ma obowiązek zachowania należytej staranności przy świadczeniu pomocy prawnej. Na etapie postępowania po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji, celem działania pełnomocnika jest rzetelna analiza sprawy i ustalenie, w oparciu o posiadaną wiedzę, czy istnieją podstawy złożenia skargi kasacyjnej; jeżeli nie ma takich podstaw - pełnomocnik zobowiązany jest sporządzić we właściwym terminie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wbrew oczekiwaniom strony skarżącej, pomoc prawna udzielana jej przez ustanowionego dla niej profesjonalnego pełnomocnika nie może się sprowadzać do bezwzględnego obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej, jeśli tylko strona wyrazi takie żądanie. Przewidziany w art. 175 P.p.s.a. przymus adwokacki ma na celu zapewnienie wysokiego merytorycznego poziomu skarg kasacyjnych. Zmuszanie zaś ustanowionego pełnomocnika do sporządzenia tego środka prawnego, bez względu na wynik oceny wyroku, przeczy ustawowo wyrażonemu zaufaniu do poziomu fachowego profesjonalnych pełnomocników, a także niweczy cel instytucji skargi kasacyjnej. Ustanowiony dla strony pełnomocnik, kierując się wymaganiami fachowej wiedzy, może i powinien odmówić sporządzenia skargi kasacyjnej, jeżeli nie widzi uchybień w postępowaniu sądu pierwszej instancji i wydanym w sprawie wyroku. Jeżeli odmowa taka została należycie uzasadniona, uznać należy, że stronie została udzielona pomoc prawna. Kontrola zachowania przez pełnomocnika właściwych standardów pomocy prawnej należy do sądu rozpoznającego sprawę (wyrok z dnia 13 października 2017 r. sygn. akt I SA/Łd 837/16). Jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności, zawiadamia o tym właściwą korporację prawniczą, która wyznacza innego pełnomocnika (art. 177 § 5 P.p.s.a.). Jeżeli jednak - jak w niniejszej sprawie - opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej jest sporządzona z zachowaniem należytej staranności, sąd doręcza odpis opinii stronie, a termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia jej odpisu opinii, o czym sąd ma obowiązek pouczyć stronę, dokonując doręczenia (art. 177 § 4 P.p.s.a.). Strona ma wówczas możliwość ustanowienia pełnomocnika z wyboru, który w jej imieniu wniósłby skargę kasacyjną. Tego jednak w rozpoznawanej sprawie strona nie uczyniła. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 88 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.