I SA/Go 347/08

Dnia 11 sierpnia 2008 roku Wojewódzki Sad Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wierchowicz po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności spadkobiercy za zaległości podatkowe spadkodawcy w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze A.K. wniósł o zwolnienie od "opłaty od skargi" podając, że nie ma na jej uiszczenie środków. Zarządzeniem z dnia 18 marca 2008 r. wydanym przez Przewodniczącego Wydziału skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia oraz uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez wypełnienie urzędowego formularza "PPF". Brak dotyczący uzupełnienia wniosku przez wypełnienie urzędowego formularza został, po dodatkowym wezwaniu skarżącego do złożenia podpisu na formularzu uzupełniony. Przy rozpoznaniu wniosku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni odpisu ostatniego rocznego zeznania podatkowego, wyciągów z rachunku bankowego z ostatniego miesiąca, zaświadczeń o statusie bezrobotnego, (dotyczących także żony skarżącego) oraz oświadczenia o wysokości miesięcznych wydatków jego i domowników. Zobowiązanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 17 czerwca 2008 roku. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2008 roku Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy wskazując, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym. W przypadku uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny rzeczywistego stanu posiadania lub rodzinnego lub budzi w tych kwestiach wątpliwości strona może być zobowiązana do przedłożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych. Zaniechanie złożenia tych dokumentów skutkuje rozpoznaniem wniosku w oparciu o treść zawartego w formularzu oświadczenia. Ta zaś została uznana za niewystarczającą. Brak jest również procesowej możliwości jego weryfikacji. Od wskazanego postanowienia, doręczonego w dniu 21 lipca 2008 roku, w dniu 28 lipca 2008 roku., z zachowaniem terminu, skarżący złożył sprzeciw. W jego treści, w sposób dorozumiany, domagał się uwzględnienia wniosku i zwolnienia od kosztów sądowych podnosząc, że zaskarżone postanowienie jest sprzeczne z jego sytuacją osobistą jednak Referendarz sądowy bezpodstawnie zakwestionował jego oświadczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) - w razie wniesienia sprzeciwu (...) postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z tego też względu po skutecznym wniesieniu sprzeciwu sprawa jest rozpoznawana ponownie od początku w świetle przesłanek o których mowa w art. 246 P.p.s.a. Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 P.p.s.a. między innymi, zwolnienie od kosztów sądowych. Jego zakres częściowy, zgodnie z art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a., może obejmować zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Sąd, oceniając przedmiotowy wniosek jest zobowiązany badać aktualną sytuację materialną skarżącego. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Sąd podziela stanowisko, ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2006 roku, II FSK 741/06). W oświadczeniu podane jest wprawdzie, że skarżący wraz z żoną nie pracują i utrzymują się z prac dorywczych szacowanych na około 1.150,00 złotych miesięcznie oraz zamieszkują wraz z czworgiem dzieci. Trafne jest jednak wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Referendarza sądowego stanowisko, iż analiza sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego małżonki przeprowadzona wyłącznie na podstawie treści oświadczenia nie pozwala na stwierdzenie, czy wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie stwarza dla wnioskującego obciążenia o wyjątkowym charakterze, prowadzącym tym samym do potrzeby przyznania prawa pomocy. Brak jest bowiem, nietrudnych do pozyskania dokumentów, które umożliwiłyby weryfikację treści tego oświadczenia. Tak jak wskazano to w treści postanowienia z dnia 9 lipca 2008 r. ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskujący powinien podjąć czynności mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje. Sąd nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2007 roku, l GZ 235/07). Podnoszone w sprzeciwie zarzuty mają ogólnikowy charakter i nie prowadzą, mimo skutku sprzeciwu, do zdezaktualizowania się przyczyn, które uzasadniały potrzebę weryfikacji treści oświadczenia. Sporządzenie wniosku na formularzu ma bowiem na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej skarżącego. Nie uchybia to ustawowej kompetencji do domagania się dodatkowych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych dotyczących okoliczności wymienionych we wniosku, tym bardziej jeśli, tak w jak w tej sprawie, istniały wątpliwości, co do zasadności żądania (art. 255 P.p.s.a.). Takie dokumenty i oświadczenie do chwili rozpoznania wniosku - pomimo wezwania z dnia 4 czerwca 2008r. - nie zostały złożone. Skarżący nie wyjaśnił także przyczyn niewykonania zobowiązania, nie przedłożył innych dokumentów wskazujących na zaistnienie przesłanek umożliwiających przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu złożone na formularzu oświadczenie jest niewystarczające do uznania, iż skarżący nie jest w stanie ponieść w całości czy też w części kosztów postępowania. Tym samym, skarżący nie wykazał, że zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy Dlatego należy uznać, że treść oświadczenia nie jest wystarczająca, a przesłanki udzielenia pomocy nie zostały wykazane. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 255, 254 § 1 oraz 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.